Sempozyumun bu yılki teması “Bisikletli ve Yürünebilir Şehirler,” motorsuz ulaşımın kentlerdeki rolünü irdeledi.  Dünyadan farklı yayalaştırma ve bisikletli ulaşım gibi çözümlerin sunulduğu sempozyumda, konuşmacılar aynı zamanda  yaşanabilir kentlerin yönetimi, katılımcı planlama, yaşanabilir şehirlerde teknolojinin rolü,  daha entegre ulaşım sistemleri için politikalar ve finansmanın oluşturulması gibi konuları tartıştı.

EMBARQ Türkiye ve İZKA işbirliğinde Yaşanabilir Şehirler Sempozyumu 2014, 20 Kasım tarihinde İzmir Mimarlık Merkezi’nde gerçekleştirildi.

Hareketliliği Çözmek İçin Disiplinler Arası İşbirliği

EMBARQ Türkiye Direktör’ü Arzu Tekir, açılış konuşmasında yaşanabilir şehirler konusunun çok katmanlı olduğunu ifade ederek,  farklı bilimsel dalların birlikte çalışması gerektiğini ve  bu sorunların tartışılması için kamusal alan yaratılmasının önemini vurguladı. “Şehirleri daha iyi anladığımız takdirde bu sorunlara daha iyi çözümler üretebileceğiz,” diyen Tekir , bu süreç iyi yönetilmediği takdirde suç oranlarının, yoksulluğun ve çevresel tahribin artması  gibi sorunlar ile yüzleşmemizin kaçınılmaz olduğunu belirtti.

2050 yılı için öngörülen yüzde 70 küresel şehirleşme oranı kuşkusuz dünya çapında şehirleri ve yöneticileri doğru çözümleri bulmak konusunda zorlayacak. EMBARQ Global Direktör’ü Holger Dalkmann şehirleşme sürecinin bir paradigma değişimini gerekirdiğini dile getirdi. Bu çaptaki bir değişim için de siyasal liderliğe, planlamada teknik kapasiteye, etkili finansmana ve girişimciliği teşfik eden bir ortama ihtiyacımız olacağının altını çizdi.

Özellikle ulaşım alanında büyük değişimlerin gerekliliği kaçınılmaz olsa da bu süreçte kentlerin dokusunun korunması da göz ardı edilmemeli.  Bu konuda Prof. Dr. Pınar Mengüç’ün  “trafik ve benzeri sorunları çözerken tarihi ve yaşanmışlığı korumamız gerekiyor” uyarısı yerindeydi. Kentlere müdahele edilirken planlamanın uzun vadeyi öngörerek yapılması ve kentsel dokunun korunarak, Prof. Mengüç’ün de dediği gibi, “süreklilik, ruh ve aidiyet”in korunması, yapılan değişimler kadar önemli. Dolayısıyla planlamanın geleceği çığır açan, etkili çözümlerin uygulanması ile bir şehrin tarihinin ve kişiliğinin korunması arasındaki ince dengeyi bulabilmekten de geçiyor.

Moderatör: Sampaş Bilişim Yönetim Kurulu Başkanı Şekip Karakaya
Konuşmacılar: İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu, Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Yılmaz Büyükerşen ve Stockholm Belediyesi Temiz Araç Bölümü Başkanı Gustaf Landhal

Yaşanabilir Şehirler İçin Siyasi Önderliğin Rolü

Yaşanabilir şehirlerin yaratılması sürecinde siyasi önderliğin ve uzun vadeli planlamanın önemi bir çok konuşmacı tarafından vurgulandı. “Yaşanabilir Şehirlerin Yönetimi”ni  tartışan Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu, insanı merkeze alan, kamusal alanların rahatlıkla kullanıldığı, çevrenin de değer gördüğü bir bakış açısıyla şehirlerin yönetilmesi gerektiğini dile getirdi.  Bu doğrultuda Büyükerşen, Eskişehir’in bu denli yaşanabilir olmasını araştırma, bilim ve siyaset arasındaki kopuklukların kapatılması ile başardıklarını anlattı.  Kocaoğlu da uzun vadeyi görerek planlamanın öneminden bahsederek İzmir Körfezi’nin temizlenmesinin, yıllar sürecek bir süreç de olsa,  şehri yaşanılabilir kılmak için şart olduğunu söyledi.

