hareketlilik – TheCityFix Turkiye Sürdürülebilir Ulaşım Thu, 11 Jan 2024 08:53:52 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.0.2 Türkiye’de Sürdürülebilir Kent İçi Ulaşım Alanındaki Boşluklar ../../../turkiyede-surdurulebilir-kent-ici-ulasim-alanindaki-bosluklar/index.html ../../../turkiyede-surdurulebilir-kent-ici-ulasim-alanindaki-bosluklar/index.html#respond Tue, 01 Aug 2023 09:49:35 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38679 Hazırlayan: Ceylan Özünel, Yönetim Kurulu Başkanı, YADA Vakfı

Sürdürülebilir kent içi ulaşım konusunda, birçok diğer konuda olduğu gibi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde farklı yaklaşımlar ve ilerlemeler söz konusu. Örneğin, sürdürülebilir kent içi ulaşım araçları karbon ayak izinin azaltılmasına yönelik özelliklere sahip olur ama aynı zamanda tüm sosyal grupların kentsel ulaşım ihtiyaçlarını da karşılamalıdır. Bu nedenle, sürdürülebilir kent içi ulaşım konusu ele alındığında birden fazla disiplinin ve uzmanlık alanının tartışmalara dahil olması gerekir. Bu anlamda, sürdürülebilir kent içi ulaşımın ve hareketliliğin yalıtılmış bir konu olmadığını ve genel olarak kentsel yaşamın diğer birçok yönüyle ilişkili olduğunu anlamak oldukça kritiktir. Ancak bu yaklaşım, Türkiye de dahil gelişmekte olan ülkelerin şehirlerinde nadiren görülür. Türkiye’de toplumun tüm kesimlerinin erişebilirlik ve hareketlilik ihtiyacına cevap veren, bu ihtiyacı güvenli şekilde sağlayan, insan ve ekosistem sağlığını gözeten ulaşım politikalarının ve uygulamalarının geliştirilmesi için çalışan KAVŞAK Ağı da bunun için kurulan bir sivil toplum ağıdır.

Sivil Toplum Ağlar ve Platformlar Destekleme Programı kapsamında Avrupa Birliği tarafından desteklenen Türkiye Kent İçi Sürdürülebilir Ulaşım Ağı Projesi kapsamında kurulan KAVŞAK Ağı, sürdürülebilir ulaşım yaklaşımını benimsemek ve uygulamalarını ulusal ölçekte mümkün kılmak adına çalışan STK’lar başta olmak üzere kamu, özel sektör, akademi ve medya gibi farklı alanlarda faaliyet gösteren tüm gruplara ortak çalışma imkânı sağlıyor. Bu yazıda, KAVŞAK Ağı kurulma sürecinde proje faaliyetlerini etkin bir şekilde tasarlayabilmek adına, WRI Türkiye iş birliğiyle YADA Vakfı tarafından gerçekleştirilen “boşluk analizi” çalışmasında ortaya çıkan tabloya değinmek istiyorum.

Boşluk analizinin ilk aşamasında bir masabaşı araştırması yapıldı. Masabaşı araştırması kapsamında hem literatür taraması yapıldı hem de kent içi ulaşıma dair öne çıkan başlıklar, sürdürülebilir kent içi ulaşımın bileşenleri ve küresel ve ulusal ölçekte yürütülen öne çıkan çalışmalar hakkında bir tarama yapıldı. Bu ön araştırmadan çıkan sonuçlar ışığında çalışmanın ikinci ve üçüncü basamakları olan çevrim içi anket ve derinlemesine görüşmeler yapılandırıldı. Araştırmanın kapsamında proje ortaklarının da katkı sağladığı; konuyla ilgili birlikte çalışma yürütme, iş birliği yaratma ve/veya diyalog kurma imkânı olabilecek kişi, kurum ve örgütler ile ilgili bir paydaş analizi yapıldı. Bu analiz doğrultusunda ulaşım, iklim, şehir planlama, toplumsal cinsiyet eşitliği gibi çeşitli alanlarda uzman paydaşlarla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirildi. Ek olarak, masabaşı anket ve derinlemesine görüşmelerin verileri aracılığıyla belirlenen konulara odaklanan sivil toplumdan katılımcılarla bir çevrim içi anket uygulaması yapıldı. Bu doğrultuda, araştırma çerçevesini, sürdürülebilir ulaşım denince akla gelenler, alandaki boşluklar, kent içi ulaşıma dair temel sorunlar ve mevcut durum, erişim, kent içi ulaşımda pozisyonlar, aktörler ve engeller oluşturuyor.

Yapılan masabaşı araştırma kapsamında sürdürülebilir ulaşımla ilgili üretilen literatüre bakıldığında sürdürülebilir ulaşımla ilişkili olarak konuşulan konuların; kısıtlı karbon emisyonu, erişilebilirlik, yaya güvenliği, toplu taşıma, hareketlilik, aktif ulaşım (özelde bisikletli ulaşım) olduğu görülüyor. Akademisyenler, özel sektör, yerel yönetimler, enformel gruplar, sivil toplum kuruluşları, aktivistler ve birçok farklı paydaş bu konuda bilgi üretiyor, tartışıyor ve konuyu gündeme getirmeye çalışıyor. Çalışmalardan yola çıkarak sürdürülebilir ulaşımın bileşenlerini; çevre, sağlık, erişim ve güvenlik başlıkları altında toplamak mümkün. Bu ana başlıklar altında ise en çok, hava, su, toprak, ses kirliliği, karbon emisyonları, iklim krizi, fiziksel hareket, kırılgan gruplar, ücretler, yaya, bisiklet ve aktif ulaşım, hareketlilik, kaldırım gibi konuların konuşulduğu söylenebilir.

