Kaynak: https://tctechcrunch2011.files.wordpress.com/2014/05/google-self-driving-car.jpeg

Son yapılan araştırmalar, otonom araçlarla ilgili diğer olası bir sorunu daha ortaya çıkarttı. Geçtiğimiz ayın sonunda Danimarkalı veri analiz şirketi Autintelligence şirketi otonom araçlarla ilgili meydana gelebilecek siber güvenlik açıkları ile ilgili bir rapor yayınladı. Günümüzde siber saldırılar ve siber güvenlik açıkları, bireysel kullanıcılardan, devletlere, özel şirketlere kadar küresel bir problem haline geldi. Autintelligence şirketinin raporu; 100 milyon satır üzerinde kod ile programlanmış olan otonom araçların siber saldırılara karşı ne kadar güvenli olduğunu sorgulamaktadır. Raporda olası bir siber saldırıda otonom araçların hareketlilik gösterdiği yollarda meydana gelebilecek ölümlü ve yaralanmalı trafik çarpışma risklerinin oldukça yüksek olduğu vurgulanmaktadır. Gelecekte bu sistemlerin terör saldırıları için de bir hedef haline gelebileceğinin altı çiziliyor.

Rapor, otonom araç alanında çalışan farklı paydaşlara bir dizi soru yönelterek, bugünden itibaren siber açıklarla ilgili alınması gereken aksiyonları tartışmaya açıyor. Bu sorulardan en çarpıcıları;

-ABD, AB, Çin ve Japonya’daki mevcut yönetmelik ve politikalara yönelik ortak bir platform oluşturulabilir mi?

-Siber saldırılarda olabilecek en kötü senaryo nedir?

-Bu problem için kilit oyuncalar kimlerdir?

-Otonom araçlar gerçekten güvenli mi?

Otonom araçlardan beklenti büyük olmakla birlikte, ölümlü ve yaralanmalı trafik çarpışmalarını önlemek için sadece taşıt teknolojilerindeki gelişimlere odaklanmak yeterli değil. Bununla birlikte yol teknolojisi ve tasarımlarındaki gelişime de odaklanmak gereklidir. Tasarımla daha güvenli şehirler ve daha güvenli yolculuklar gerçekleştirmek mümkündür.

Hem dünya genelinde, hem de ülkemizde yaşanabilir şehirler alanında birçok başarılı uygulama yürütülüyor. Bu uygulamaları gerçekleştiren kurum ve kuruluşların sadece başarılı projelerini değil, aynı zamanda zorlandıkları deneyimlerini de paylaşmalarının büyük önem taşıdığını belirten WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler İletişim Sorumlusu Hande Dönmez, “Bu sebeple yerel yönetimler için bir kapasite geliştirme aracı olarak tasarladığımız ‘Yaşanabilir Şehirler Sempozyumu’ 2013 yılından beri düzenleniyor” diye konuştu. Sempozyum içeriğinin titizlikle hazırlandığını aktaran Dönmez, “Bugüne kadar birçok belediye baş- kanını, özel sektör yöneticilerini ve uluslararası kuruluş temsilcilerini ağırlamaktan gurur duyduk” dedi. Etkinliğin başarılı şehircilik uygulamalarını paylaşmasından dolayı en çok yerel yönetim temsilcilerinden ilgi gördüğünü belirten Dönmez, beraberinde inşaat, bilişim, toplu taşıma gibi alanlarda çalışan özel sektör firmalarının yoğun ilgi gösterdiklerini belirtti. Dönmez, “Bunun yanında bakanlık yetkilileri, uluslararası kuruluşlar, projelere finansman sağlayan uluslararası kalkınma bankaları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının katılımları da her yıl gerçekleşiyor. Özünde katılımcıların temel amacı, dünyada şehircilik alanındaki son gelişmeleri takip ederken bir yandan da yeni işbirliklerine zemin hazırlayacak profesyonel iş ağlarını genişletme fırsatı yakalamak” diyerek sempozyumun gördüğü ilgilinin altını çizmiş oldu.

The Economist Intelligence Unit’e göre, Avustralya’nın Melbourne kenti 2016’nın en yaşanabilir şehri olacak seçildi. Bakılan kriterler arasında ise istikrar, sağlık hizmetleri, kültür ile çevre, eğitim ve altyapı yer alıyor.

Taahhütler nasıl uygulanacak?