Stockholm Belediye’sinin Temiz Araç Bölümü’nden Gustaf Landahl  aynı şekilde uzun vadeli bir vizyonun kaçınılmaz olduğunu belli ederek Stockholm’un aslında bugünkü haline uzun bir süreç sonunda ulaştığını söyledi. Monocle’ın 2014 Yaşam Kalitesi Listesi’nde dördüncü seçilen Stockholm, günümüzde yaşanabilir kentler sıralamalarında ilk sıralarda yer alıyor.  Landahl’a göre bunun gerçekleşmesini sağlayan bakış açısı “akıllı çözümler kompakt çözümlerdir” ilkesi. Bu sepeble, günümüzde Stockholm’da ulaşımın yüzde 80’inin toplu taşıma ile yapılması ve Stockholm’un sıklıkla en yaşanabilir şehirler arasına girmesi pek de şaşırtıcı değil.

Şehirlerin  Yaşanabilir Olması İçin Yürünebilirlik  ve Bisikletli Ulaşım Şart

Daha iyi bağlantılı ve yaşanabilir kentlerin göstergesi olan yürünebilirlik  ve bisikletli ulaşım, beraberinde yol güvenliği, azalan trafik yoğunluğu, temiz hava gibi artıları da beraberinde getiriyor. Sağlık Bakanlığının verilerine göre yüzde  71.9 fiziksel olarak aktif olmayan bir nufüs için, motorsuz ulaşım biçimlerinin geliştirilmesi halk sağlığı açısından da çok büyük bir fırsat teşkil ediyor.  Mimar Sinan Üniversitesi Öğretim Üyesi Yard. Doç. Kevser Üstündağ’ın “Hormonsuz Yaşam İçin Organik Ulaşım Teorisi” de bedensel ve zihinsel sağlık dışında algıda azalma, trafik kazaları, depresyon, çevresel zarar gibi problemlerin önüne geçilmesi için aktif ulaşımın şart olduğunu savunuyor. Yakın tarihteki düzenlemelerde yayaya ve yeşile ait alanlar azaltılarak şeritler yapıldığını söyleyen Kevser Üstündağ, yeni araç yolları yerine yaya ve bisiklet yollarının oluşturulması önerisinde bulunarak, karma trafik uygulaması ile şehirlerin daha yaşanabilir olabileceğini ekledi.

Yaşanabilir Şehirler Sempozyumu 2014’ün teması “yürünebilir ve bisiklete binilebilir şehirler”di. Bu kapsamda “Yayalaştırma Projeleri, Yenilikçi Kamusal alanların Oluşturulması” Oturumu’nda Hindistan’dan Sarika Panda yaratıcı kamusal alan örneğini olan Raahgiri Day’i anlatıyor.

Bu teoriyi doğrulayan örnekler de EMBARQ Türkiye’den Çiğdem Çörek Öztaş’ın sunduğu Tarihi Yarım Adanın Yayalaştırılması ve EMBARQ Hindistan’dan Sarika Panda anlattığı Gurgaon, Hindistan’daki  Raahgri Day çerçevesinde ana sokakların  yayalaşmasıydı. İki projenin sonunda da insanların büyük bir çoğunluğunun  ulaşım biçimini değiştirerek yürümeyi ve yer yer bisiklete binmeyi tercih ettiği, aynı zamanda bölgedeki ekonomik aktivitelerde bir canlanma olduğunu görüldü. Yapılan anketler, hem esnaf hem de kentliler bu değişimden çok memnun olduğunu gösterdi.

Bisikletlin sadece hobi aracı olmaktan öte ulaşım için kullanılması için güvenli bisiklet yollarının oluşturulması şart. Bu doğrultuda EMBARQ Türkiye’den Ulaştırma Yüksek Mühendisi Tolga Imamoğlu, sunumunda  yol güvenliği denetiminin, bisiklete binmeyi teşfik eden bisiklet paylaşım sistemlerinin oluşturulması kadar önemli olduğunu söyledi. Araştırmalar güvenli bisiklet yollarının olmadığı yerlerde bisilete binmeyi teşvik eden çözümlerin kazaları arttırdığını gösteriyor. Bu sebeple sunumun akabinde İzmir’in bisiklet paylaşım sistemi Bisim’i tanıtan İzulaş’tan Arda Şekercioğlu, güvenli  bisiklet yolları konusunda EMBARQ Türkiye’den destek beklediklerini dile getirdi.

