AUS, sadece trafik çarpışmalarını önlemeye yönelik denetim odaklı uygulamalar geliştirmekle kalmayıp, trafik çarpışmalarının meydana gelmesinden sonraki süreç yönetimi için de birçok yenilikçi ve yaşam kurtarıcı çözümler de üretiyor. Bu uygulamalardan en yenisi de “Collision Call” adı verilen çarpışma çağrı uygulaması.

Kaynak: Flickr – b k

Uygulama ne yapıyor diye kısaca bahsetmemiz gerekirse; şiddetli bir trafik çarpışması meydana geldiğinde uygulama acil durum ekiplerinin otomatik olarak olay yerine yönlendirilmelerini gerçekleştiriyor. Trafik çarpışmalarında acil durum ekiplerinin zamanında olay yerine çağrılmaması ya da meydana gelen çarpışmanın diğer yol kullanıcıları tarafından geç fark edilip çağrıların yapılması; yaralanmalı ya da ağır yaralanmalı vakaların bu gecikmelere bağlı olarak ölümle sonuçlanmasına neden oluyor. Sistemin temel çalışma prensibi hakkında bilgi vermek gerekirse; sistem her çarpışma durumu için yönlendirme gerçekleştirmiyor. Bunun sebebi maddi hasarlı çarpışmalar için acil durum ekiplerinin olay yerine gelme gerekliliğinin olmaması. Peki sistem maddi hasarlı çarpışmalar ile yaralanmalı ve ağır yaralanmalı çarpışmaları nasıl belirliyor? Sistem çarpışma esnasında açığa çıkan G kuvvetini ölçerek, birçok araştırmaya dayalı ortalama g kuvvet değerini referans alıp çarpışmanın şiddetini belirliyor. Belirlenen şiddetine göre de çarpışma sistem tarafından otomatik olarak maddi hasarlı, yaralanmalı ya da ağır yaralanmalı çarpışma olarak tanımlanarak acil durum çağrısı için yönlendirme gerçekleştiriyor.

Dünyada halihazırda 144 ülkede kullanımda olan sistem, İngilizce, Çince, Arapça, Fransızca, İspanyolca, Almanca, Portekizce, Hintçe, Rusça dil seçeneklerine sahip. Sistem şu an için daha çok lüks markaların üst segmentlerinde kullanılmakta olup; her yeni çıkan ve gelişmekte olan sistemde olduğu gibi ekonomik araçlarda da önümüzdeki dönemlerde yaygınlaşacaktır.

Acil durum ekiplerinin olay yerine yönlendirilmeleri sürecinde; yaşam ile ölüm arasında saniyelerin değil saliselerin bile çok önemi olduğu göz önünde tutulduğunda yeni çıkan AUS sistemleri birçok motorlu taşıt için yaygınlaştıkça daha fazla yaşam kurtaracaktır.

*Bu yazı, Akıllı Ulaşım ve Güvenlik Sistemleri Dergisi Ocak-Şubat 2016 sayısında yayınlanmıştır.

Kent içinde karma trafikte kesişimlerin yoğun olduğu kesişim noktalarında öncelikle hakkın korumasız ulaşım türlerinden olan bisikletlere verilmelidir. Karma trafik içeresinde en korumaSIZ ulaşım türü bisiklet olduğundan kazalar çoğulukla ölümle sonuçlanmaktadır. Bu sebepten ötürü bisikletin kente ve kullanıcılara sağladığı avantajlardan istifade edilmesi için bu ulaşım türünün güvenlik sorunu çözülerek desteklenmelidir.