Gelişmekte olan ülke şehirlerinin çoğunda erişilebilir ve uygun fiyatlı toplu taşıma hizmeti konusunda sıkıntılar yaşanıyor ve motorsuz ulaşım için güvenli altyapı bulunmuyor. Bu ülkelerde geleneksel ulaşım planlamaları hareketliliği artıyor ve bu planlamalar büyük ölçüde özel motorlu taşıtlar için altyapının genişletilmesi yönünde oluyor. Bununla birlikte, sürdürülebilir ulaşımı cazip hale getirebilen faktörler de var. Örneğin, yolların durumunun iyileşmesi, arazi planlamasının yapılması, toplu taşıma ücretlerinin azaltılması, yaya ve bisiklet yollarının güvenliğinin artırılması, araç paylaşım uygulamaları, yürümeye teşvik eden dijital uygulamalar gibi pratiklerin yaygınlaşması gelişmekte olan ülkeler için cazip görülebiliyor.

Türkiye’de duruma baktığımızda ise meselenin yalnızca alanla doğrudan ilişkilenen kişi ve kurumlar tarafından sahiplenildiği görülüyor. Konu; ulaşım, enerji, çevre alanlarında çalışmalar yapan akademisyenler, STK’lar, konunun öznesi olarak kabul edilebilecek aktivist ve gruplar ve yerel yönetimlerin merkezi gündeminde. Ancak gündem genel anlamda bisikletli ulaşıma sıkıştırılarak konuşuluyor. Konu en geniş anlamda kamunun gündemine makro seçim vaatlerinde geliyor, burada da toplu taşıma ve sürdürülebilir ulaşım, erişilebilirlik açısından değerlendiriliyor ve “herkesin” hareket edebilmesi üzerinden politik bir söylem öne çıkıyor. Bu fotoğraftan hareketle, sürdürülebilir ulaşımın kapsamlı bir şekilde tüm boyutlarıyla Türkiye’de tartışıldığını söylemek tam olarak mümkün değil. Sağlık, kadın, çocuk, engelli, göç gibi tematik alanlarda çalışan sivil toplum yapılarının da konuya dahiliyeti önem taşıyor. Uzmanlar, sürdürülebilir bir kent içi ulaşım söz konusu olduğunda entegrasyon, erişilebilirlik, düşük karbonemisyonu gibi bileşenlerin altını çiziyor. Ancak bu sürdürülebilir ulaşım modeline yaklaşmak için bazı engeller söz konusu. Araştırma katılımcıları, kent içi ulaşım alanındaki en önemli sorunların; aktif ulaşım yöntemlerinin desteklenmemesi, mevcut altyapının motorlu taşıt odaklı olması ve ulaşım planlarının yetersizliği olduğunu söylüyor.

Türkiye’de yaya ulaşımı ve bisikletli ulaşım gibi aktif ulaşım yöntemlerinin desteklenmemesi de temel sorun alanlarının başında geliyor. Yapılan derinlemesine görüşmelerde de Türkiye’de kent içi ulaşım alanındaki temel sorunlara yönelik katılımcılara görüşleri sorulduğunda, özellikle bisiklet ve yaya yollarının güvenliğinin ve devamlılığının sağlanmadığının altı çiziliyor. Diğer ulaşım yöntemlerinin desteklenmemesi de düşünülecek olursa mevcut altyapının motorlu taşıt odaklı olmasının en öncelikli sorunlardan biri olduğu söylenebilir. Bununla birlikte, hareketliliği sağlayabilmek adına ekolojik ve sosyal boyutların göz ardı edilmesinin şahsi araç sahipliğinde artışa neden olduğu, trafiği rahatlatmak yerine açılan yeni yollarla daha da sıkışıklığın arttığı bir tabloyla karşı karşıyayız.Tam bu noktada, toplu taşımaya yönelmenin önemine işaret ediliyor ancak bu konuda Türkiye’de karar vericilerin, politika yapıcılarının, sivil toplumun ve akademinin birlikte hareket ettiği etkin bir mücadeleye ihtiyaç var.