Yaşanabilir Şehirler Sempozyumu takip edilen gelişmelere göre her yıl yeni bir tema belirliyor. Önceki yıllarda ‘toplu taşıma odaklı geli- şim’, ‘bisikletli ve yürünebilir şehirler’, ‘enerji verimliliği ve akıllı şehirler’ gibi konular tema olarak belirlenmişti. Konuyla ilgili konuşan Dönmez, “Son yıllarda sürdürülebilir şehirler konusu gündeme geldiğinde kentlerde yaşayan nüfusun yoğunluğu, iklim değişikliğinde kentlerin rolü ve kaybedilen hayat ya da yaralanmalar sonucu oluşabilecek engeller karşımıza en çok çıkan üç konu oluyor” dedi. 2015 yılında düzenlenen Yaşanabilir Şehirler Sempozyumu’nda, kentlerde yaşayan nüfusun yüzde 70’i geçtiği dünyada ve Türkiye’de nasıl daha enerji verimli ve akıllı kentler oluşturabileceğinin tartışıldığını belirten Dönmez, “Yaşanabilir Şehirler Sempozyumu 2016 ile ise Türkiye’nin de altına imza attığı uluslararası antlaşmalarda yer alan taahhütleri şehirlerimizde nasıl uygulayacağımızı tartışacağız” dedi.

Şehirler rekabete halinde

Şehirlerin bir adım daha ileriye taşınması isteniyorsa, öncelik olarak hangi uygulama örneklerinin başarılı olduğunun bilinmesi gerektiğine inandıklarını söyleyen Dönmez, sempozyum ve konferans gibi etkinlikler ile bu tür başarılı projelere yöneticilik etmiş kişilere ulaşılabildiğinin altını çizdi. Öte yandan artık kentlerin, finans sektö- rü, öğrenciler, iş sahipleri ve girişimcileri çekmek için rekabete girdiklerini aktaran Dönmez, “Bu rekabette öne geçebilmek için yöneticiler şehirlerimizdeki yaşam kalitesini arttırmaları gerektiğinin farkındalar. İyi şehircilik uygulamaları ile yaşam kalitesini arttıracak bilgi ve deneyimi paylaşmak, yeni projeler ve işbirlikleri için küresel ağlar geliştiriliyor. Kurum olarak biz de bu gelişmeleri yakından takip ediyoruz ve sempozyum aracılığıyla da geniş kitlelerle paylaşıyoruz” diye konuştu. Dönmez, “Özellikle çalıştığımız başlıklarda özel sektör, yerel yönetim, girişimciler ve akademisyenleri dahil ettiğimiz bir eko-sistem oluşturup başarılı uygulamaların geliştirilmesine katkıda bulunmayı hedefliyoruz. Bu açıdan etkinliğimize katılımcı grubunun her yıl giderek artan bir ilgi göstermesinden de mutluluk duyuyoruz” diyerek çeşitli alanlardan kişilerin katılımıyla, farklı görüşlerin bir araya gelmesinin ve tartışmasının önemini vurguladı.

“Elimizde eşsiz bir fırsat var”

Önümüzdeki 15 yıl içerisinde dünya nüfusunun yüzde 70’inin şehir hayatına entegre olacağı öngörülüyor. Bununla birlikte Türkiye, köyden kente göçün en yoğun yaşandığı ülkelerden birisi olarak dikkat çekiyor. Konuyla ilgili konuşan Dönmez, “Kırsal kalkınma alanında bir atılım gerçekleştirilemezse bu göç kaçınılmaz olarak hayatımızın bir parçası olmaya devam edecek. Bundan 15 yıl sonra geri dönüşü olmayan bir çıkmaza girmemek adına altyapı yatırımlarının şimdiden doğru bir şekilde planlamak gerekiyor” dedi. 2050 yılına kadar hızla büyüyen şehirlere yapılması planlanan yatırımların yüzde 75’inin henüz yapılmadığını ve şanslı olduğumuzu söyleyen Dönmez, “İyi bir vizyon etrafında, doğru bir planlamayla, kentlerin daha iyi tasarlanması için elimizde eşsiz bir fırsat var” diyerek atılacak adımların doğru belirlenmesinin gerekliliğini öne çıkardı. Yaşanabilir şehirlerin yaratılması vizyonuyla Türkiye’nin de dahil olduğu küresel anlaşmalar ve taahhütler, şehirler tarafından gerçekleştirileceği için, bu konu etrafında bir bilgi altyapısı oluşturmak gerekiyor. Bu açıdan etkinliğin çok değerli olduğunu dü- şündüklerini söyleyen Dönmez son olarak, “Bu yılki temamız ile dünyadaki gelişmeleri paylaşarak Türkiye’nin kentlerinin de harekete geçmesini, doğru bilgi altyapısını oluşturmayı ve işbirliği, finansman sağlama gibi fırsatlar hakkında bilgi ağı yaratmayı istiyoruz” diye konuştu.

*Bu yazı, Hande Dönmez’in Eylül 2016’da Akıllı Ulaşım ve Güvenlik Sistemleri Dergisi’ne verdiği röportajdan alınmıştır.

