COVID-19 – TheCityFix Turkiye Sürdürülebilir Ulaşım Tue, 15 Feb 2022 15:07:40 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.0.2 HİJYEN ÖNLEMLERİYLE TOPLU TAŞIMADA COVID-19’UN ÖNÜNE GEÇMEK MÜMKÜN MÜ? ../../../hijyen-onlemleriyle-toplu-tasimada-covid-19un-onune-gecmek-mumkun-mu/index.html ../../../hijyen-onlemleriyle-toplu-tasimada-covid-19un-onune-gecmek-mumkun-mu/index.html#respond Tue, 23 Feb 2021 11:04:18 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38480 Kasım 2020’de, Londra’nın en önemli demiryolu işletmecilerinden biri olan Govia Thameslink Railway (GTR), filosundaki trenlerde yaptığı kontrollerin neticesinde araçlarında COVID-19 virüsüne dair kanıt bulanamadığını açıkladı. GTR, halihazırda kullandıkları anti-viral dezenfektanın vagon içindeki yüzeyleri üç hafta boyunca COVID-19’dan arındırdığını söyledi. Duyuru, Transport for London tarafından yaptırılan benzer testlerde, metro ve otobüs ağındaki “dokunma alanlarında” virüse dair hiçbir kanıt bulunmaması sonrasında geldi. GTR, Southern, Thameslink ve Great Northern araçlarında yapılan rastgele testlerin, virüs önleyici temizleyicinin yüzeyleri mikroorganizmalardan 23 güne kadar koruduğunu belirledi. Testler, Eurofins Scientific laboratuvarı tarafından analiz edilen sürüntüleri alan GTech Strategies ve diğer bağımsız kuruluşlar tarafından gerçekleştirildi. Örnekler, sürekli kullanımda olan tutunma boruları, masalar, tuvalet kolları, kapı düğmeleri ve sürücünün elektrikli fren kumandalarından alındı. Laboratuvar mikrobiyolojik testleri, test edilen yüzeylerin hiçbirinde COVID-19 bulunmadığını gösterdi.


Bu tip araştırmalar ve onların bulgularına dair açıklamalar bize, sağlık yetkilileri tarafından önerilen önlemler uygulandığında, toplu taşıma araçlarında COVID-19’a yakalanma riskinin çok düşük olduğunu göstermektedir. Lakin, ülkemizde toplu taşıma sistemlerinde azalan talep ve buna bağlı olarak işletmecilerin halihazırda karşı karşıya kaldıkları finansal sürdürülebilirlik zorlukları düşünüldüğünde en önemli noktanın esasen atlandığını görmekteyiz. Bu nedir diye soracak olursanız: Veriye dayalı bilimsel çalışmaların yürütülmesi ve bu çalışmaları takiben güçlü ve etkili kamusal paylaşım ile yolcuların güveninin tekrardan kazanılmasıdır. Güncel 15 dakikalık şehir tartışmalarından hareketle, günümüz kentlerinin halihazırdaki yoğunluğu ve mevcut arazi kullanımlarına bağlı gelişimleri göz önünde tutulduğunda, ne Türkiye’de ne de başka bir ülkede toplu taşımanın yerini; kapasite, sürdürülebilirlik, güvenlik ve çevreci sıfatları ile doldurabilecek başka bir sistem yoktur.

 

Bu yazının orijinali Yol Teknolojileri Dergisi’nin Kasım-Aralık 2020 sayısında yayınlanmıştır.

]]>
../../../hijyen-onlemleriyle-toplu-tasimada-covid-19un-onune-gecmek-mumkun-mu/feed/index.html 0
Geleneksel Mahalle Anlayışımız Dirençli Kentlerin Anahtarı ../../../geleneksel-mahalle-anlayisimiz-direncli-kentlerin-anahtari/index.html ../../../geleneksel-mahalle-anlayisimiz-direncli-kentlerin-anahtari/index.html#respond Wed, 13 Jan 2021 14:48:57 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38463 Salgın, başladığından beri gerek bireysel gerekse toplumsal yaşantımızda pek çok şeyi beklemediğimiz ölçüde değiştirdi. Kent hayatının olmazsa olmazı olan ‘bir araya gelme’ eyleminden kaçınır olduk bir kere. Bu durum tüm yaşamımıza, çalışmamıza, ulaşımımıza, eğitimimize ve sosyalleşmemize yansıdı.

Pandemi sonrası şehircilik adına dünyada atılan adımlar neler?

Uluslararası mimarlık ve tasarım firması WATG’nin geliştirdiği ‘Yeşil Blok’ yaklaşımı, New York sokakları için yeşil, arabasız, açık hava odaklı bir sokak tasarımı öngörüyor. Çin’de 20. yüzyılın “bahçe şehri” yaklaşımına atıfla, metropollerden sürdürülebilir tarım arazileri ve yeşil kuşaklarla ayrılmış, sağlık bilincine sahip mini uydu yerleşimler oluşturulması planlanıyor. Paris’in ’15 dakikalık şehir yaklaşımı’ kent sakinlerinin ihtiyaç duyduğu hizmetleri en kısa mesafede alabilmesine dayanıyor. Ayrıca ulaşımda ise bisiklet kullanılması amaçlanıyor.

Özellikle İstanbul gibi metropolleri düşündüğümüzde Türkiye için en ideal şehir planlama yaklaşımı nedir?

Büyük kentler ulaşım, ekonomi ve nüfusun yığılma noktaları. Bu yığılma dengeli dağılmadığında ulaşım, konut, çalışma gibi alanlarda sorun çıkabilir. Türkiye’de 30 büyükşehir belediyesi var. İstanbul nüfusu büyükşehir olma kriteri olan 750 binlik alt sınırın yaklaşık 22 katı. İstanbul’un nüfus yoğunluğunu planlamadan önce, Türkiye kentleri arasındaki dengesiz nüfus dağılımını planlamak gerek. Bunun için de sanayinin farklı dallarıyla, eğitimle, sağlıkla, turizmle ön plana çıkan, farklı coğrafi bölgelerden yeni çekim merkezi kentler oluşturmak gerekiyor. Farklı kentler çalışma ve yaşama anlamında cazip hale getirilmediği sürece nüfus yoğunluğunu, İstanbul sınırları içinde geliştirecek bir planlama ya da projeyle çözmek oldukça güç.

