Dünyanın en büyük otomobil şirketleri imaj yaratmak ve bu imajı sürdürmek, müşteri kazanmak ve ürünlerini satmak için her yıl on milyarlarca dolar harcıyor. Advertising Age’e göre 2009 yılında büyük otomobil şirketleri, dünya genelinde reklama 21 milyar dolar harcadılar; General Motors tek başına 3,2 milyar doların üzerinde bir harcama yaptı.

Fotoğraf: Matthew Kenwrick

Cakarta, Endonezya’nın başkenti ve en büyük şehri. 10 milyon nüfuslu Cakarta’nın en büyük sorunlarından biri ise trafik sıkışıklığı. Devletin ulaşım sorununu çözmek adına attığı adımlar ve toplu taşıma projeleri yetersiz kalıyor. Hal böyle olunca şehirde yaşayanlar kendi çözümlerini yaratmak durumunda kalıyor.

Geçtiğimiz hafta ABD’deki NPR’da bu sorunu anlatan bir radyo programı vardı. Programda anlatılardan anlıyoruz ki, seyyar satıcılık yapan çocuklar trafikte kalan sürücülere farklı bir hizmet sunuyor. Genellikle 12-18 yaş aralığında olan çocuklar trafiğin tıkandığı kesişim noktalarında bekliyorlar. Diğer arabaların önüne geçerek vakit kazanmak isteyen sürücüler bu çocuklara işaret ediyor, çocuklar da bahşiş karşılığında trafiğin arasına girerek bu arabalara yer açıyor. NPR’ın konuştuğu 12 yaşındaki çocuklardan biri bu işi yaparak günde yaklaşık yedi dolar kazandığını söylüyor.

Cakarta’daki yerel yönetimler trafik sorunlarını çözmek için projeler geliştiriyor. Örneğin araba paylaşımı için şeritler ayrılmış. Bu şeritleri sadece üç kişiden fazla yolcusu olan araçlar kullanabiliyor. Fakat bu uygulama trafik için bir çözüm sunmak yerine, düşük gelirli insanlar için yeni bir gelir kaynağı olmuş. Araba paylaşımı için ayrılan şeritlerin başlangıç noktalarında çocuklarıyla beraber otostop çeken genç anneler var. İki dolar karşılığında araba paylaşım şeritlerini kullanmak isteyen sürücülerin arabalarında yolculuk ediyorlar.

Tüm bunların yanı sıra trafik sorununa motosiklet-taksi çözümü sunan “Ojek”ler var. Cakarta’da trafikten kurtulmanın en iyi yolu Ojek’ler. Cakarta’da motosiklet-taksi hizmeti veren markalaşmış bir şirket bile var. Daha fazla bilgi için: http://www.go-jek.com/eng/services.html

Fotoğraf: Kerim K

Fotoğraf: Michael Sotnikov

Seul’de Cheonggyecheon Çayı’nın bulunduğu bölge 2000-2005 yılları arasında yeniden yapılandırıldı. Proje ile cazibesi yüksek kamusal alanlar yaratıldı.

Araç paylaşım sistemleri kent içi sürdürülebilir ulaşım sistemlerinin önemli bir parçası olarak görülüyor. İnsanlar istedikleri zaman kolaylıkla kullanabilecekleri araçlar olduğunda otomobil satın almaktan vazgeçiyor ve daha sık toplu taşıma kullanmaya başlıyorlar. Türkiye’nin en yeni araç paylaşım platformu Mobicar İstanbul’da ekonomik ve pratik bir ulaşım alternatifi sunuyor.

Mobicar’ı yakından incelemek için firmanın ortaklarından Emir Dino Günel ile konuştuk.

Araç paylaşımı nedir?

Araç paylaşımı üyelik esaslı bir hizmet. Dünyada pek çok örneği var. Dünyanın en büyük araç paylaşım şirketi olan Zipcar’ın 760.000’den fazla üyesi var. Araçlarımız şehrin pek çok farklı noktasına park ediliyor. Üyeler web sitesi, mobil uygulama veya çağrı merkezi aracılığıyla rezervasyon yapıyorlar. Rezerve ettikleri aracı park noktasından alıp kullanıyorlar. Rezervasyon sureleri sona ermesiyle birlikte, aracı aldıkları noktaya geri bırakıyorlar. Kullanım ücretleri ise otomatik olarak kredi kartlarından çekiliyor.

Mobicar fikri nereden geldi?

Üniversite yıllarında Hollanda’da kampüsteki bir araç paylaşım sistemine üyeydim. Türkiye’de de bunun uygulanabileceğini düşündüm. Bu sırada 1998’de Amerika’daki ilk araç paylaşım şirketini kuran Dave Brook ile tanıştım ve bir iş planı üzerine çalışmaya başladık. Bu sırada Erben Öztürk ile tanıştım ve projeyi beraber hayata geçirmeye karar verdik.

Şirket ne zaman kuruldu? Şimdi kaç aracınız var?

