Kalkınma Bakanlığı’nın hazırlamış olduğu 10. Kalkınma Planı (2014-2018) dahilinde; kapasite, finansman, sanayi, bina, ulaşım ve üretim enerji verimliliği için iyileştirilmesi planlanan konulardan.

Çalışmalar sürerken belki de en önemli noktalardan sayabileceğimiz işbirliği ve bilgilendirme adımları yetersiz kalıyor. Proje bilgilerinin toplandığı ortak bir platform olmadığı için farklı taraflar aynı çalışmaları farklı kurum ve kişiler ile yürütebiliyor ya da birbirini beslemesi gereken projeler birbirini takip edemiyor. Bu durum da, ironik bir şekilde enerji verimliliği konusunda enerji verimsizliğini meydana getiriyor.

Enerji verimliliğini Türkiye’de ele alan kurumlardan birisi olan WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler, konuyu ‘Binalarda Enerji Verimliliği’ alt başlığında inceliyor. Yurtdışındaki iyi örnekleri inceleyerek, bu örneklerin Türkiye’ye nasıl entegre edilebileceğini çalışırken; araştırmalar, farklı sektörlerle yapılan yüzyüze görüşmeler ve çalıştaylarla Türkiye’de mevcut durum analizi yapıyor. Birbirinden farklı zaman ve kurumlar tarafından yürütülmüş ve yürütülmekte olan projelerin haritalamasını yapıp boşluk ve gereklilik analizi çalışmalarını gerçekleştiriyor.

“Building Efficiency Accelerator (BEA)-Yuvarlak Masa Çalıştayı”

Bu kapsamda, her yıl düzenlediği Yaşanabilir Şehirler Sempozyumu ile 20 Kasım 2015 tarihinde Türkiye’de bina verimliliği konusunda mevcut politika ihtiyaçları ve eksiklikleri hakkında uzmanlar tarafından görüş bildirilmesi ve Sustainable Energy for All girişimi dahilinde olan BEA projesi ve yerel yönetimlerle ilişkisinin konuşulması amacıyla bir yuvarlak masa çalıştayı düzenledi. Bu çalıştayda Johnson Control’ün geliştirdiği “binalarda enerji verimliliği politikalarının değerlendirilmesi” aracı ile katılımcılar tarafından aşağıdaki başlıklar için mevcut durum, önem ve zorluklar belirlendi.

•  Bina Sahibi ve Sakinleri ile İlgili Girişimler
•  Bina Enerji Kodları ve Ürün Standartları
•  Bina Verimliliği Hedefleri
•  Performans Bilgilendirme ve Sertifikalandırma
•  Finansman ve Teşvikler
•  Kamu Önderliğindeki Programlar
•  Teknik ve Mali Hizmet Kapasitesinin Geliştirilmesi
•  Altyapı ile İlgili Yapılacaklar

Farklı sektörlerden gelen katılımcılar tarafından uzun vadede binalarda enerji verimliliği politikalarının geliştirilmesi için en önemli olarak belirlenen başlıklar ‘Bina Verimliliği Hedefleri’ ve ‘Finansman ve Teşvikler’ seçilirken, en zor olarak belirlenenler ise ‘Bina Sahibi ve Sakinleri ile İlgili Girişimler‘ ve ‘Altyapı ile İlgili Yapılacaklar’dır.

“BUILD UPON – Ulusal Renovasyon Stratejisi için Politika Geliştirme Çalıştayı”

Binalarda enerji verimliliğine dair çalışma yapan bir diğer kuruluş ise ÇEDBİK. Aynı zamanda da Build Upon Projesi Türkiye yürütücüsü olan ÇEDBİK, organizasyon partneri WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler ile birlikte Türkiye’de mevcut binaların enerji verimliliği renovasyonu mevzuatını değerlendirmek ve geliştirmek üzere 12 Nisan 2016 tarihinde bir çalıştay gerçekleştirdi. Merkezi-yerel yönetim, akademi, STK, finans, enerji ve diğer kamu sektörlerinden katılımcılarla gerçekleştirilen toplantıda beş konu başlığı altında (Politika&Düzenleme, Teknik Kapasite, Finans, Farkındalık ve İdari Yapı) mevcut durum, iyi örnekler ve çözüm önerileri konuşuldu.  Bu beş konu başlığı çerçevesinde öne çıkan konular ise;