Şehircilik uzun soluklu düşünmeyi gerektirir. Gelecek için bugünden ne yapabiliriz?

Kent ve çevresindeki bölge bir bütün. Kentlerin doğal kaynakları ve gıdayı sadece ‘tüketen’ taraf olmaması, yeşille ve tarımla bütünleşmiş ‘üreten’ tarafa geçmesi sağlanmalı.

Eskiden olduğu gibi çocukların mahalle mektebine gittiği, alışverişin karşı bakkaldan yapıldığı düzen en ideali diyebilir miyiz?

Parklarla, pazar alanlarıyla, yeşil alanlarla, bostanlarıyla yerel üretim ve tüketimin mümkün olduğu; paylaşmanın, selamlaşmanın hala değer olduğu mahallelerimizi geliştirmemiz bugünün ve geleceğin krizlerinin üstesinden gelmemiz ve güncel tanımla daha dirençli kentler yaratmamız için çok önemli bir seçenek.

Şehirlerde ulaşımı nasıl sağlayacağız?

Kentler artık taşıt odaklı planlama anlayışından vazgeçmeli. Pek çok firma salgın sonrasında ofis bağımsız çalışma modellerine geçiş planlıyor. Özel araç kullanımı yerine, hijyenik, kalabalık olmayan ve sefer sıklığı arttırılmış toplu taşıma imkanları çoğalmalı. Bisiklet, scooter ve yürüme yaygınlaşmalı. Bunun için de kentsel kullanım alanlarının uzak mesafelere yayılmadan tasarlanması gerek. Artık milyonları her gün aynı saatleri evden çıkaracak sistemleri terk etmek gerekiyor.

Türkiye’de hayata geçirilen projeler neler?

Kent içi bisikletli ulaşımın planlanması salgın döneminde ivme kazandı.Örneğin bisiklet ve yaya eylem planı hazırlayan İzmir, kentin çeşitli alanlarında bisiklet yolları inşa ediyor. Ankara’da ‘çevre dostu ulaşım dönemi’ başladı. İstanbul da bisiklet yollarını hızla arttırma çabası içinde. Anadolu’nun pek çok kentinde bisiklet kullanımı bir kültür olarak var ve ne mutlu ki yerel yönetimler de bu kültüre ve halkın talebine uygun projeler geliştirmeye başladı.

10 Ocak 2021 tarihinde Hürriyet Pazar’da yayımlanan bu röportajın orijinaline buradan ulaşabilirsiniz.

]]>
../../../geleneksel-mahalle-anlayisimiz-direncli-kentlerin-anahtari/feed/index.html 0
KRİZE DİRENÇLİ KENTLER ../../../krize-direncli-kentler/index.html ../../../krize-direncli-kentler/index.html#respond Wed, 06 Jan 2021 09:10:22 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38445 Geçen yılın başlarından itibaren Covid-19 salgınıyla tanıştık. İlk aylarda süresinin ve etkilerinin bu denli derin olacağını bilmemekle birlikte; yaşam biçimlerimizde kökten değişmekte olan kuralları yavaş yavaş görmeye, algılamaya ve hayatlarımıza adapte etmeye başladık. Değişen bu kuralların başında, insanın “sosyal bir varlık” olma halini sorgulatan “sosyal mesafe” kuralı geldi. Böylece en yakınlarımızla, arkadaşlarımızla, ailelerimizle, iş arkadaşlarımızla yüzyüze görüşmenin sıkıntılarını ve hayatlarımıza verebileceği zararı farkettik. Yaşama, çalışma, seyahat etme ve sosyalleşme şeklimizde öncelikle geçici olduğunu düşündüğümüz ancak sonrasında “yeni normal” olarak adlandırdığımız değişiklikler yaşadık.

Fotoğraf: Alyssa Bossom/Unsplash

Nelere Adapte Oluyoruz?

Bu adaptasyona uygun olan sektörler ve çalışma biçimleri, ofis bağımsız, uzaktan çalışma sistemine geçiş yaptılar. İlk etapta genel ulaşım talebinde bir düşüş yaşansa da, bu düşüşün daha sonra özellikle toplu taşıma sistemlerinde olduğu; en yaygın bireysel ulaşım türü olan özel araç kullanımının arttığı; bunun yanında gelişmiş dünya kentlerinde bisiklet ve scooter gibi diğer bireysel ulaşım biçimlerinin yaygınlaştığına şahit olduk.

Kentlerde hava kirliliği azalırken; insanoğlu müdahale etmediğinde çevrenin kendi kendini ne kadar hızlı yenileyebildiğine de tanık olduk.

Bunların yanında, salgın, özellikle kentlerin yapı ve insan yoğunluğunu sorgulamamıza sebep oldu ve kentsel nüfus yoğunluğunun nasıl planlanması gerektiği yeniden tartışılır oldu. Son 30-40 yıldır, kentsel planlamada yüksek yoğunluklu bir yapılanma idealize edilmekteydi. Ancak Covid-19 salgını, yaşamakta olduğumuz bu yapılaşma şeklini sorgulamamıza sebep oldu. Bu nedenle, kentsel yoğunluğun merkezsizleştirilmesi yani yoğunluğun farklı alt merkezlere dağıtılması yeniden tartışılmaya başlandı.