Toplu taşımanın, kapsayıcılık, güvenlik, hijyen, yolcu kapasitesi, entegrasyon, erişim, akıllı ulaşım sistemleri ve konfor gibi bileşenler etrafında tartışılması gerekiyor. Öte yandan, Türkiye’de kent içi hareketliliğin önündeki en büyük engellerden öne çıkanlar; özellikle kırılgan gruplar için uygun bir ulaşım alt yapısı ve toplu taşıma hizmeti olmaması. Kaldı ki sürdürülebilir kent içi ulaşım sistemlerinin gelişebilmesi için toplu taşıma sistemleriyle mikro hareketliliği sağlayan e-skuter gibi taşıtların birbirine entegre olabilecek şekilde planlanmasına ve böylece sürdürülebilir hareketliliğinin erişilebilir hale getirilmesine ihtiyaç var. Bu noktada da Türkiye’de mikro hareketliliği sağlayan bu tür araçların erişilebilir olmamasının, sürdürülebilir kent içi ulaşımın yeterli seviyeye taşınamamasında önemli bir bariyer olduğu rahatlıkla söylenebilir. Öyle ki, alternatif ulaşım sistemleri arttıkça toplu taşımaya yönelik talebin de artacağı öngörülse de kentsel planlama esnasında toplu ulaşımı merkeze koyan sistemlerin sürdürülebilir yapılarda olmaması da hala önemli bir boşluk alanı. Bunun gibi, sürdürülebilir kent içi ulaşım alanındaki tüm bu boşlukların doldurulabilmesi için farklı disiplinlerden birçok paydaşın bir araya gelerek çalışması ve alandaki gelişmeleri takip etmesi çok önemli. Bu anlamda, KAVŞAK Ağı gibi çok paydaşlı yapıların varlığı oldukça değerli.     

]]>
../../../turkiyede-surdurulebilir-kent-ici-ulasim-alanindaki-bosluklar/feed/index.html 0
Olimpiyatların Rio’ya Mirası: Kentsel Hareketlilik* ../../../olimpiyatlarin-rioya-mirasi-kentsel-hareketlilik/index.html ../../../olimpiyatlarin-rioya-mirasi-kentsel-hareketlilik/index.html#respond Fri, 26 Aug 2016 13:11:08 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=35916 Rio Metrobüs

Pek çok sorunun gölgesinde olsa da Rio de Janeiro ile Güney Amerika’da ilk kez bir şehir 2016 Olimpiyatları’na ev sahipliği yaptı. Geciken inşaatlardan müsabaka alanlarının kirliliğine, Zika virüsü endişelerinden suç oranına kadar birçok problemle mücadele etti ve esasında çoğunun da üstesinden geldi. Ne var ki her meşale söndükten sonra olimpiyat şehrine sorulan bir soru vardır: oyunların vatandaşlara bir faydası oldu mu? Rio’da tıpkı diğer olimpik şehirlerde olduğu gibi uzun vadede yarar sağlayıp sağlamayacağı şüpheli; ancak olimpiyatların toplu taşımaya pozitif bir katkısı olduğu ortada.

Oyunlar sebebiyle vaat edildiği üzere toplu taşıma ağının genişliğinde kayda değer bir artış oldu. Metrobüs ağı 76 kilometreden 156 kilometreye, herhangi bir taahhüt olmamasına rağmen metro ağı da 4 kilometreden 16 kilometreye çıkartıldı.

Bu iyileştirmelerin sonucunda dünya çapında bir toplu taşıma altyapısı için zemin hazırlansa da tam anlamıyla hayata geçmesi için bu işi sıkı takip etmek gerekiyor. Ocak 2017’de göreve başlayacak yeni kent yönetiminin TransBrazil BRT koridorunu tamamlamak için fon ayırması gerekiyor. Eğer beklendiği gibi Olimpiyat bileti sahiplerine ayrılan hizmet Olimpiyatlardan sonra kentlilere sunulur ve TRansBrazil hattı tamamlanırsa, günlük toplu taşıma yolculukları kayda değer bir artış gösterecek.. Kente dair tahminler göz önünde bulundurulduğunda; metrobüs, metro, tren gibi toplu taşımanın günlük ulaşımdaki payı yüzde 18’den yüzde 63 seviyesine çıkacak.

Rio BRT 1

Peki tüm bunlar nasıl mümkün oldu?

Rio, önceki deneyimlerinden ders çıkardı. 2016 Olimpiyatlarına seçilmeden önce, hem 2004 hem de 2012 olimpiyatlarını düzenlemek için iki kez adaylık sürecince girdi fakat her iki girişim de sonuçsuz kaldı. Bu iki girişimin başarısız olmasının nedeni ise ulaşım planlarının ağırlıklı olarak demiryolu ve karayolu üzerine yapılmasıydı. Özellikle demiryolu yapımının maliyetinin kafalarda yarattığı soru işaretleri Rio’yu adaylıktan öteye taşıyamadı.

1992 Earth Summit’ten bu yana Rio, büyük organizasyonlar ev sahipliği yapmayı stratejisinin bir parçası haline getirdi. 2007 Pan Amerikan Oyunları için şehrin batı yakasını uluslar arası ve yerel havalimanlarına bağlayacak iki yeni metro hattı ve bir hafif raylı sistem taahhüt edildi fakat hayata geçirilmedi.

Rio, başarıyla sonuçlanan 3. adaylığı sürecinde daha gerçekçi ve tutarlı bir plana ihtiyacı olduğunu biliyordu. Bu sefer stratejilerini raylı sistem ve karayolu üzerine kurmak yerine hafif raylı sistem ve metrobüs koridorlarına odaklandı. Ulaşım planının omurgasını ise halihazırdaki raylı sistem ve deniz ulaşımına entegre otobüs ağırlıklı bir toplu ulaşım ağı oluşturuyordu. Bu yeni metrobüs sistemi ise trafikteki özel araç sayısını azaltıp ziyaretçi, atletler ve yerel halkı bir yerden bir yere taşımanın ötesinde kullandığı yakıt açısından verimli filo ile de sera gazı salımını azaltacak.