AUS, sadece trafik çarpışmalarını önlemeye yönelik denetim odaklı uygulamalar geliştirmekle kalmayıp, trafik çarpışmalarının meydana gelmesinden sonraki süreç yönetimi için de birçok yenilikçi ve yaşam kurtarıcı çözümler de üretiyor. Bu uygulamalardan en yenisi de “Collision Call” adı verilen çarpışma çağrı uygulaması.

Kaynak: Flickr – b k

Uygulama ne yapıyor diye kısaca bahsetmemiz gerekirse; şiddetli bir trafik çarpışması meydana geldiğinde uygulama acil durum ekiplerinin otomatik olarak olay yerine yönlendirilmelerini gerçekleştiriyor. Trafik çarpışmalarında acil durum ekiplerinin zamanında olay yerine çağrılmaması ya da meydana gelen çarpışmanın diğer yol kullanıcıları tarafından geç fark edilip çağrıların yapılması; yaralanmalı ya da ağır yaralanmalı vakaların bu gecikmelere bağlı olarak ölümle sonuçlanmasına neden oluyor. Sistemin temel çalışma prensibi hakkında bilgi vermek gerekirse; sistem her çarpışma durumu için yönlendirme gerçekleştirmiyor. Bunun sebebi maddi hasarlı çarpışmalar için acil durum ekiplerinin olay yerine gelme gerekliliğinin olmaması. Peki sistem maddi hasarlı çarpışmalar ile yaralanmalı ve ağır yaralanmalı çarpışmaları nasıl belirliyor? Sistem çarpışma esnasında açığa çıkan G kuvvetini ölçerek, birçok araştırmaya dayalı ortalama g kuvvet değerini referans alıp çarpışmanın şiddetini belirliyor. Belirlenen şiddetine göre de çarpışma sistem tarafından otomatik olarak maddi hasarlı, yaralanmalı ya da ağır yaralanmalı çarpışma olarak tanımlanarak acil durum çağrısı için yönlendirme gerçekleştiriyor.

Dünyada halihazırda 144 ülkede kullanımda olan sistem, İngilizce, Çince, Arapça, Fransızca, İspanyolca, Almanca, Portekizce, Hintçe, Rusça dil seçeneklerine sahip. Sistem şu an için daha çok lüks markaların üst segmentlerinde kullanılmakta olup; her yeni çıkan ve gelişmekte olan sistemde olduğu gibi ekonomik araçlarda da önümüzdeki dönemlerde yaygınlaşacaktır.

Acil durum ekiplerinin olay yerine yönlendirilmeleri sürecinde; yaşam ile ölüm arasında saniyelerin değil saliselerin bile çok önemi olduğu göz önünde tutulduğunda yeni çıkan AUS sistemleri birçok motorlu taşıt için yaygınlaştıkça daha fazla yaşam kurtaracaktır.

*Bu yazı, Akıllı Ulaşım ve Güvenlik Sistemleri Dergisi Ocak-Şubat 2016 sayısında yayınlanmıştır.

Avrupa’nın yanı sıra başta Asya, Latin Amerika ve Akdeniz olmak üzere dünyanın diğer bölgelerinde yenilikçi, sürdürülebilir ve çevre dostu kent içi ulaşım çözümlerinin paylaşılmasını ve yaygınlaştırılmasını amaçlayan bir araştırma projesi olan SOLUTIONs Kocaeli Çalıştayı, Kocaeli Seka Park Otel’de gerçekleştirildi.

Yurt dışından uzmanların yer aldığı çalıştayda; Akdeniz bölgesi için düşünülen çözümler arasında toplu taşıma, ulaşım altyapısı, kent lojistiği ve sürdürülebilir kent içi hareketlilik planları/entegre ulaşım gibi konular tartışıldı. Akdeniz Bölgesi Ülkeleri bilgi ve araştırma paylaşımı çalışmaları kapsamında, ülkemizde düzenlenen çalıştaylardan ilki olan SOLUTIONs, 30 büyükşehir belediyesinden yöneticilere ve yerel yönetimlere açık olup, Kocaeli’nde Sekapark Otel’de gerçekleştirildi.

EMBARQ Türkiye Program ve Projeler Koordinatörü Pınar Köse, Kocaeli’de gerçekleştirilen SOLUTIONS Çalıştayı’nın açılış konuşmasını yapıyor.

Çözümler 4 tema etrafında toplandı

SOLUTIONs, yenilikçi ve sürdürülebilir hareketlilik ve ulaşım çözümlerinin sahip olduğu potansiyel ile bu çözümleri hayata geçirecek mekanizmaların sayısı ve kalitesi arasındaki “uygulama uçurumunu” kapatmak hedefiyle uluslararası kuruluşların, danışmanların, belediyelerin ve uzmanların engin bilgi birikimi ve tecrübesini bir araya getiriyor.