Şehirler Sorgulanıyor

Bu kriz ortamı, insan ölçeğinin yani gökdelenler ve yüksek katlı apartmanlar yerine, yanından geçerken kendinizi küçücük ve değersiz hissetmediğiniz; gökyüzünü görmenize imkan tanıyan az katlı binaların ne denli önemli olduğunu bizlere gösterdi. İnsanların kolayca erişebilecekleri parklar gibi kamusal alanların, apartman avlusu ya da bahçesi gibi yarı kamusal alanların ve balkon gibi kullanım alanlarının ne derece önemli ve insani bir ihtiyaç olduğunu artık daha iyi biliyoruz. Tüm restoranların, kafelerin, kültürel faaliyet alanlarının, alışveriş merkezlerinin, yani aslında yapılı çevrenin kapandığı ve yasaklandığı noktada elimizde kalanın doğal çevre ve açık yeşil alanlar olduğunu gördük. İnsanların sadece açık havaya erişiminin yaşam için ne derece kritik olduğu anlaşıldı. Tüm bunlara da bağlı olarak emlak piyasasında ise artık daha az katlı, daha az yoğun ve yeşil alan, orman içerisinde ya da yakınında inşa edilmekte olan sitelerin reklamlarının arttığını görür olduk. Bunun yanında insanların bahçeli ve kent merkezinden uzak konut talepleri de artmaya başladı. Kısaca, temel ihtiyaçlarımız nelerdir; ve bunları nasıl sürdürülebilir hale getiririzi sorguladığımız bir dönem yaşıyoruz.

Neler değişecek?

Covid-19 salgınıyla birlikte pek çok alanda, normal hayatlarımızdan uzakta ve sosyal mesafeyi merkeze aldığımız yeni bir hayat biçimi algısı oluşturduk. Salgın öncesi döneme kıyasla bireysel olarak zorluklar çekmekle birlikte, bu algımızı koruyabildiğimiz taktirde çevresel ve kentsel anlamda insanlığın geleceği için yararlı olabilecek adımlar atılması da mümkün.

Kentlerin tek bir çekirdek merkez etrafında büyümesinden ziyade çok merkezli ve karma kullanım yaklaşımıyla yani, konut alanlarının, alışveriş alanlarının, kültürel alanların, sağlık ve eğitim hizmetlerinin bir arada planlanması; belirli alanlarda yüksek nüfus yığılmalarını önleyecek ve böylesi kriz durumlarının çözümünü kolaylaştıracak. Bu yapılanma, beraberinde oturma ve çalışma alanlarının da dengeli dağılımını getireceğinden, oturma alanı-çalışma alanı arası ya da kent merkezi-kent çeperi arasında oluşan trafiği azaltmaya da sebep olacak ve daha çevreyle, yeşille uyumlu; sürdürülebilir kentler oluşturmaya da vesile olacak. Bu özelliklerle gelişecek bir kentin yaşama ve çalışma biçimlerindeki değişiklikleri takiben mesafelerin kısalmasıyla birlikte ulaşım biçimlerinde de önemli değişiklikler olması beklenmeli. İnsanlar, kısa mesafelerde yürüme ve bisiklete binme eğiliminde. Önemli olan bu talebe uygun altyapının geliştirilmesi ki, başta dünyanın önde gelen kentleri; sonrasında da diğer kentler olmak üzere salgınla birlikte yürüme ve bisiklet altyapısının geliştirilmesine ayrıca önem vermeye başlandı. Bu anlamda yaya ve bisikletlilerin ön plana çıktığı yavaş sokaklar (slow streets); yine yeşil alanlarla bütünleşmiş bisiklet ve yaya altyapısının geliştirildiği yeşil blok (green block) yaklaşımları gündemde.

Bunun yanında, zaten bizim geleneksel yerleşim anlayışımızda bulunan ancak son yıllarda terk etme eğilimi gösterdiğimiz; salgınla birlikte dünyada da çok popüler hale gelen “yaşanabilir mahalleler” yaklaşımı salgın dönemi sonrasında yaşam alanlarımızı nasıl geliştirmemiz gerektiği konusunda yön gösteriyor. Az katlı konut alanlarından oluşan, yerel üretim ve tüketim mekanlarına sahip, yeşille bütünleşmiş, bir yerden bir yere yürüyerek ya da bisikletle gidilebilen ancak bunun yanında toplu taşıma alternatifleriyle de desteklenmiş yaşam alanları, geleceğin sürdürülebilir ve kriz anlarına dirençli kent modellerinin ilk ayağını oluşturacak.

 

*Bu yazının orijinali InBusiness dergisinin Ocak 2021 sayısında yayımlanmıştır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
../../../krize-direncli-kentler/feed/index.html 0
Pandemi ve Kent Yaşamı ../../../pandemi-ve-kent-yasami/index.html ../../../pandemi-ve-kent-yasami/index.html#respond Tue, 17 Nov 2020 23:28:59 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38405

Önemli olan pandemi sonucunda yaşanacak sosyal dönüşüme en iyi ve etkin cevabı vermek üzere, akıllı kentsel sistemlerin çok daha hızlı bir biçimde hayatlarımıza entegre edilmesi.

Kaynak: AARP

Dünyadaki kentsel topluluklar, krizden önce de daha düşük yaşam maliyetleri ve iklim değişikliği ile mücadele için daha güçlü planlar talep ediyorlardı. Pandemiden sonra şehirlerde hayat nasıl olacak peki?

İklim değişikliği ile mücadele konusunda pek fazla bir şeyin değişmeyeceğini düşünüyorum. Çünkü halihazırda yaşadığımız ve yaşamaya devam ettiğimiz pek çok kriz aslında iklim değişikliği kaynaklı. Haziran ayında Birleşmiş Milletler yetkilisi Lise Kingo’nun da dediği gibi: “COVID-19 krizi, iklim değişikliği etkilerinin yalnızca bir tatbikatı”. Bu bağlamda gündeme gelen her konu kaçınılmaz olarak kentsel adalet, sürdürülebilir kalkınma ve planlama konusunu gündeme getiriyor. Ve aslında, daha kapsamlı bir şekilde tasarlanmış, daha güçlü planlara ihtiyaç duyduğumuzu gösteriyor.