Kasım 2012’de ortaklarım ile beraber şirketi kurduk. Şubat 2013’te ise Avrupa Yakası’nda beş noktada 12 araç ile hizmet vermeye başladık. Başlayalı dokuz ay oldu, şimdi 41 araçla 21 noktadayız.

Sistem nasıl işliyor?

Mobicar üyelik sistemi ile çalışıyor. www.mobicar.com.tr üzerinden üye olduğunuzda adresinize bir Mobicar Üye Kartı yolluyoruz. Bu noktadan itibaren önceden rezervasyon yaparak Mobicar araçlarını kullanmaya başlayabiliyorsunuz. Üye kartı sadece önceden yapılan rezervasyon süresince araçların kapılarını açıp kilitliyor.

Mobicar’ın bir yıllık üyelik ücreti 60TL. Araçların saatlik kullanım ücreti ise 9 TL’den başlıyor. Fiyatlandırma ile ilgili detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Araç paylaşım sistemlere özel teknolojiler kullanıyor musunuz?

Tüm araçlarımızda araç paylaşımına özel araç takip, güvenlik, kart ile kapı açma ve araç çalıştırma, üyelik altyapısı için bazı yazılım ve donanım sistemleri kullanıyoruz. İlk başladığımızda bu sistemleri yurt dışından ithal ediyorduk. Fakat daha sonra KOSGEB desteği ile cihazlarımızı kendimiz üretmeye başladık. Artık yerli üretim yapıyor ve Mobicar araçlarında yerli cihazlar kullanıyoruz.

Araç paylaşımının faydalarından bahseder misiniz?

Otomobil sahibi olmanın satın alma ücreti, vergi, otopark ve bakım gibi pek çok masrafı var. Araç paylaşımı ile bu masraflardan kurtuluyor ve araba sahibi olmanın avantajlarından yararlanabiliyorsunuz. Böyle olunca insanlar otomobil satın almaktan vazgeçmeye başlıyor. Bir araç paylaşım otomobili, trafikten 15 otomobili geri çekebilmektedir. Bunun hem çevreye hem de kent içi sürdürülebilir ulaşıma pek çok katkısı oluyor.

Tabi bu faydaları arttırmak için araç paylaşım ağını genişletmek ve toplu ulaşıma entegre bir hale getirmek gerekiyor. Örneğin İsviçre’de ehliyet sahibi her 100 kişiden ikisi bir araç paylaşım şirketine üyedir. Hatta, tek bir kart ile hem toplu taşıma araçlarını hem de araç paylaşımı sistemlerini kullanabiliyorsunuz. Aylık veya yıllık tren aboneliği satın alırken, araba paylaşım sistemine de üye olabiliyorsunuz.

Bizim hedefimiz de bu, her köşede bir Mobicar bulunsun istiyoruz. Şimdiden transit noktalarda bulunuyoruz, istiyoruz ki araç paylaşımı toplu taşıma ile entegre olsun.

Nasıl zorluklarla karşılaşıyorsunuz?

Biz bu işi kuraken, insanlar çok zor bir işe kalkıştığımızı ve bu işin operasyonu çok zor olacağının altını çiziyordu. Nitekim, araçların bakımı, zamanında yerine getirilmesi, ve teknolojik altyapının kusursuzca çalışması gerektiğinin farkındaydık.

10 aylık bir süre içerisinde, çok iyi bir ekip kurup, teknoloji yatırımlarımızla birlikte müşteri deneyimini en üst seviyelere getirmek için çabaladık. Zamanla insanlar Mobicar’ı benimsemeye ve bir kulüp olarak görmeye başladılar. Üyelerimizin araç kullanım alışkanlıkları  da her geçen gün aşama kaydetti.

Rakip şirketler var mı?

Türkiye’de bu işi yapan iki şirket daha var. İstanbul’da şu anda araç paylaşım şirketlerine ait toplam 150 otomobil bulunuyor.

Araç paylaşımı alanında Türkiye’yi nerede görüyorsunuz?

Araç paylaşım programları çoğunlukla genç bir nüfusa sahip, her gün araç kullanma gereksiniminin olmadığı, büyük ve kalabalık şehirlerde başarılı olmuştur. Türkiye’deki kentler bu tanıma uyuyor ve ortalama Türk insanı hayat standartlarını

geliştiren ve maddi açıdan fayda sağlayan hizmetlere hızlı uyum sağlar. Dediğim gibi Türkiye’de şu anda sadece üç araç paylaşım şirketi var ve araç sayısı da oldukça kısıtlı.

Türkiye’deki şehirlerde önemli bir trafik sorunu var. Öncelikle, İstanbul trafiğinde Mobicar'ın çok iyi bir alternatif olabileceğini düşünüyoruz ve bu bakımdan Mobicar'ın toplu taşıma ağının bir parçası olarak bilinmesini istiyoruz.