• Politika ve Düzenlemeler; yaptırım ve teşviklerin, strateji ve planların uygulanabilirliği, mevzuatların birbirleriyle uyumu konuşulurken, Enerji Verimliliği Strateji Belgesi, Enerji Verimliliği Direktifi Madde 4, BEP-TR, EKB, TS 825, Isı Pay Ölçer Kanunu, LEED, BREAM kılavuz ve sertifikarı gündeme getirildi.
• Teknik Kapasite; tipoloji çalışmalarının ve binaların monitörize edilmesi gerekliliği, bina kullanıcı davranışlarının ve kentsel dönüşümün etkisi tartışıldı.
• Finans; IPA I ve II destekleri, enerji verimli hale getirilen binalardan kazanılan mali değerlerin duyurulmasının teşvik yaratacağı düşünüldü. Bankalar tarafından yürütülen enerji verimliliği projelerine değinilirken, bireysel kredi ve toplu yapı yönetimi kredileri konuşuldu.
• Farkındalık; kullanıcıların enerji verimliliği konusunda bilinçlendirilerek binalarda enerji verimliliğine dikkat çekilebileceği, ayrıca bilinç oluşturma adına eğitim, kampanya gibi çalışmalar yürütüldüğü ve devam ettirileceğine değinildi.
• İdari yapılanma; Farklı kurum ve kuruluşların aynı işleri yürütmesinin önüne geçilmesi için iletişim ve koordinasyonun önemine dikkat çekilirken, çalışmaların sürekliliği için bir çalışmanın çıktısının bir diğer çalışmanın girdisinin olabileceği belirtildi.

Türkiye’de ve dünyada bu alanda yapılan ve örnek teşkil edebileceğini düşündüğümüz pek çok proje, çalıştay, girişim bulunuyor. Bu tür çalışmaların derlenip toparlandığı bir ortak platformun oluşturulması konu hakkında çalışan kişilerin iş yükü ve zamanı açısından kazanç sağlarken, çalışmaların sürdürülebilir ve ilişkili olmasını sağlayarak verimliliği arttırır. Birleşmiş Milletler’in yürütmekte olduğu Sustainable for All platformunun BEA projesi de bina verimliliği projelerine teknik destek dışında projelerin koordinasyonu için eylemlerin izlenmesi, temin edilen bilgi ve dökümanların paylaşılması gibi desteklerde bulunmaktadır.

Evimiz, ofisimiz, kamu binalarının hepsi dahil olmak üzere binalardaki enerji kullanımı küresel ısınmaya katkıda bulunan yaklaşık %25 oranında emisyon üretiminden sorumludur. Önlem alınmazsa, binalarda sera gazı emisyonu 2050 yılına kadar iki veya hatta üç katına çıkması bekleniyor.

Binaların açıkça ve önemli bir şekilde küresel ısınmayla ilişkisi olmasına rağmen, uluslararası toplum çoğunlukla bu konuyu göz ardı etmektedir. Yakın zamanda kabul edilen Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ve yaklaşan Paris iklim müzakereleri, bu konunun değişmeye başladığını göstermektedir.

COP21’de Bina Verimliliği

Yeni Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SDGs), sürdürülebilir enerji ve altyapı ile ilgili küresel hedefleri başarmak için şehir ve binaların birbiriyle kesilen önemini fark etmektedir. Daha iyi binalar iklim değişikliğine yönelik olarak önemli katkılarda bulunabilirler.Bina verimliliği bileşenlerini içeren 45’ten fazla yeni ulusal iklim planlarının tanınmasını sağlamak  ise Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nin değindiği diğer bir konu olarak karşımıza çıkıyor.