Daha çok yürümenin ve bisiklete binmenin, fiziksel ve zihinsel sağlıktan ekonomik dinamizme pek çok yararı beraberinde getirmesi  şehirlerin  daha yaşanabilir olması için motorsuz ulaşımın şart olduğunu gösteriyor. Hızlı şehirleşmenin pek çok soruna yol açıyor. Fakat oturumlarda ortaya çıkan ortak görüş, bu şehirleşme ivmesini önlemek yerine yapıcı bir şekilde kanalize edebileceğimiz doğrultusunda. Daha yaşanılabilir şehirler için de, uzun vadeyi gözeten bir yönetim modeli, çevre ve ekonomi arasındaki sinerjilerden yaralanılması, kamusal alanların en etkin biçimde kullanıldığı insan odaklı kentsel tasarımlar ve motorsuz ulaşımın teşvik edilmesi gerekecek.

Kentlerin yaşanabilir kılınmasında birinci derece sorumlu kişiler kent yöneticileri, yani belediye başkanları. Bu yüzden de 20 Kasım 2014 tarihinde İzmir’de EMBARQ Türkiye ve İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) tarafından ikincisi düzenlenen Yaşanabilir Şehirler Sempozyumu’nda belediye başkanları için ayrı oturumlar ayrıldı. “Yaşanabilir Şehirlerin Yönetimi”oturumda bir araya gelen Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu, yaşanabilir şehri nasıl tanımladıklarını, bu doğrultuda bir kent yaratmak için nasıl hedefler belirlediklerini ve nasıl çözümler ürettiklerini dile getirdi.

EMBARQ Türkiye ve İzka’nın düzenlediği Yaşanabilir Şehirler Sempozyumu 2014’ün ilk oturumu “Yaşanabilir Şehirlerin Yönetimi”. Panelistler ise Gustaf Landhal, Aziz Kocaoğlu ve Yılmaz Büyükerşen

 

İnsanlar sadece işleri ve evleri arasında vakit geçiriyorsa bu yaşanabilir bir şehir değildir, Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen

Büyükerşen, öncelikle Eskişehir’in yaşanabilirlik açısından örnek teşkil eden bir kent olma sürecini anlattı. “Bilimsel verileri kullanarak kentleri geliştirmemiz kanısındayım,” diyen Büyükerşen Eskişehir’de fark yaratan kent yönetiminin Anadolu Üniversite’sinde kurduğu Çevre Araştırma Merkezi’nin kurulmasına dayandığını ve kentin geleceğini gözeten araştırmaların 90’lı yıllardan beri yapıldığını belirtti. Büyükerşen üniversiteyi “şehrin lokomotifi” olarak tanımladı ve açık, duvarsız eğitim bakış açısının da kentin gelişimine katkıda bulunduğunu vurguladı. Aynı zamanda şehirde sanatın, estetiğin ve eşit erişimin çok önemli olduğunun altını çizerek bu sebeple bir tiyatro kurulmasının, güzel sanatlar akademisinin açılmasının ve engellilerin okuyabilmesi için uygun fakülteler kurulmasının kentteki yaşam kalitesini çok geliştirdiğini belirtti.

Büyükerşen’in yaşanabilir şehir tanımında eksik olmaması gereken en önemli unsur da yürünebilirlikti. “İnsanlar sadece işleri ve evleri arasında vakit geçiriyorsa bu yaşanabilir bir şehir değildir,” diyen Büyükerşen kentilinin dışarıda vakit geçirmesinin, sokaklarda birbirleriyle karşılaşabilmelerinin bir kenti yaşanabilir kıldığını söyledi. Aynı zamanda katılımcı planlamanın ve kent sakinlerine “Nasıl bir Eskişehir istiyorsunuz?” sorusunu konferanslar ve etkinlikler ile sormanın kentin oluşmasında vazgeçilmez olduğunu belirtti. Halkın istekleri ile araştırmacıların bulguları arasında pek de bir fark olmaması yaşanabilirlik konusunda bilimin ve halkın hemfikir olduğunu gösterdiğini söyledi. Eskişehir’de toplu taşıma sisteminin hem araştırmalar sonucunda hem de halkın isteği doğrultusunda vazgeçilmez olması buna bir örnek. Bu sepeble, Büyükerşen’nin belirttiği gibi 600,000 nüfusluk bir kentte 100,000 kişinin her gün tramvay kullanması pek de şaşırtıcı bir veri değil.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Kocaoğlu ise İzmir’i örnek kent yapan unsurlar arasında farklı örnekler paylaştı. Kamu alanlarının korumasını, çevreye yapılan yatırımları ve evsel atıkların değerlendirilerek sağlıklı bir geri dönüş sağlamasına bu örnekler arasında yer verdi. Bu unsurların yaşanabilir bir kent bilincini oluşturduğunu belirtti. “Biz insanların yürümesini, kamusal alanları kullanabilmesnini istiyoruz” diyen Kocaoğlu, kent içinde araç trafiğinin azaltılması gerektiğini belirtti. Bu sepeble şehir içinde alt ve üst geçitlerin kontrollü bir şekilde, sadece zorunlu noktalarda yapılması gerektiğini, aksi takdirde şehirin arabalar için tasarlanmasının yayalar için şehri yaşanılmaz kılacağını ifade etti.  Kocaoğlu, İzmir Körfezi’ni eski haline döndürebilmek için açacakları sirkülasyon kanalından bahsederek, “İzmir dünyaya koskoca bir Körfez’i geri kazandırmış, dönüştürmüş olacak ve dünyadaki en önemli 5 çevre projesinden birine imza atmış olacak” dedi. Şüphesiz, yaşanılabilir şehirler sadece yürünebilir ve bisiklete binilebilir değil, aynı zamanda yüzülebilecek kadar temiz, sağlıklı ve çevreye duyarlı da olmalı.