Uluslararası Olimpiyat Komitesi, Rio’nun adaylık sürecini değerlendirirken TransCarioca metrobüs hattının talebi karşılayıp karşılayamayacağı konusunda detaylı çalışma sunmasını istedi. WRI Brezilya Sürdürülebilir Şehirler, hattın talebi karşılamasının ötesinde şehre artı değer katacağını ispatladı. İstasyonlarda yapılan küçük değişiklikler ve karma bir hizmet ile birlikte sistemin kapasitesinde ve performansında önemli artışlar sağladı.

 Rio Harita 2 Rio Harita 3Daha şimdiden metrobüs sisteminin Rio’ya pozitif bir etkisi olduğuna dair kanıtlar var. Yolculara yapılan anketlere göre her 10 kişiden 9’u metrobüs sistemiyle beraber ulaşım ücretlerinin azaldığını ya da başka bir ulaşım sistemi ile kıyasladığında pahalı olmadığını gösteriyor. Aynı zamanda cevap verenlerin üçte ikisi de birbirine bağlı otobüs ağının olumlu bir etki yarattığını belirtiyor. Yine anketin sonuçlarına göre sistemin ana kullanıcıları olan düzenli yolcuların ulaşım süresi de %35 oranında azalmış durumda. Bu tarz geribildirimler metrobüs ağının iyileştirilmesini sağlayan öneriler hakkında da bilgi verecek.Oyunların bitmesiyle beraber bütün ulaşım sistemlerinin birbirine entegre edilmesi ve metrobüs hattının tamamlanması gibi Rio’yu birtakım zorluklar bekliyor olacak. Olimpiyatlar, Rio’nun kentsel gelişiminin geleceğini şekillendirebilen bir toplu taşıma ağına sahip olma fırsatı verdi. Rio, öncü şehir olma adına büyük bir potansiyele sahip. Güvenilir ve sürdürülebilir ulaşım ağı, diğer Latin Amerika şehirlerine için ilham verecek. Bu da Olimpiyatların Rio’ya mirası olacak.
*Bu yazı Toni Lindau & Bruno Felin tarafından kaleme alınmış olup 22 Ağustos 2016 tarihinde TheCityFix’te yayınlanmıştır. Orijinali için tıklayınız
]]>
../../../olimpiyatlarin-rioya-mirasi-kentsel-hareketlilik/feed/index.html 0
DAHA FAZLA YOL EŞİT DEĞİLDİR DAHA AZ TRAFİK!* ../../../daha-fazla-yol-esit-degildir-daha-az-trafik/index.html ../../../daha-fazla-yol-esit-degildir-daha-az-trafik/index.html#respond Mon, 20 Jul 2015 12:55:59 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=35549
Kentliler artık devlete ödedikleri vergilerinin yeni yollar yapılması için kullanılmasını değil toplu taşımanın iyileştirilmesi, yenilikçi çözümlerin uygulanması için kullanılmasını desteklemektedir. Yapılan çalışmalara bakıldığında, belediyelerin kentlilerin bu eğilimini göz önüne alarak kentsel planlar ve stratejiler ile paralellik gösteren kent içi ulaşım yatırımları üzerine odaklanmaları trafik sorunu çözümlerinde daha etkin olacaktır.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nin 1900’lü yıllardan öncesine dayanan “daha geniş ve fazla yol yapımı” odaklı kent içi ulaşım politikasının Türkiye’de hala hızla devam ettiği görülmektedir. Şehirlerimizin 2014 bütçelerine baktığımızda, kent içi ulaşım için ayrılan pay giderek artış göstermekte ancak bu yüksek bütçeler birtakım toplu taşıma çalışmalarını içerse de genel olarak iki ana başlık altında yer almakta, (i) yol, kavşak, köprü ya da alt geçit yapımları ve (ii) 2010 yılından itibaren durdurulamayan artışı ile raylı sistem uygulamalarıdır. Burada raylı sistemlerin ana yüklenici olarak kent içi toplu taşımaya büyük katkısı olduğunu kabul edip “durdurulamayan artış” denmesinin sebebini raylı sistemlerinin direkt olarak ulaşım ana planları ve stratejileri ile paralellik gösterip göstermemesine bakılmaksızın belediye meclisleri tarafından onaylanması olarak açıklamak gerekiyor. Bu plansız raylı sistem uygulamalarına da baktığımızda şehirlerde ulaşım odaklı gelişimi (Transit-oriented development-TOD) desteklemekte zorluk çektikleri görülebilir.
Fotoğraf: Jon Andersen (Flickr)
Yolların kullanım amacının değişmesine rağmen sınıflandırılmasının değişmemesi nedeniyle bu çalışmalar sorumluluk alanı bakımından Karayolları Genel Müdürlüğü ve belediyeler arasında değişim göstermektedir. Belediyelerimizin yol çalışmalarını istedikleri plan, personel ve bütçe kapsamında yürütmesini engelleyen bu durumun ana nedeni yine şehirlerimizin kentsel ve ulaşım planlarına göre genişlememesi ile doğrudan ilişkilidir. Belediyelerimizin kent içi yol yapım çalışmaları genel olarak kavşak, köprü, alt geçit ya da çevre yolları üzerine odaklanmaktadır. Bakım ve onarım çalışmaları ise doğal sebeplerden, inşaat ve altyapı çalışmaları ile bozulmuş ya da aşırı aşınmış yolların iyileştirilmesini içermektedir.
Hızlı nüfus artışı ve yol yapımı odaklı kent içi ulaşım politikaları benzerliği bakımından, megakentlerden biri olan Pekin’de de 6 ila 10 şerit arasında değişen çevre yollarının ve köprülerinin inşaatı ile hızla devam etmektedir. Sidney Üniversitesi’nin Ulaşım Fakültesi’ndeki öğretim görevlilerinin yaptığı bir araştırmaya göre Pekin’de 10 yıllık periyotta yol yatırımları 5 kat artış göstermektedir. Aynı çalışmaya göre bu yol yapımındaki artışın trafik sıkışıklığını çözmediği gibi artırdığı saptanmıştır. 2013 yılında işe gidiş geliş süresi 1 saat 55 dakika olan Pekinlilerin zamanının 25 dakikası bir önceki seneye göre daha fazla yolda geçmektedir.
Tabii ki bu çalışmadaki şehirlerde kentleşme ile hızla artan nüfusun da trafik sorunu ile doğrudan etkili olduğu kabul edilmiştir. Aslında bu birebir artış durumu mühendis ve plancılar tarafından uzun yıllar önce saptanan bir paradoks olan “daha fazla yol yapımı ile çözülen trafik sorunu sonucunda insanların daha fazla araç alımına yönelmesi”ne bağlanmaktadır. Yolların daha elverişli ve rahat olduğunu düşünen insanlar araçları ile daha fazla hareket etme eğilimine girmektedir. Bu durumda akla gelen soru, yol kapasitesini artırmak ya da sürekli yenilemek yerine neden toplu taşıma kapasitesini artırmak da bireysel araç kullanımını azaltmak amacıyla aynı etkiyi oluşturur?
Günümüzde kentlilerin sorunlar listesinin başında gelen trafik sıkışıklığı üzerine çalışan sosyal bilimcilerin yaptığı bir çalışmaya bakıldığında; kentlilere hareketlilik bilgilerinin açık bir şekilde hangi koşullar altında paylaşmak isteyecekleri sorulmuş ve alınan cevaplar içinde “trafik sorununun çözümü için kullanılması” seçeneği açık ara birinci gelmiştir. Bu da gösteriyor ki kentliler artık devlete ödedikleri vergilerinin yeni yollar yapılması için kullanılmasını değil toplu taşımanın iyileştirilmesi, yenilikçi çözümlerin uygulanması için kullanılmasını desteklemektedir. Yapılan çalışmalara bakıldığında, belediyelerin kentlilerin bu eğilimini göz önüne alarak kentsel planlar ve stratejiler ile paralellik gösteren kent içi ulaşım yatırımları üzerine odaklanmaları trafik sorunu çözümlerinde daha etkin olacaktır.
*Pınar Köse’nin Unibusiness Temmuz 2015 sayısında yayınlanan yazısıdır. 
]]>
../../../daha-fazla-yol-esit-degildir-daha-az-trafik/feed/index.html 0
Kontak Yerine Pedal Çevirmek ../../../kontak-yerine-pedal-cevirmek/index.html ../../../kontak-yerine-pedal-cevirmek/index.html#respond Fri, 05 Dec 2014 11:20:26 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=35235

