Dünyanın önde gelen karar alıcı kurumları ve iklim değişikliği uyum süreci ile ilgili yönetim mekanizmaları Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (UNFCCC)’na “yıl ortası karnelerini” sunmak üzere Temmuz ayının başında Avrupa’nın çeşitli kentlerinde farklı başlıklar altında toplantılar düzenledi. Bu toplantıların asıl amacı UNFCCC’nin Aralık 2015’te gerçekleştireceği COP21  etkinliğinde elle tutulur azaltım başarılarının hangi yöne gittiğini görmek. Karnelere genel olarak bakıldığında belirli başlıklarda kırıklar devam etmekte ama aynı zamanda umut vaat eden yönde yüksek not alan gelişmeler olduğu da görülmektedir. Ne yazık ki iklim değişikliğinin uyum sürecinde kentsel gelişim ve kent içi ulaşım alanında çok parlak bulunmadı.

Birleşmiş Milletler, sürdürülebilir kalkınma ile iklim değişikliği uyum ve azaltım uygulamaları konusunda yerel yöneticilere birçok dökümanında yükümlülük vermiştir. Bunlardan ilki, 15 senelik süreci bulunan ve bu sene sonunda COP21 ile değerlendirilecek olan Binyıl Kalkınma Hedefleri (Millennium Development Goals – MDGs), buna bağlı olarak 2015 sonrası için Rio+ 20 Konferansı’nda  geliştirilmiş olan Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (Sustainable Development Goals – SDGs)’dir. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, Binyıl Kalkınma Hedeflerini desteklemek üzere belirlenmiş on yedi yükümlülüğü içermekte olup, binyıl hedeflerinin önüne geçmeden taraflarca uygulanması istenmektedir.  Bir diğer önemli döküman ise ikincisi 2006 yılında İstanbul’da düzenlenmiş olan Birleşmiş Milletler Habitat Konferans raporlarıdır. Habitat-II’de kentlere ve karar alıcılara kentleşme ve hareketlilik ile ilgili önemli yükümlülükler verilmiştir. Raporun dokuzuncu ve onuncu maddelerine göre taraflar kentlerdeki barınma olanaklarını ekonomik olarak uygun hale getirirken, konut alanlarının sürdürülebilirlik açısından sosyal ve çevresel etmenlere göre tasarlanmış olmasını istemektedir. Ayrıca küresel açıdan sürdürülebilir çevre sağlamak ve kentlerde yaşam kalitesinin arttırılması için tarafların üretim, tüketim, ulaşım, kentleşme, kirlilik azaltımı, ekosistemin korunumu konusunda iyileştirmeler yapması beklenmektedir.

2014 yılında piyasaya çıkan yeni araçlarında 2015 için hedefledikleri karbondioksit (CO₂) değerlerinin altına inmeyi başardı. Yeni araçların kilometre başına ortalama CO₂ salımı 28 üye ülkenin 17’si için 123,4 gram olarak hesapladı. Avrupa Çevre Ajansı’nın (European Environment Agency) yaptığı çalışmaya göre bu değer 2015 yılı için öngörülen 130 gram değerine göre oldukça önemli bir fark olarak değerlendirilmekte olup, izlemenin başlatıldığı 2010 yılından beri %12’lik beklenenin üzerinde bir azalma olduğu belirtilmiş. Bu gelişmeyi göz önüne alan otomotiv sektörü ise 2021 hedeflerinin (95 gram) de altına düşürecek yenilikçi teknolojilerin araştırma ve geliştirme çalışmalarına başladılar.

Geçtiğimiz yıl çalışmanın yapıldığı 17 ülkede trafiğe kayıt olan yeni araç sayısı 12,5 milyon olarak belirlenmiş. Verilere bakıldığında bu sayı 2007’den beri ilk defa artış göstermiştir. Kullandığı enerjiye göre ortalama emisyon salım değerlerini en çok indiren ilk üç ülke Hollanda, Yunanistan ve Portekiz, en az indirenler ise Estonya, Letonya ve Bulgaristan’dadır. Bu açıdan 2004 öncesi katılım ülkeleri ve sonrası ülkeleri arasında halen farklılık olduğu görülmektedir.

Geçtiğimiz yıl için trafiğe çıkan yeni araç oranına bakıldığında ki bu değerler Türkiye şehirlerinden oldukça yüksektir, ilk üç ülke Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa. Ancak Avrupa Birliği’nde trafiğe çıkan yeni araçların 38 bin kadarı ise elektrik araçlardan oluşmaktadır. Elektrikli araçların en çok tercih edildiği ülkeler ise en çok yeni araca sahip olan ülkeler arasından sırasıyla Birleşik Krallık, Fransa ve Almanya’dır. Fransa’nın Birleşik Krallık ve Almanya’ya göre atak yaptığı görülmektedir. Yapılan vergi indirimleri, devlet teşvikleri ve yüksek emisyon salımı olan araçlar için çeşitli sınırlandırma politikaları –düşük emisyon bölgeleri vb- sayesinde Avrupa Birliği’nde 2013 yılına göre %57’lik bir artış sağlanmış olup, elektrikli araçların sürücüler arasındaki popülaritesinin giderek artmaktadır. Bu sayıdaki artışa elektrikli araçlar için alt yapı ve üst yapı çalışmalarının hızlanmasının da etkisi olduğu belirlenmiştir.