Yaşanabilir Şehirler Sempozyumu 2014 – “Kadın Eli Değince” Oturumu
Moderatör: Betül Elmas, EGİKAD Yönetim Kurulu Başkanı
Panelistler: Konak Belediye Başkanı Sema Pekdaş; Urla Belediye Başkanı Sibel Uyar; Buca Belediye Başkan Yardımcısı Beril Özalp ve Şehir Plancıları Odası İzmir Şube Başkanı Özlem Şenyol Kocaer

“Kadın Eli Değince” Oturumu ile Kadınların Gözünden Şehircilik

EGİKAD’ın desteği ile gerçekleşen oturumda Urla Belediye Başkanı Sibel Uyar, Konak Belediye Başkanı Sema Pekdaş, Buca Belediye Başkan Yardımcısı Beril Özalp, Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi Başkanı Özlem Şenyol Kocaer konuştu. Konuşmacılar kadınların ihtiyaçlarını daha iyi bilen yöneticiler olarak önemli sorumlulukları olduğunu, fakat yerel meclis ve karar alma mekanizmalarında kadınların temsilinin eksikliğini eleştirdi. Toplumda cinsiyete duyarlı bir biçimde bütçeleme yapılmalısının öneminden bahseden konuşmacılar, varolan “mor ekonomi”nin de destelenmesi gerektiğini vurguladılar.

Nefes alabildiğiniz, gökyüzünü görebildiğiniz kent yaşanabilir kenttir, Urla Belediye Başkanı Sibel Uyar

Urla Belediye Başkanı Uyar, yaşanılabilir kenti ev pencerelerden gökyüzünü görülebildiği bir kent olarak tanımladı.  “Nefes alabildiğiniz, gökyüzünü görebildiğiniz kent yaşanabilir kenttir,” diye konuşan Uyar, Urla’nın yatay yapılaşma konusunda avantajlı olduklarını ve bu nedenle doğal yapıyı bozmadan gelişebildiklerini belirtti. Kadınların örgütlenmesinin çok değerli olduğunu söyleyen Uyar Urla Belediyesi’nin çalışmaları arasında “Kadın Üretici Kooperatifi” ve üretici pazarının kuruluşundan ve Roman vatandaşların istihdami için mesleki eğitimler verdiklerinden bahsetti. Buna ek olarak, Buca Belediye Başkan Yardımcısı Beril Özalp, kentlerdeki ölçülebilir  ve psikolojik değerlerin farkına değinerek kadın dokunuşunundaha psikolojik değerler diyebileceğimiz eğitimde, kültürel ve sosyal alanlarda özellikle etkili oluduğunu belirtti.

Konak’ın tarihi mahallelerinde yıkıma sebep olan Konak Tünelleri’ni de eleştiren Konak Belediye Başkanı Pekdaş ise yaşanabilir kentlerde motorlu araçlardan çok yayaların ulaşımını sağlayan yollara ihtiyaç olduğunu söyledi. “Kadınların ihtiyaçlarını biliyoruz, kadınların bakış açısı ile bir soruna yaklaşma sorumluluğumuz var,” diyen Pekdaş, kadınların özgürce, kendi kimlikleriyle barışık halde sokaklarda dolaşabilmelerinin ve dolayısıyla yürünebilirliğin önemini vurguladı. “Sadece kadınların da değil; çocukların, engellilerin, yaşlıların, çok farklı kesimlerin de ihtiyaçlarına göre şehirleri düzenlemek bizim görevimiz” diyen Pekdaş herkese eşit erişim sağlayan şehirlerin yaşanılabilir şehirler olduğunu anlattı.