Bisikletin selesine oturan her canlı, vuslata ermiş âşık misali kör olur.

Ve dünyayı, olduğu gibi değil, olmasını istediği gibi görür…

Aydan Çelik, Bi Tur Versene

Güncel rakamlara göre, dünyada 7 milyar 277 milyon insan yaşıyor. ‘Yaşamak’ sözcüğünü kullanırken, yalnızca nefes alıp verme eyleminden söz etmiyorum tabii. Bu kadar insanın dünyanın farklı yerlerinde ve anlarında, bazen de benzer yerlerde ve aynı anda konuşması, susması, düşünmesi, oturması, kalkması, yürümesi, koşması veya sadece ayakta durmasını da dahil ediyorum ‘yaşamak’ eylemine. Hatta bu kadarla da bitmiyor bana göre; saydığım ve daha birçok aktiviteyi yaparken, aynı zamanda mutlu olabilmek, gülümseyebilmek demek ‘yaşamak’. Başka bir deyişle, yeryüzünün herhangi bir köşesinde, zamanın rastgele bir anında bir şey düşlüyor; düşlediği haliyle onu yeryüzünde görebiliyor, ve böylece, dünyayı, olmasını istediği gibi değil, olduğu gibi görerek gülümseyebiliyorsa bir insan; yaşıyor demektir.