Ulaşım kaynaklı karbon salımının azaltımında motorlu taşıtlardaki yeni teknolojilerin kullanımının yanı sıra Avrupa şehirlerinde bisiklet kullanımında da artış görülmektedir. Avrupa Bisikletliler Federasyonu (European Cyclists’ Federation) verilerine göre 2010 yılından 2014 yılına bisiklet kullanımı Avrupa şehirlerinde hızla artmıştır. En fazla kullanım oranına sahip ilk iki ülke tahmin edilebileceği gibi sırasıyla Hollanda ve Danimarka olup, üçüncü sırada ise süpriz bir şekilde Macaristan görülmektedir. Macaristan’ın 2010 yılından beri sürdürülebilir kent içi ulaşım ve hareketlilik adına katılımcı bir yaklaşım ile geliştirdiği politikalar bisiklet kullanımının kentliler arasında oldukça sevilmesini sağlanmıştır.

Macaristan’ın mevcut durumda karbon salım değerleri yapılan çalışmada yüksek çıkmış olmasına rağmen düşüş görülmektedir. Bütün bu motorsuz ulaşım teşvikleri de dahil temiz teknoloji uygulamaları ve mevzuat ile ilgili sınırlamalar sonucunda 2014 yılında ulaşım kaynaklı karbon salımı en düşük olan ilk üç ülke Hollanda, Yunanistan ve Portekiz’dir. Bu ülkelerde trafiğe çıkan yeni araçların sayısı diğer ülkelere göre düşük olmakla birlikte trafikte araç yoğunlukları o kadar düşük değildir. Bu da gösteriyor ki kent içi ulaşım kaynaklı karbon salımlarının azaltımı için hem yenilikçi temiz ulaşım çözümleri, hem de bisiklet gibi motorsuz ulaşım türlerinin etkisi birlikte uygulandığında daha etkin olmaktadır.

*Pınar Köse’nin Unibusiness Mayıs 2015 sayısında yayınlanan yazısıdır.

Kaynak: http://bligoo.com/media/users/7/392378/images/public/26620/brt_bogota_poster.jpg?v=1271433409781

Günümüzde dünyanın çeşitli bölgelerinde yer alan 160 kentte toplam 4200 kilometre uzunluğunda metrobüs hattı bulunuyor. Bu sistemler günde ortalama 30 milyon yolcu taşıyor. İstanbul trafiğinin de vazgeçilmez bir parçası olan metrobüs sistemlerinin, kullanıcıları üzerindeki etkileri büyük.

Peki biz bunların ne kadarının farkındayız?

1.  Kısalan yolculuk süresiÖzel şeritlerde ilerleyen metrobüs otobüsleri  daha yüksek hızda hizmet verir.
   • Ücretleri metrobüse binmeden önce toplayarak,
   • Yüksek kapasiteli otobüsler kullanarak,
   • İndi-bindi süresini kısaltarak yolda geçirdiğiniz süreyi kısaltmaktadır.

   Bekleme süreleri ise, trafik sinyalizasyon yöntemi ve sefer sıklığının artırılmasıyla azalır.
   

2.   Azalan emisyonlar

   Metrobüs hatlarında, eskiyen otobüsler yerine yeni ve temiz yakıtlı otobüsler kullanılır.

   Sürücüleri, az yakıt tüketimi sağlayacak sürüş teknikleri üzerine eğitimler alır.
   

3. Hava kirleticilerine daha az mazuriyetMetrobüs sistemlerinde temiz araç ve yakış teknolojileri kullanılır. Böylelikle hem otobüslerin içindeki hem de şehir içerisindeki hava kalitesi iyileşir.

   Yolculuk sürelerindeki kısalma sayesinde de yolcuların zararlı kirleticilere maruz kalma oranı azalır.

   

4. Daha güvenli yollar ile azalan çarpışmalarMetrobüs otobüslerinin diğer motorlu araçlardan ayrı olarak kendi özel şeritlerde seyahat etmeleri, çarpışma riskini azaltır.

   Yaya geçitlerinde yapılan iyileştirmeler sayesinde karşıdan karşıya geçişler, yayalar için çok daha güvenli bir hale gelir.

5. Artan fiziksel hareketlilik

Metrobüs duraklarının arasındaki mesafe genellikle (metro hariç) diğer toplu taşıma alternatiflerine göre daha uzundur. Yürüme mesafelerindeki artış, hareketliliğimizi artırarak  sağlığımızı olumlu yönde etkiler.

Metrobüsün verdiği hizmetin hızlı ve sürekli olması insanlarda metrobüs kullanma isteğini, dolayısıyla da yürüme isteğini artırır.

 Metrobüsün Sosyal, Çevresel ve Ekonomik Etkileri hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Metrobüsün Sosyal, Çevresel ve Ekonomik Etkilerinin değerlendirildiği videoya buradan ulaşabilirsiniz.