OECD’nin (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği) 2013’ün yılında yayınladığı rapor; bisikletli yol kullanıcı türünün yol güvenliği unsurları bakımından özellikle tasarım aşamasında unutulduğunu vurgulamaktadır. İstatistiki veriler de tasarım aşamasındaki bu yol güvenliği eksikliğini açıkta ortaya koymaktadır. Amerika Birleşik Devletler merkezli Alliance for Biking and Walking (ABW) açıkladığı rakamlara göre Birleşik Devletler’de günlük toplam yolculukların %1’i bisikletli yol kullanıcı türleri tarafından yapılırken; tüm bu yolculuklarda meydana gelen ölümlü trafik çapışmalarındaki bisiklet yol kullanıcılarının oranı ise %1.8’dir. Yine bu rapor doğrultusunda durumun bundan daha da kötü olduğu; toplam günlük yolculukların  %1.1’den fazla bisiklet yol kullanıcıları tarafından yapılan 51 şehirde trafik çarpışmalarında bisikletli yol kullanıcılarının ölüm oranı %3.1’dir. İngiltere’deki durum ise Birleşik Devletleri’ndekinden daha da kötü olmakla birlikte buradaki istatistiki veriler toplam günlük yolculukların %2’sinin bisikletli yol kullanıcıları tarafından yapıldığını ama tüm bu yolculuklarda meydana gelen ölümlü trafik çarpışmalarındaki bisiklet yol kullanıcılarının oranı ise %6.7 oranına sahip olarak Birleşik Devletler’den bisikletlilerin 3.35 kere daha tehlikede olduğu sonucunu ortaya koymaktadır.

Bu olumsuz istatistiki tabloyu değiştirmek ve sürdürülebilir ulaşımın en önemli parçalarından biri olan bisiklet için yol güvenliği unsurlarını iyileştirmek adına farklı ve yeni nesil akıllı ulaşım sistemleri, bisiklet yolları için kullanılmaya başlanmıştır.

Video algılama alanında uzman olan Birleşik Devletler merkezli Iteris tarafından geliştirilen SmartCycle yazılımı buna en iyi örneklerden biridir. Yazılım kavşak noktalarındaki bisikletli yol kullanıcı türünü algılamaktadır. Kavşak yaklaşımlarında yerleştirilen belli bir sanal algılama bölgesine yerleştirilen tek bir kamera ise sistem trafik şeritleri için seyreden hem bisikletli hem de motorlu taşıt kullanıcılarını algılamaktadır. Sistem tarafında kavşak noktası dahilinde bisikletli yol kullanıcı türü algılanırsa; sistem otomatikman bisikletli yol kullanıcılarının kavşağı güvenli bir şekilde boşaltmaları için ekstra yeşil faz süresi tanırken; bisikletli yol kullanıcı türü olmadığı durumlar için ise yeşil faz süresini kısa tutmaktadır.

FLIR tarafından geliştirilen diğer bir algılama sistemi olan ThermaCam ise bisikletli yol kullanıcıları için ayrı bir faz ayrılmamış kavşak noktalarında bisikletli yol kullanıcılarını tespit etmektedir. Tokyo’daki ITS World Congress’de ilk lansmanı yapılan ürün termal kamera özelliği ile bisikletli yol kullanıcı türünü diğer yol kullanıcı türlerinden ayırmaktadır. FLIR tarafından geliştirilen ThermaCam her türlü yol aydınlatma ve hava koşullarından bağımsız olarak bisikletli ve motorsikletli yol kullanıcı türlerini tespit etmektedir.

Wavetronix tarafından geliştirilen başka bir ürün olan SmartSensor Matrix ise; bir kutu içine yerleştirilmiş algılama sistemi ile ışık değişmeden bisikletli yol kullanıcılarının kavşağı boşaltmalarını sağlamaktadır.

Eco-Counter tarafından geliştirilen sistem ise kavşak yaklaşımlarının yanı sıra tünel girişlerine de yerleştirilen looplar sayesinde bisikletli yol kullanıcı türlerinin algılanmasını ve diğer yol kullanıcı türlerinin tünel içinde bisikletli olduğuna dair uyarıyı tünel yaklaşımdaki ve içindeki mesajlı LED’li işaretlemeler aracılığı ile göstermektedir.

Volvo tarafından geliştirilen Cyclist Detection sistemi ise bisikletli yol kullanıcı türlerini algılayarak olası çarpışmayı önlemek için aracı otomatik olarak frenlemektedir.

Bisiklet, yazımın ortasında da bahsettiğim üzere sürdürülebilir ulaşımın en önemli parçalarından biri ve bu ulaştırma türündeki yol güvenliği sorunlarından bazıları yeni geliştirilen AUS uygulamaları ile iyileştirilebilir. Bununla birlikte bu ulaştırma türündeki trafik çarpışmaları sonucu meydana gelen ölümlü ve yaralanmaları en aza indirgemek adına yol güvenliği teftiş ve denetim çalışmaları yol güvenliği mühendisleri tarafından yürütülmeye devam edilmelidir.