Bununla birlikte bu pandemi bize kentsel yayılmanın zararlarını bir defa daha hatırlattı. Maalesef kentsel yayılmanın hava ve su kirliliğinde artışa, tarımsal kapasitenin, doğal yaşam alanlarının, vahşi yaşam alanlarının ve açık alanların kaybına, bireysel taşıt kullanımında ve trafik çarpışmalarında artışa, buna bağlı olarak kamu sağlığını tehdit eden obezite, kronik hastalıklar, yüksek tansiyon gibi bulaşıcı hastalıklara neden olduğunu biliyoruz. Pandemi sürecinde zaten bildiğimiz ama hayatlarımızı daha çok etkileyen bir yönü ile karşılaştık: Erişilebilirlik. Erişilebilirlik kavramı 1959 senesinde Hansen tarafından etkileşim için bir potansiyel olarak tanımlanmıştır. 2011 senesinde Todd Litman, ürünlere, hizmetlere, aktivite ve hedef noktalara (ki bunların hepsi bir arada ‘olanaklar’ şeklinde ifade edilebilir) kolay erişimi ifade eden bir kavram olarak tanımlamıştır.

Pandeminin hayatımıza en temel etkilerinden biri olanaklara erişim kısmında yaşandı. Çünkü özellikle kentsel yayılma süreçlerini yaşamış kentlerimizde iş yerlerine, hizmetlere erişim bir sorun haline geldi. İstanbul’da ulaşım kullanımı %70 civarında düşüş gösterdi. Bu aslında bütün dünya kentlerinde benzer şekillerde gerçekleşti. Korona virüsü kentleşme modellerini, yapılaşma biçimlerini ve insan yoğunluğunu sorgulamamıza sebep oldu. Salgın nedeniyle ulaşım tercihlerimizi değiştirdiğimizde bazı olanaklardan mahrum kaldık ve kendi kendine yeten mahallelerin, yürüme ya da bisiklete binme mesafesinde kalan kentsel hizmetlerin, kompakt yapılaşmanın değerini anladık.

Şehirler bu pandeminin merkezinde yer alıyor. Şehirlerde ekonomik yıkımı önlemek amacıyla COVID-19 sonrası şehir hayatının küçüleceğine yönelik endişeler var nasıl değerlendirirsiniz?

COVID-19 salgınının başından bu yana çeşitli mecralarda da konuşuldu, aslında kent, kent planlama ve salgın hastalıklar arasında çok sıkı bir ilişki mevcut. 1850’lerde Londra’da yaşanan kolera salgınını çözümleyebilmek için Dr. John Snow vaka haritalamaları gerçekleştirdi. Bu vaka haritalarına su kaynakları gibi ek katmanlar ekledi, fiziksel haritaları ve infografikleri birleştirerek kolera vakalarının Londra’daki yayılmasını haritaladı. Ve bu sayede kolera virüsünün daha önce varsayıldığı gibi hava ile değil de su kaynakları yoluyla yayıldığı keşfedildi. Kent planlamada çok büyük önem taşıyan veri toplama, veri analiz etme ve verinin haritalanmasının önemini bu süreçte bir defa daha gördük.

1850’lerde Londra nasıl ayakta kaldıysa ya da korona virüsü ile gündeme gelen İspanyol gribinden sonra pek çok şehir nasıl ayakta kaldıysa bence bu pandemi sonrasında da şehirler ayakta kalmayı başaracak. Ancak burada önemli olan pandemi devam ederken ve sonrasında kent yönetimi ve sürdürülebilir kalkınma alanında neler olacağı. Kolera salgınının veriye dayalı planlama ve veri haritalama konusundaki katkısı nasıl önemli bir gelişme ise COVID-19 pandemisinin de farklı katkıları olacağına inanıyorum. Metropoller ve büyükşehirler için akıllı şehirler konseptini daha çok duyacağımız, açık veri paylaşımının, sağlıklı ve güvenilir veri toplama yöntemlerinin, veriye dayalı kent planlamasının daha fazla gündemde olduğu, sürdürülebilir ve yeşil ulaşım sistemlerine yatırımın artacağı ve döngüsel kent kavramının konuşulacağı bir döneme gireceğimizi düşünüyorum.

Bildiğiniz üzere İzmir’de bir deprem felaketi yaşandı. Ağustos ayında ise Malatya’da yaşanmıştı. İstanbul için ise çok uzun zamandır gündemde olan ve bütün kentlileri tedirgin eden bir felaket. Bu afetler, salgınlar bize aslında kentlerimizi dirençli bir şekilde yapılandırmamızın önemini hatırlatıyor. İlk sorunuzda da dediğim gibi iklim krizi ve buna bağlı afetler son derece hayati. Dünya nüfusunun şu anda %55’inin 2050 yılında ise yaklaşık %70’inin yaşamasını beklediğimiz tüm dünya kentleri için dirençli, sürdürülebilir ve döngüsel yaklaşımları gözeterek planlama yapmamız gerekiyor.

*Bu röportajın orijinali, 15.11.2020 tarihinde Sivil Sayfalar’da yayınlanmıştır.