Bunun yanı sıra Türkiye’de araba sahibi olmak çok pahalı. Vergiler, otopark ve bakım ücretleri oldukça yüksek. Yani araba sahibi olmak çok ciddi bir lüks. Aynı zamanda insanlar Türkiye’de araç kullanmaya meraklı. Aslında araç paylaşım araçları dünyada küçük ve ekonomik arabalardan oluşuyor. Ama Türkiye’de biraz daha spor ve fiyakalı araçlar için de talep oluyor.

Biz on ay önce hizmet vermeye başladık. Bu süreç içinde 3500 rezervasyon yapıldı, ve araçlarımız toplam 35bin saat kullanıldı. Özellikle bayram ve tatil dönemlerinde araçlara yoğun bir talep oluyor. Şu anda araç başına yaklaşık 30 üyemiz var.

Hedefleriniz neler?

2014 için amacımız üyelerimize yeni hizmetler sunup filomuzu hızla genişletmek.

Gelecek sene filomuza 100 araç daha eklemeyi düşünüyoruz. İlk aşamada hedefimiz İstanbul’da büyümek. İstanbul’da herkesin kolaylıkla ulaşabileceği bir Mobicar noktası olmasını istiyoruz. Önümüzdeki haftalarda çıkacak olan iPhone uygulamamız ile birlikte, üyelerimiz artık mobil cihazları ile araçların kapılarını açıp kapatabilecekler. Bu uygulama Mobicar’ı daha da pratik ve kullanılır hale getireceğini düşünüyoruz. Buna ek olarak, önümüzdeki 3 ay içerisinde, vale hizmeti sunmaya başlayacağız. Tek yönlü  hizmet sunarak, üyelerimiz araçlarını bir noktadan alıp, başka bir noktada bırakma şansına sahip olacaklar.

Ayrıca yıl sonuna kadar 6,000 üyeye erişme ve 75 park noktası ile hizmet verme hedefimiz var.

Sürdürülebilir Ulaşım Derneği EMBARQ Türkiye’nin BikeLab İstanbul projesinin ikinci etkinliği Kent içi[n] Bisiklet geçtiğimiz hafta Salt Galata’da yapıldı. BikeLab projesinin hedefi İstanbul’da bisikletin günlük seyahatler için yaygın bir ulaşım alternatifi haline gelmesi. Bunun için bisiklet kültürünün geliştirilmesi, bisiklet kullanımının toplu taşıma ile bütünleştirilmesi ve güvenli hale getirilmesi gerekiyor. Hollanda Başkonsolosluğu tarafından desteklenen BikeLab Projesi kapsamında İstanbul için Güvenli Bisiklet Yolları Tasarım Kılavuzu oluşturulacak.

Kent içi[n] Bisiklet etkinliğinde, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, İSPARK, Yard9 Tasarım Grubu, Consia yol güvenliği şirketi ile EMBARQ Türkiye ve Peru ofislerinden konuşmacılar söz aldı. Etkinliğe İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İspark yetkilileri, Bisikletliler Derneği, Bisiklet Yoluna Sahip Çık Platformu ve diğer ilgili sivil toplum kuruluşlarından temsilciler dinleyici olarak katıldı.

EMBARQ Türkiye direktörü Arzu Tekir yaptığı açılış konuşmasında şunları söyledi:

“İstanbul’da hâlihazırda 35 km’lik bir bisiklet yolu olmasına karşın bu yollar -Veliefendi güzergâhı hariç- bisiklet gezi yolu şeklinde tasarlanmış. Ulaşım amaçlı bisiklet kullanımı için tasarlanmamaları nedeniyle yol güvenliği konusunda ciddi eksikleri var. Ayrıca bisiklet yolları ve bisiklet paylaşım istasyonları tasarlanırken diğer toplu ulaşım türlerine entegrasyon düşünülmemiş.”

EMBARQ Türkiye bugüne kadar İstanbul, Kocaeli, Eskişehir, Antalya, Konya ve Kayseri’de bisiklet yolları ile ilgili olarak yol güvenliği denetimleri gerçekleştirmiş. Çalışmalar sonucunda ortaya çıkan öneriler yerel yönetimlerle paylaşılmış. Bu çalışmalarda EMBARQ’ın çeşitli ofislerinde çalışan uzman ve danışman firmaların görüşlerinden yararlanılmış.

Etkinlik kapsamında İstanbul ve Kocaeli’ndeki bisiklet yolu uygulama örneklerine ilişkin sunumlar gerçekleştirildi. Bunun yanı sıra Consia Danışmanlık bisiklet kullanımının daha güvenli hale getirilmesi için dikkat edilmesi gereken bazı noktaların üzerinde durdu. Yard9’ın yaptığı sunumda ise bisiklet tasarımları, park sistemleri ve koruma panellerinden örnekler yer aldı. Bisikletçi ve aktivist Paulo Pinzuti ise kişisel deneyimlerini paylaştı, ve bu alanda dünyanın farklı yerlerinde gerçekleştirdiği çalışmalarını anlattı.