COP21 iklim müzakerelerinde, Birleşmiş Milletler ile birlikte çalışan ve hükümet, işletme ve kar amacı gütmeyen tarafları barındıran onlarca sözleşmeye öncü olan Fransız hükümeti; 3 Aralık’ta ilk kez  “Binalar Günü”ne ev sahipliği yapacak. Gündemin başında olan yeni Binalar ve İnşaat için Küresel İttifak oluşumu, günümüzün en iyi politika ve dünyadaki en verimli bina materyalleri, tasarım ve teknolojilerinin yaygınlaşmasını teşvik etmek için tasarlanmış bir girişimdir. Bu İttifak’ın amacı yüksek enerji tasarrufu sağlayacak olan yeni binalar sayesinde en az yüzde 50 oranında öngörülen enerji tüketimini önlemek ve 2030 yılına kadar mevcut binalarda kapsamlı yenilemeleri başarmaktır. Eğer uygulanırsa, bu tedbirler 2050 yılına kadar yaklaşık 3 gigatonluk CO2 emisyonu önleyecektir. Bu bakış açısı ile ortaya konulursa, bir yıl boyunca yoldan 630 milyon otomobili almakla eşdeğer olacaktır.

COP21’de Bina Günü ve Enerji Günü, bina verimliliği konusunun iklim değişikliğine karşı verilen savaşta ne kadar kritik olduğunu gösterdi. Fotoğraf: Benoit Colin – WRI

“Binalar Günü” ve ayrıca “Enerji Günü” olan 7 Aralık’ta, bakanlar, belediye başkanları, iş liderleri temiz, sağlıklı ve düşük karbonlu bina sektörü için destek almış oldukları politika ve eylemleri paylaşacaklar. Ve daha fazlasını yapacaklardır.

Binalar ve İnşaat için Küresel İttifak’ın yönetsel partneri olarak WRI bu çabayı desteklemekten gurur duyuyor. Bina Verimlilik Hızlandırcı için Sürdürülebilir Enerji’nin koordinatör partneri olarak, alt ulusal hükümetlerle direkt olarak, hem binaları geliştiren hem de kendi toplumları için enerji tasarrufu sağlayan proje ve politikaları uygulamalarında yardımcı olmak için çalışıyoruz.  Gelecek iki yıl içinde, Bina Verimlilik Hızlandırıcı 30 alt ulusal hükümete binalarındaki verimliliği arttırmak için yardım edecektir.

Bina Verimliliği Kazan-Kazan Stratejisidir

Bina Günü’nü daha açıklayıcı hale getirirsek, bina sektörü hem küresel iklim hem de sürdürülebilir kalkınma hedeflerinde sonuçlar elde edebilir. Ayrıca, küresel GSYİH’nin yüzde 15’inden fazlasında sorumlu olan inşaat sanayi ile, binaları geliştirmek ekonomik bir politika olarak düşünülebilir: geçim kaynakları, temiz teknoloji alanında yeni iş kolları, yerel altyapı yatırım artışları gibi alanlar için fayda sağlayabilmektedir.

Bina ve İnşaat için Küresel İttifak ve Bina Günü yıllık forumları, sanayi ve politika üreticilerine iklim diyaloglarında uzun süren ve üzerinde durulan ilave olarak özel hedefli yeni binalara karşı yapılan eylem ve ilerleme süreçlerini yaygınlaştırmada büyük bir rol oyunuyor.

COP21 bu sektörün en çok ihtiyaç duyduğu potansiyelinin önemsenmesi için ışık tutacak ve düşük karbonlu çözümlerin nasıl sunulacağını paylaşacaktır, ancak bu anın sadece başlangıç olması önemlidir. Ek olarak ülkeler, şehirler ve işletmeler kendi iklim eylem planlarının birleşeni olan bina verimlilik stratejilerini uygulamaya ihtiyaç duymaktadır. Gerçekten, iklim değişikliği sorununun üstesinden  gelmek, bina sektörü dahil tüm sektörler dahilinde önemli bir çaba gerektirmektedir.

Daha Fazla Bilgi Edinmek İçin: Geleceğin şehirleri için bir çözüm olarak binaların güncellenen konuları için Bina Verimlilik Girişimleri bültenlerine abone olunuz. 

* TheCityFix’te Jennifer Layke ve Eric Mackres tarafından kaleme alınan “Building Efficiency Finally Gets its Day in the Sun at COP21″un Türkçe’ye çevirisidir.