Pöportajın tamamı için: https://www.sivilsayfalar.org/2020/11/15/yasanabilir-sehirler-forumu-covid-19-sonrasi-sehirler-temasi-ile-gerceklesti/

]]>
../../../pandemi-ve-kent-yasami/feed/index.html 0
Sürdürülebilir ulaşım ve COVID-19 sonrası yeni ulaşım perspektifleri ../../../surdurulebilir-ulasim-ve-covid-19-sonrasi-yeni-ulasim-perspektifleri/index.html ../../../surdurulebilir-ulasim-ve-covid-19-sonrasi-yeni-ulasim-perspektifleri/index.html#respond Mon, 16 Nov 2020 14:13:31 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38396 Bisiklet sürdürülebilir ulaşımın sadece bir kolu ve evet salgın döneminde kullanımı ve popülaritesi oldukça arttı. Ama bunun yanında, hem ulaşımı hem de kentsel gelişmeyi/planlamayı daha bütüncül olarak ele alan yaklaşımlar da ortaya çıktı-daha doğrusu uygulanmaya başlandı. Bunlardan bir tanesi “15 dakikalık şehir” yaklaşımı.

Fotoğraf: Flickr/ minimalniemand

1800’lerin sonlarında, dünyanın dört bir yanındaki büyük şehirler “at gübresinde boğuluyordu”. Bu şehirler, hem insanların hem de malların taşınmasını binlerce ata bağlamışlardı. Ulaşım ve taşımacılıkta kullanılan atlar yüzünden hayat dayanılmaz hale geliyordu. At gübresi sadece kötü kokmakla kalmıyor, aynı zamanda sinekleri de çekiyor, kuruduğunda ise toza dönüşüp her yere dağılıyordu. 1900’de Londra’da 11 bin atlı taksi ve her biri günde 12 at gerektiren binlerce otobüs vardı. Buna ek olarak, malları teslim etmek için gereken atlar da vardı. Bu, her biri her gün 7-17 kilo gübre üreten çok sayıda at demekti. New York’ta ise, 1900’de, her gün bir milyon kilodan fazla gübre üreten 100 bin at vardı.

Toplum zenginleştikçe ve şehirler büyüdükçe daha fazla ata ihtiyaç duyulmaya başlandı. 1894’te Londra’da bir yazar, 50 yıl içinde Londra’nın her sokağının üç metre gübrenin altına gömüleceği hesaplamasını yaptı. 1898’de yani bu hesaplamadan dört yıl sonra, New York’taki ilk uluslararası şehir planlama konferansı, bu soruna bir yanıt bulunamadığı için durduruldu. At pisliği yüzünden şehirlerin geleceği yoktu.

1912’ye gelindiğinde, görünüşte aşılmaz görünen bu sorun çözüldü; dünyanın dört bir yanındaki şehirlerde atlar yerlerini motorlu araçlara bıraktı. Sorunun çözümü, şehirdeki at miktarını ya da tek bir atın bir günde oluşturduğu gübre miktarını sınırlayan bir düzenleme değildi. Şehirleri kurtaran farklı bir davranış modeline geçilmesiydi çünkü daha üstün bir alternatif varsa, insanlar davranışlarını hızla değiştirmektedir.

Sürdürülebilir ulaşım

Motorlu taşıtlar, daha iyi bir alternatif oldukları için atların yerini aldılar. Aslında biz de şimdi daha sürdürülebilir ulaşım biçimlerine geçmek için kendi araçlarımızı arıyoruz.

Günümüzde otomobil kaynaklı hava kirliliği, sera gazı emisyonları, trafik sıkışıklığı gibi pek çok çevre sorunu ile karşı karşıyayız. Salgın döneminde özellikle karantina uygulanan günlerde tüm dünyada sokakların boşalmasıyla birlikte şehirlerde hava kalitesinde yaşanan pozitif değişime şahit olduk. Bu durum, zaten farkında olduğumuz ama salgın ve beraberinde getirdikleri nedeniyle çok daha açık bir biçimde farkına vardığımız sonuçları ortaya çıkardı. Ancak karantina uygulamalarının bitmesiyle birlikte, insanlar toplu taşıma araçlarını kullanmaktan kaçınarak daha bireysel bir biçimde bir yerden bir yere gidebilecekleri ulaşım araçlarını seçme eğilimi gösterdiler. Bu durum da otomobil kullanımını pek çok şehirde arttırdı. Özellikle Türkiye’de ikinci el araba satışlarında önemli ölçüde artış yaşandı.

Haziran ayından beri, açık alanlarda, bahçelerde, parklarda “sınırlı” sosyalleşmeyle hepimiz bir tür normalliği taklit ettik, yaşamaya çalıştık. Ama artık kış geliyor ve bu durum da asıl kentsel tasarımımızın esneklik kapasitesini test edecek.

Bu durumdan kaçınmak isteyen, adaptasyon kabiliyetlerini arttırmak isteyen kentler ise özellikle sürdürülebilir ulaşım biçimlerine yatırım yaparak kentlerini geliştirmeye başladılar.

Avrupa’da bisiklet devrimi

Özellikle 2020 yazında, COVID-19’un da etkisiyle milyonlarca insan toplu taşıma araçlarından uzak durmak için ve iklimin de el vermesiyle iki tekerlek üzerinde dolaşmaya başladı ve kentlerde bisikletli ulaşım oranı oldukça arttı. Hatta bu durum “Avrupa’da bisiklet devrimi” olarak adlandırıldı.

Salgın başladığından bu yana Avrupa genelinde bisikletle ilgili altyapı için 1 milyar Euro’dan fazla harcandı ve 2 bin 300 kilometre yeni bisiklet yolu açıldı.

Ülkeler özelinde örnek vermek gerekirse:

Milano, insanların yeniden hareket etmesini sağlamak için bisiklete yatırım yapan Avrupa’daki ilk şehirlerden biriydi. Bunların çoğu pop-up (geçici) olmasına rağmen, 35 km’lik yeni bisiklet yolları uygulandı ve uygulanmaya devam ediliyor. Pandemiden önce ana alışveriş caddesinde bin bisikletli varken; sonrasında bu rakam 7 bin bisikletliye çıktı.