Fakat maalesef konu bunları söylemekle kapanmıyor ve dünya, çoğu zaman olmasını istediğimiz halinden çok uzakta kalıyor. Bu kadar kalabalık bir düzenekte, tüm isteklerin tek tek gerçek olmasını beklemek tabii ki yersiz; ancak her köşesinde ayrı ayrı var olma savaşı verdiğimiz dünyayı hepimiz için daha yaşanabilir hale getirmek, gerçek haliyle zihinlerdeki halinin bir miktar örtüşmesini sağlamak, sanıldığı kadar meşakkatli bir iş de değil. Biraz düşünce, birkaç hareket ile büyük farklar ve olumlu sonuçlar yaratmak mümkün.

Çok çeşitli boyutlarıyla ele alınabilecek ‘yaşamak’ konusunu, ben burada ‘hareket etmek’ ve ‘özgürlük’, yani ‘özgürce hareket etmek’ kavramı etrafında ele alacağım. Bu kelime grubuyla kastettiğim, hiçbir dış etken tarafından kısıtlanmadan, istenilen anda, istenilen bir yerden diğerine doğru hareket edebilmek, ulaşabilmek, geri gelebilmek, ve tüm bu yolculuklar boyunca mutlu hissetmek, gülümseyebilmek. İşte bu açıdan baktığımda söyleyebilirim ki; günümüzde İstanbul ve diğer birçok metropolde, insanlar özgürce hareket edemiyor, olmayı planladığı saatte istediği yerde olamıyor, doğrudan veya dolaylı olarak yine diğer insanlar tarafından engelleniyor ve hatta kimi zaman zarar görüyor. Peki, seyahat etmenin bir hak olduğunu hatırlarsak, bir insanın özgürce hareket etmesi, güvenli bir şekilde A’dan B’ye ulaşması, kısacası serbest ve güvenli ulaşıma erişimi neden bu kadar zor?

2013 yılı verilerine baktığımızda, Türkiye’deki toplam motorlu kara taşıtı sayısı 17 milyon 939 bin.  Bu rakamın %51,8’ini ise otomobiller oluşturuyor. Yalnızca İstanbul’daki otomobil sayısı 2 milyon 146 bin’e ulaşmış. Bugünkü durumda, İstanbul’da yaşayan bir insan, hayatının toplam 3 yılını ulaşım sağlarken bekleyerek harcıyor. İstatistiksel veriler, kalabalık sayılar pek çoğumuz için fazla bir şey ifade etmiyorken, konu hayatımıza gelince, tek başına ‘3’ rakamı bile olayın boyutunu anlamamız için yeterli oluyor. Bu çılgın vakit kaybının yanı sıra, sadece yürürken bile kirli hava soluyor, sürekli olarak kornaların yarattığı gürültü kirliliğine maruz kalıyoruz. Hele bir de, iki tekerlekli taşıtlardan, yani motosiklet veya bisikletten biri ile ulaşımımızı sağlamaya çalışıyorsak, mutlaka dört tekerlekliler tarafından tacize uğruyor, komşunun bahçesindeki ağaçtan meyve koparırken duyulan suçluluk hissine benzer bir hisle, komşu(!)nun yolundan çekiliyoruz. Sanıyorum dört tekerleğin üzerinde olmanın getirdiği aşırı özgüven ve kibir karşısında ne yapacağımızı bilemiyor, fazla iki tekerleğin yarattığı üstünlük hissini görmeyi kaldıramıyoruz. Oysa, bisikleti kastederek; “insan ile bu kadar dost, başka bir ulaşım aracı var mıdır?” diye sorar Aydan Çelik. Günümüzde hala en çok kullanılan motorlu kara taşıtı olan otomobil içinse, “bir kent teröristi olarak otomobil, benzin gibi ‘yabancı’ destek almadığı sürece bir hiçtir. Oysa bisiklet, insan organizmasının doğal uzantısıdır. Bisiklet, insanı kendi özüne çağırırken, otomobil yabancılaştırma efektlerinin en afilisidir” der.

Tam bu noktada, 28 Kasım Cuma günü katıldığım, EMBARQ Türkiye – Sürdürülebilir Ulaşım Derneği’nin StudioX İstanbul’da düzenlediği basın toplantısından söz etmek istiyorum. Toplantının amacı, bisikletin kent içi ulaşımın bir elemanı olarak algılanması, diğer ulaşım sistemlerine entegre edilmesi ve İstanbul’da bisiklet altyapısının oluşturulmasının gerekliliğine dikkat çekmeyi hedefleyen “İstanbul’da Güvenli Bisiklet Yolları Uygulama Kılavuzu” nu tanıtmak idi.

EMBARQ Türkiye Direktörü Arzu Tekir ve Proje Yöneticisi Çiğdem Çörek Öztaş tarafından sunulan kılavuz, gitgide aşina olmaya başladığımız, bisiklet kullanımının ekonomik, çevresel, sosyal ve sağlık açısından yararlarını anlatarak başlıyor. Bu dört boyutun birbirine bağlı olduğunu düşünürsek, aslında şehirde yaşayan insanların ulaşım aracı tercihleri, hem her yönüyle insan hayatını, hem de o şehrin yapısını derinden etkiliyor. Bisikletli ulaşıma neden bu kadar önem verdiklerini, Arzu Tekir şöyle açıklıyor: “Artık şehirleşmede birtakım farklı uygulamalar var. Uydu şehirler yaratılıyor, merkezden giderek uzaklaşılıyor, kişilerin yakınlarına özel araçlarla ulaşması teşvik ediliyor. Bizim bu uygulamalarla kaybetmeye başladığımız mahalle kültürü, aslında kalkınmış ülkelerde yeniden yaratılmaya çalışılıyor.” Arzu Tekir’in günümüz ulaşım sistemi üzerine olan yaklaşımını dinlerken, yine Aydan Çelik’in yukarıdaki sözlerini anımsıyorum. Kısacası kontak yerine pedal çevrilerek bisiklet, insanın ta kendisi, en saf hali. Hayatlarımıza dahil olmayı, çoktan -en az bir otomobil kadar- hak ediyor.