Akdeniz bölgesindeki proje ortağı ülkelerde kent içi ulaşımın sürdürülebilirliğini geliştirmek SOLUTIONs projesinde ele alınan ana konulardan biriydi. Akdeniz bölgesi için düşünülen çözümler 4 Tema etrafında toplandı: Toplu taşıma, kent lojistiği, ulaşım altyapısı, kent içi hareketlilik politikaları.

Pilot şehir Kocaeli

SOLUTIONs Proje Yöneticisi Pınar Köse çalıştay hakkında şu bilgileri verdi: “Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programı kapsamında fonlanan SOLUTIONs Projesi kapsamında burada bulunuyoruz. Akdeniz bölgesi ülkelerinin toplu taşıma ve sivil ulaşım konusundaki sorunlarıyla ilgili bir çalıştay yapıyoruz. Bu çalıştay ilkti, bu proje kapsamında 4 çalıştay yapılması planlanıyor. Bundan sonraki aşamalar henüz belli olmayan bir akdeniz ülkesinde ve son olarak İstanbul’da gerçekleştirilecek. Bu çalıştayların amacı şehir odaklı yenilikçi ulaşım çözümleri bulmak. Şehirlerin sorunları neler, bunlara ne gibi çözümler getirebiliriz sorularına cevap bulmak. Proje kapsamında 25 partnerimiz var, bunların çoğu Avrupa ülkesi olmakla birlikte Latin Amerika da, Asya da var. Bu ülkelerin hepsinde yer alan ortak sorunları ve çözüm uygulamalarını paylaşmak ve net çözümler üretebilmek öncelikli amacımız. Bundan sonra da daha ileri projelerle fon anlamında nasıl işbirlikleri sağlanabilir ona odaklanacağız. Bu çalıştay sonrasında 5 sayfalık bir rapor sunacağız. Çözümleri elektronik ortamlardaki araçlarla sağlamayı planlıyoruz.” Kocaeli’nin sürekli yeni projeler geliştiren bir şehir olması sebebiyle pilot şehir olarak seçildiğini belirten Pınar Köse; Kocaeli Belediyesi’yle işbirliklerinin devam edeceğini söyledi.

Kocaeli Belediyesi Toplu Taşıma Dairesi Başkanı Salih Kumbar ise; Solutions projesi kapsamında dünyadan çeşitli şehirlerle bilgi aktarımı platformu oluşturulduğunu, ortak şehir olarak da Budapeşte’yi seçtiklerini söyledi. Budapeşte’nin Kocaeli ile aynı büyüklükte yolcu yoğunluğu ve güzergâh uzunluğuna sahip olduğunu belirten Kumbar, geçmiş yıllarda yaşayıp çözdükleri sorunlara dair bilgi paylaşımında bulunduklarını dile getirdi.

Çalıştayın amacı nedir?

Çalıştayda, şehirler arasında yenilikçi ve çevreci kent içi ulaşım çözümleri ile ilgili mevcut değerlendirmelerin ve geleceğe dönük çözümlerin paylaşılmasını teşvik etmek ve bu çözümlerin dünyanın çeşitli şehirlerinde de hayata geçirilmesini desteklemek amaçlandı. Türkiye’deki katılımcı belediyelerin ihtiyaçlarının, önceliklerinin ve eksikliklerinin çerçevekoşullarının tartışılması hedeflendi. Akdeniz ülkelerinden gelen belediye yetkilileri politika önerilerine ve Akdeniz bölgesini ilgilendiren araştırma temalarının ve meselelerin belirlenmesine katkıda bulunabildiler.

Etkinlik Taslak Programı dahilindeki misafir konuşmacılar ve değindikleri konular ise şöyleydi:

• Toplu Taşıma, Kaan Yıldızgöz – UITP (Uluslararası Toplu Taşımacılar Birliği)

• Ulaşım Altyapısı, Benjamin Schreck – BASt (Alman Otoyol Araştırma Enstitüsü)

• Kent Lojistiği, Laetitia Dablanc – IFSTTAR(Ulaşım ve Şehir Planlama alanında çalışan Fransız Enstitüsü)

• Sürdürülebilir Kent İçi Ulaşım Planları/Bütünleşik Ulaşım, Susanne Boehler-Baedeker- Rupprecth-Consult, Almanya

• AB Sürdürülebilir Ulaşım Projeleri Fonları ve Fırsatları – Lefteris Sdoukopoulos, CERTH-HIT (Yunan Ulaştırma Enstitüsü)

• Kent İçi Hareketlilik Politikalarının Geliştirmesi, Venn Chesterton – TTR-Ltd (Taşıma ve Ulaşım Araştırma Kurumu)