Otobüs değil bisiklet kullanın

Brüksel’de ise şehrin tamamında hız limitleri yeniden düzenlendi ve kent genelinde en işlek bölgelerde 40 kilometrelik yeni bisiklet şeritleri oluşturuldu. Nisan ayında, Ulaştırma Bakanı Elke Van den Brandt, bölge sakinlerine toplu taşımadan uzak durmalarını öğütleyen açık bir mektup yazdı ve yoğun saatlerde toplu taşımadan uzak durmalarını; bunun yerine bisiklet kullanmalarını istedi. Bunların sonucunda bisiklet kullanımı kentte bir yıl öncesine oranla yüzde 44 arttı.

Halihazırda zaten dünyanın en önemli bisiklet başkentlerinden olan Amsterdam’da ise 2020’nin ilk dört ayında bir önceki yılın satış rakamlarından daha fazla bisiklet satışı gerçekleştiği belirtildi. Tüm bu şehirlerin ortak söylemi ise, şehirlerin aslında sakinleri için daha güzel yerler haline gelebileceği ve daha fazla bisiklet ve daha az otomobil ile kentlerin nasıl daha yaşanabilir olabileceğiydi.

Yeni yaklaşımlar

Bisiklet sürdürülebilir ulaşımın sadece bir kolu ve evet salgın döneminde kullanımı ve popülaritesi oldukça arttı. Özellikle Avrupa kentlerinde kolay uygulanabilir olduğundan, hızla bisiklet altyapısı geliştirilmeye başlandı. Ama bunun yanında, hem ulaşımı hem de kentsel gelişmeyi/planlamayı daha bütüncül olarak ele alan yaklaşımlar da ortaya çıktı-daha doğrusu uygulanmaya başlandı.

Bunlardan bir tanesi “15 dakikalık şehir” yaklaşımı. Peki nedir 15 dakikalık şehir yaklaşımı?

“15 dakika” fikri, kent sakinlerinin yaşamları için ihtiyaç duydukları hizmetleri en kısa mesafede almaya ve zamanlarını buna göre planlamaya dair araştırmaya dayanıyor. Paris Sorbonne’da Profesör Carlos Moreno tarafından geliştirilen “la ville du quart d’heure” (tam Türkçe karşılığı “çeyrek saatlik şehirler”) kavramı, günlük kentsel ihtiyaçların yürüyerek veya bisikletle 15 dakika içinde olduğu bir kavram.

Paris, bir süredir zaten kentsel hareketlilik konusunda çalışmalar geliştirip yatırımlar yapmaktaydı. Örneğin, kentin belli alanlarında hayata geçirilen yayalaştırma ve toplu taşımaya yönelik girişimler, 1999 ile 2016 yılları arasında özel araç kullanımının yüzde 44’ten yüze 35’e düşmesini sağlamıştı. Salgın dönemi de bu yatırım ve kararların daha hızlı alınmasına vesile oldu. Ve Paris Belediye Başkanı Anne Hidalgo tarafından “15 dakikalık şehir” fikri dillendirildi ve uygulanmaya başlandı.

Yine salgın döneminde hız kazanan bir diğer kentsel gelişme yaklaşımı ise “Slow Streets” yani “Yavaş Sokaklar” yaklaşımı.

Yavaş Sokaklar programı, kentlerde, belirli sokaklardaki trafiği sınırlandırmak, araç trafiğini en aza indirmek, yürümeye/bisiklete binmeye öncelik vermek ve sokakları daha paylaşımlı olarak kullanabilmek amacıyla tasarlandı. Amaç, temel seyahat sırasında sosyal mesafe için daha fazla alan sağlamak. Yavaş sokaklar programına dahil edilen sokakları seçerken, özellikle ana caddelerin ve geçiş bölgelerin paraleli olan sokaklara odaklanıldı. Böylece otomobil ve toplu taşıma güzergahlarına yürüme ve bisikletle alternatif yollar oluşturulabiliyor. San Francisco’da şimdiye kadar 30’dan fazla koridorda bu uygulama gerçekleştirilmiş ve gerçekleştirilmeye de devam ediliyor. Yine Şikago’da da bu program üzerine çalışmalar yürütülüyor.

Türkiye’de durum

Bu süreçte Avrupa’nın bisiklet devrimi kadar ses getirmese de Türkiye’de özellikle büyük şehirlerin, bisikletli ulaşım altyapılarını genişletmeye yönelik çabalarını gördük. İzmir, salgın döneminde toplu taşıma yerine bireysel ulaşım çözümlerinin tercih edilmesi nedeniyle salgının başladığı ilk aylarda pop-up (geçici) bisiklet yollarını uygulamaya koydu ve bunların bir kısmını da kalıcı hale getirdi. İzmir’de mevcutta 67 kilometre uzunluğunda olan kent içi bisiklet yolu ağının kısa vadede 274 km’ye yükseltilmesi planlanıyor. İstanbul’da da salgın dönemiyle birlikte yine öncelikle pop-up bisiklet yolları uygulamaları hız kazandı. Mevcut durumda yaklaşık 250 kilometre olan bisiklet yollarının hızla arttırılması planlanlanmakta. İstanbulluların bireysel motorlu araçlar yerine bisiklet ve yürüme gibi aktif ulaşım türlerine yönlendirilmesini amaçlayan bir kampanya yürütülerek halka “sağlık için tekerleğinizi iyi seçin” mesajı verildi. Aynı kampanya Erzin, Datça ve Amasra Belediyeleri tarafından da uygulandı.

Ulaşımdan çok daha fazlası

Kentlerin ihtiyaç duyduğu radikal bir değişim var. Bu değişim ihtiyacı ise yeni değil, her dönem bu ihtiyaçla karşı karşıyayız. Salgın dönemi kentlere bir fırsat sunuyor. Sorunları berraklaştırıp görünür hale getiriyor ve böylece radikal olarak algılanabilecek çözüm önerilerini de gerekçelendiriyor. Ulaşım her zaman ulaşımdan çok daha fazlasını ifade eder. Seyahat etme şeklimiz, yaşama şeklimizi belirlememize yardımcı olur. Kirliliği, gürültüyü ve tehlikeyi büyük ölçüde azaltırken aynı zamanda aidiyet duygumuzu, toplumsal yaşamımızı, kent belleğimizi de destekleyebildiğimiz bir yapıya geçiş sağlayabilmemiz mümkün.