Kılavuzun ikinci bölümü, İstanbul’un yoğun çarpık kentleşmenin görüldüğü kalabalık bir kent olması sebebiyle, bisikletli ulaşımın şehir planlamasının temeline dahil edilmesinin gerekliliğinden yola çıkarak, bisiklet altyapısının yönetim boyutunu anlatıyor. Bu doğrultuda İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin farklı birimleri ile Kadıköy, Bakırköy, Zeytinburnu ve Adalar Belediyeleri ile görüşmeler yapılmış. Bisiklet ve diğer tüm projeler için farklı müdürlüklere bağlı birçok birim ile görüşmek durumunda olunmasının, plan ve uygulama süreçlerini uzattığı ve olumsuz etkilediği belirlenmiş. Bu durumun önüne geçmek için toplantıda, çok sayıdaki birimlerin belediye içinde tek bir çatı altında birleştirilmesi önerildi.

Çekirge İstilası = Otomobil Saldırısı

Kılavuzun hazırlanması aşamasında, bisiklet kullanıcıları ile anket de yapılmış. Yüz yüze olarak 200, çevrimiçi anket yöntemi ile ise 3516 kişiye ulaşılmış. Eksiklikler, sorunlar ve beklentiler hakkında veri odaklı bir çalışma olması açısından özellikle bu kısım, kılavuzun bana kalırsa en güçlü ve faydalı kısmı. Birçok sayısal ve oransal veri içeren bu bölümde, toplantı sırasında en çok tepki çeken verilerden biri, yüz yüze anket katılımcılarının %12’sinin, çevrimiçi anket katılımcılarının da %36,2’sinin, politikacıları bisiklet kullanırken görmenin, toplumda bisiklet kullanımını arttırmayacağını düşünmesi oldu. Dünyada diğer birçok ülkede tam ters bir algının olduğunu, örneğin Hollanda Başbakanı Mark Rutte’nin üst düzey görüşmelere bisiklet ile gittiğini hatırlarsak, ulaşım konusunun ve araç seçiminin teknik olduğu kadar, sosyolojik bir olgu, başlı başına bir kültür meselesi olduğunu da fark ederiz.

Cycling Moustache

Bıyıklar da bisiklet kullanmaktan hoşlanır. – www.marcjohns.com

 

Bu yüzden ki, toplantıda Türkiye’de ekonomik kalkınma göstergelerinden bir tanesinin kullanılan yol ve hanedeki araba sayısı olduğu belirtildiğinde, Gündüz Vassaf’ın bir yazısını hatırlamadan edemedim: “Dünyada hiçbir şehir, çekirge istilasını andıran otomobil saldırısına karşı daha çok yol, üst-altgeçit, köprü yaparak trafik sorununu çözmedi.” Bir şehrin büyük oranda otomobillere göre planlanması, bisikletli ulaşıma dair temel bir uygulamaya gidilmemesi, seyahat seçeneklerini azaltarak o şehirde yaşayanların özgürce hareket etmelerini engelliyor. Yani, bir ülkenin strateji ve kültürü büyük oranda özel araç ile ulaşımın teşviki üzerine kurulu olduğu müddetçe ve ulaşım konusunda alışkanlıklar değiştirilmediği takdirde tek başına kararlar, sorunları çözmek için yeterli olmuyor.

Kılavuzu hazırlama sürecinde, mevcut bisiklet yolları olarak Veliefendi-Zeytinburnu ve Kadıköy-Pendik hatları incelenmiş, sorunlar belirlenmiş. Kılavuzun sonunda ise, tüm yerel yönetim ve STK görüşmeleri ve kullanıcılar ile yapılan anketler sonucunda elde edilen verilere göre, İstanbul’da güzergah seçimleri yapılmış. Önerilen üç ana güvenli bisiklet yolu hattı, Şemsettin Günaltay Caddesi – Fahrettin Kerim Gökay Caddesi; Ortaköy – Bebek ve Cumhuriyet Caddesi. Anket katılımcıları, halihazırda var olan bisiklet yolları arasından da %40’lık bir oranla, Üsküdar ve Bahçelievler ilçelerini en güvensiz güzergahlar olarak seçmiş.

Özetle tanıtmaya çalıştığım bu kılavuzun, trafik sorununun insan hayatını düzenli bir şekilde etkilediği ve tehdit ettiği İstanbul’da, alternatif bir ulaşım modeli olarak bisikletli ulaşımı sunması ve bu konuda güncel durum analizi yaparak çözüm önerileri getirmesi bakımından oldukça önemli bir kaynak olduğunu düşünüyorum.