*Bu yazının orijinali, Star Gazetesi Açık Görüş Eki’nin 07.11.2020 tarihli sayısında yayınlanmıştır.

]]>
../../../surdurulebilir-ulasim-ve-covid-19-sonrasi-yeni-ulasim-perspektifleri/feed/index.html 0
BİSİKLETLİ ULAŞIMDA ÖNCELİK KİTLE İLETİŞİMİNDE!* ../../../bisikletli-ulasimda-oncelik-kitle-iletisiminde/index.html ../../../bisikletli-ulasimda-oncelik-kitle-iletisiminde/index.html#respond Tue, 29 Sep 2020 07:26:34 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=38328 Kitle iletişimi; telefon, sosyal medya, televizyon gibi yeni kitle iletişim araçlarını kullanarak çok sayıda kişiyi etkilemeyi hedefler. 1940’ların başında ilk kez Harold D. Lasswell tarafından kullanılan kitle iletişiminde önemli olan, belirli bir kaynaktan kitleye mesajların tek yönlü olarak gönderilebilmesidir.

Kitle iletişimi gündeme ilk gelmesinden bu yana ticari ürünlerin pazarlama aracı olarak kullanıldı. Son yıllarda “sosyal ürün”lerin de değer kazanması ve iletişime ihtiyaç duymasıyla birlikte herhangi bir olay, politik değişiklik ya da etkinliğin topluma sağladığı yarar olarak tanımlanabilecek sosyal fayda temelli kitle iletişimi de ön plana çıkmaya başladı. Sosyal faydanın ticari iletişim/reklam’dan farklılaştığı en önemli noktalar ise değer ölçüsünün ekonomik değil ahlaki olması ve satın alma davranışıyla değil dönüştürücü etki ile sonlanmasıdır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi, “Sağlığınız için Harekete Geçin!” diyerek kentin farklı noktalarına astığı bilgilendirme mesajları ile İstanbulluları COVID-19 salgınında aktif ulaşım türlerini kullanmaya davet ediyor.

Kitle iletişiminde bisikletli ulaşım kampanyaları

Dünya Örnekleri
Kitle iletişiminin en etkin uygulama alanlarından birisi de iletişim kampanyaları. Farklı ülke ve kentlerde bisikletli ulaşıma ilişkin kampanyalar, bu iletişim kampanyalarının uygulama alanlarından birisi olarak karşımıza çıkıyor.
1960’larda Hollanda, kent planlaması yaklaşımını araç odaklı bir hale getirerek bisiklet kullanımı yerine araba kullanımını önceliklendirmekteydi. Bu değişimden sonra, sadece on yıl içinde, trafik çarpışmalarında hayatını kaybedenlerin sayısı 3.300’e ulaştı ve bu sayının %12’den fazlası çocuklardan oluşmaktaydı. Bu olaylar, en ünlüsü “Çocuk Cinayetini Durdur” anlamına gelen “Stop de Kindermoord” olmak üzere bir dizi protestoya yol açtı.. 

Birçok bisiklet gösterisine ev sahipliği yapan bu protestoda, çocuklar için güvenli oyun alanları oluşturmak için çarpışma kara noktaları işgal edildi ve sokaklar araca kapatıldı. Ardından bu protesto, daha az araba ile daha iyi mahalleler talep etmek için Hollanda Hükümeti tarafından finanse edilen bir kamu hareketine dönüştü.

1973 yılına gelindiğindeyse petrol ambargosu dolayısıyla benzin kıtlığı yaşayan Hollanda’da bisiklet kullanımını arttırmak bir gereklilik halini aldı. Hollanda hükümeti de “Otomobilsiz Pazar Günü” uygulaması başlattı. Yavaş yavaş, Hollandalı politikacılar bisiklet kullanmanın birçok avantajını fark etti ve ulaşım politikalarını değiştirdi. 1980’lerde Hollanda kasabaları ve şehirleri sokaklarını daha bisiklet dostu hale getirmek için önlemler almaya başladı. Ve günümüzde, geçmişte atılan bu adımlar sonucunda Amsterdam bisikletli ulaşımın başkenti olarak anılıyor.

7 Ağustos 2015 Cuma günü Boston’da Anita Kurmann, bisiklet şeritlerinin genellikle araç sürücüleri tarafından göz ardı edildiği Massachusetts Bulvarı’nda bisiklet kullanıyordu. Bisiklet kullandığı sırada bir kamyon şoförü kendisine çarptı ve çarpışma sonucu Anita Kurmann hayatını kaybetti. Bu trajik trafik çarpışmasının ardından şehir hükümeti bazı güvenlik önlemleri uygulamaya söz verdi. Ancak süreç yeterince hızlı değildi. Şehirdeki başka bir bisiklet kullanıcısı olan Jonathan Fertig, DIY (Kendi Başına Yap) ile turuncu inşaat konileri ve saksı çiçekleri kullanarak bisiklet şeritlerine taktiksel şehircilik (tactical urbanism) eylemi ile önlem aldı ve dikkat çekti. Fertig’in eylemlerinin ardından şehir harekete geçti ve güvenlik önlemlerini uyguladı.

Eylemleri sırasında Fertig sosyal medyayı da kullandı ve sosyal medya paylaşımlarında #DemandMore (#DahaFazlaTalep) etiketini kullandı. Boston’da başlayan kampanya, insanların aynı etiketi kullanmaya başladığı New York ve San Francisco’daki topluluklar arasında da popüler oldu. Fertig’in müdahalesinden sonra, kentin Fertig’in geçici çözümlerini resmi ve fiziksel önlemlere dönüştürmesiyle Boston kenti sokak güvenliğini oldukça ciddiye almaya başladı.

2012 yılında Newyork’ta Ajans Anne, bisiklet kullanımını desteklemeye kendini adamış bir savunuculuk kuruluşu olan Transportation Alternatives (Ulaşım Alternatifleri) için bir kampanya tasarladı. Kampanyanın amacı, daha fazla New York’lunun günlük seyahatlerinde bisikleti kullanmalarını teşvik etmekti. Kampanya sadece bisiklet kullanmaya odaklanmayıp, aynı zamanda yürümeye ve diğer toplu ulaşım modlarının kullanmasını da teşvik etti.

Kampanyada bisiklet etkinlikleri, ipuçları ve fırsatları hakkında bilgi veren bir web sitesi olan BikeNYC.org kullanıldı. Büyüyen bisiklet hareketini desteklemek için çeşitli reklamlar şehir sokaklarında yayınlandı. Reklamlar ayrıca halkı şehirdeki bisikletliler için etkinlikler ve sosyal bisiklet sürüşleri için yüzlerce seçenek hakkında bilgi veren BikeNYC.org’u ziyaret etmeye teşvik etti.

Türkiye’den bisikletli ulaşım kampanya örnekleri

Nisan 2019-Haziran 2020 arasında yürütülen ‘Haydi Türkiye Bisiklete!’ projesi, WRI Türkiye Südürülebilir Şehirler’in Dutch Cycling Embassy ortaklığında yürüttüğü ve bisikletli ulaşımın iletişim kampanyaları ile geliştirilmesini hedefledi. Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Sivil Toplum Destek Programı II çerçevesinde fon alan ve bisikleti ulaşım aracı haline getirmek isteyen belediyelerin farkındalık kampanyalarına destek olan proje kapsamında İzmir, Eskişehir ve Lüleburgaz pilot olarak seçildi.

Yapılan eğitimlerin ve çalıştayların ardından her kent, kendi yerel ihtiyacına yönelik bir kampanya fikri geliştirdi. Mart 2020 itibariyle hayata geçmesi beklenen kampanyalar tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 salgını sebebiyle ertelenmek durumunda kalındı. Salgın sürecinde, insanların kentlerde toplu taşıma kullanımına daha mesafeli yaklaşmaya başlamaları, özel araç talebinin gözle görülür bir artış göstermesi, belediyelerin yürüme, bisiklet gibi aktif ulaşım türlerine yatırım yapma istekleri göz önüne alınarak ve proje içeriğinin salgın dönemi ve sonrasında oluşacak talep ve beklentilerle uyumluluğu gözetilerek İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Lüleburgaz Belediyesi kriz durumunu fırsata çevirerek salgın döneminde dışarı çıkmak durumunda kalanların sağlıklı ve bireysel bir ulaşım aracı olarak bisikleti tercih etmelerine yönelik bilgilendirme kampanyası hazırladı. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer ile Lüleburgaz Belediye Başkanı Murat Gerenli’nin kampanya yüzü olarak bizzat destek verdiği bilgilendirme kampanyaları 3 Haziran Dünya Bisiklet Günü’nde kentlilerle buluştu.

Salgını bir iletişim kampanyasıyla fırsata çeviren Türkiye’den bir diğer kent de megakent İstanbul oldu. Salgının ardından bireylerin otomobil kullanımına yönelme eğilimine karşı İstanbul Büyükşehir Belediyesi, WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler ile birlikte içinde bisikletin de yer aldığı alternatif ulaşım türlerine dair bir kampanya hazırladı. Sağlıklı Şehirler Ortaklığı’nın (Partnership for Healthy Cities) desteklediği bu projede bir yandan otomobile alternatif olabilecek bisiklet, yürüme, e-scooter gibi hem bireysel hem sağlıklı ulaşım türlerine dikkat çekilirken bir yandan da toplu taşıma araçlarında salgın dolayısıyla dikkat edilmesi gereken unsur ve kurallara dair hatırlatmalar yapıldı. “Sağlık için Tekerleğinizi İyi Seçin!”, “Sağlığınız için Harekete Geçin!” ve “COVID-19 Salgını Devam Ediyor!” başlıklarıyla ön plana çıkan kampanya, 28 Eylül 2020’de İstanbul’un çeşitli noktalarına asılan billboard ve afiş çalışmalarının yanı sıra farklı mecralarda yayınlanan videolar ile de salgın ve kent içi ulaşım tercihlerine dair hatırlatmalarda bulundu.

Özellikle kamu yararını konu alan, toplumsal davranış değişikliği yaratmaya odaklanan konularda toplumun farkındalığını arttırmak ve dönüştürücü bir etkiye sebep olmak için kitle iletişimine yatırım yapılması gerekiyor. Gerçek bir dönüşüm hikayesinden bahsedebilmek içinse uygulanan iletişim kampanyasının tek bir kez yapılmasından ziyade, birbirini konu bütünlüğüyle tamamlayan ve zamanlama olarak da doğru kurgulanan bir stratejiyle tekrar tekrar gerçekleştirilmesi önemli. Sistematik olarak ilgili mesajların hedef kitlenin alışkanlıklarını da gözeterek sürekli paylaşılması gerekiyor. Sayısız mesajın sürekli olarak çeşitli mecralarda tekrarlandığı bir dünyada fark edilmek için iletişim yapmak artık “acaba” demeyi bile gerektirmeyen bir ihtiyaç.

 

Bu yazı WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler Kentsel Gelişim ve Erişilebilirlik Yöneticisi Çiğdem Çörek Öztaş ve Stratejik İletişim Koordinatörü Hande Dönmez tarafından kaleme alınmıştır. 

]]>
../../../bisikletli-ulasimda-oncelik-kitle-iletisiminde/feed/index.html 0