Şimdi en başa dönüyorum; özgürce hareket edebilmeye, ederken gülümseyebilmeye. Gününüzün yarısından fazlasını geçirdiğiniz İstanbul sokaklarında, otoyollarda yanınızdaki taşıtların içine bakmanızı öneriyorum. İnsanların kaçı size mutlu görünüyor? Hayatlarının büyük bir bölümünü, yollarda birbiri ardına sıralanmış otomobillerinin içinde geçirdiğinin farkına varamayan bu insanlar, bir kırmızı ışıkta 30-50 saniye beklerken neden bu kadar sabırsız? Tek bir akşam bile, köprü trafiğinde kolaylıkla üç saatini harcayabilen biri, karşıdan karşıya geçen bir yayaya yol vermek için neden üç saniyesini harcayamıyor? Veyahut, fiziksel olarak köprüye 3 saatini veren fakat zihinsel olarak tüm akşamını, ertesi ve daha ertesi sabahlarını verdikten sonra, bir 3 saniyesini de yayaya vermek mi istemiyor? Bana kalırsa, hepsi birden. Oysa, ikisi de aynı yeryüzü üzerinde karşıdan karşıya geçmeye çalışıyor.

Karşıya geçmek için tam 39 yıl bekledim

arabalar, otobüsler, bisikletler, beygirler

soluk soluğa geçiyorlardı

geçsinler.

 Turgut Uyar, Yenilgi Günlüğü

]]>
../../../kontak-yerine-pedal-cevirmek/feed/index.html 0
WICS 2014 & EMBARQ Türkiye Sunar: Akıllı Şehirler’de Ulaşım Özel Paneli, 10 Aralık 2014 ../../../wics-2014-embarq-turkiye-sunar-akilli-sehirlerde-ulasim-ozel-paneli-10-aralik-2014/index.html ../../../wics-2014-embarq-turkiye-sunar-akilli-sehirlerde-ulasim-ozel-paneli-10-aralik-2014/index.html#respond Mon, 01 Dec 2014 10:29:20 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=35220 Londra merkezli EurAsia Strategies tarafından 10-11 Aralık 2014 tarihlerinde Conrad İstanbul Otel’de üçüncüsü düzenlenecek olan WICS – Dünya Akıllı Şehirler Zirvesi’nin ilk günü EMBARQ Türkiye işbirliği ile Akılllı Şehirlerde Ulaşım Özel Paneli gerçekleştirilecektir. 10 Aralık günü saat 16:00-17:30 arasında Conrad İstanbul Hotel’in Balo Salonu‘nda düzenlenecek olan Panele katılacak kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör ve sivil   toplum kuruluşlarının temsilcileri dünyadaki ve Türkiye’deki akıllı ve sürdürülebilir ulaşım gündemini tartışacak.

WICS 2014 (World Intelligent Cities Summit – Dünya Akıllı Şehirler Zirvesi) 10-11 Aralık 2014 tarihlerinde Conrad İstanbul Otel’de 100’ün üzerinde lider, uluslararası konuşmacının sunumları ile gerçekleştirilecektir.

 

*Sürdürülebilir ve akıllı şehir nedir? *Yaşadığınız şehirdeki trafik yoğunluğu nasıl azaltılabilir, hareketlilik nasıl arttırılabilir ve maliyetler nasıl düşürülebilir? *Farklı kurumların katılımları ile entegre bir çözüm sağlanabilir mi? *En iyi uygulamalar hangileri? *Şehirlerimizde daha verimli, etkili ve sürdürülebilir bir hareketlilik için hangi düzenlemelerin yapılması gerekiyor? *Kentlere ekonomik katkı sağlayacak iş modelleri hangileridir? *Mevcut ulaşım altyapısına akıllı sistemleri entegre ederken karşılaşılan sorunlar nelerdir?

 

EMBARQ Türkiye – Sürdürülebilir Ulaşım Derneği, yukarıdaki soruların cevap bulabileceği, kentsel gelişimin ulaşım ve hareketlilik ayağı ile toplu taşıma odaklı gelişim, yol güvenliği, erişilebilirlik, kamusal alan kullanımı ve güvenliği konularının tartışılacağı “Akıllı Şehirler’de Ulaşım Özel Paneli”ni bu sene üçüncüsü gerçekleştirilecek olan Dünya Akıllı Şehirler Zirvesi kapsamı’nda düzenliyor. Moderatörlüğünü EMBARQ Türkiye Direktörü Arzu Tekir’in üstlendiği panelin konuşmacıları arasında AB Türkiye Delegasyonu Ulaştırma Sektör Yöneticisi Dr. Göktuğ Kara, İETT Genel Müdürü Mümin Kahveci, Shell Foundation Direktör Yardımcısı Judith Pollock ile TAGES Yönetim Kurulu Başkanı Leyla Arsan yer alıyor.

Ücretsiz olarak 10 Aralık Çarşamba günü Conrad Otel İstanbul’da 16:00 – 17:30 saatleri arasında gerçekleşecek panele yerel yönetimler ve kamu kuruluşlarından temsilciler, kalkınma ajansları, sivil toplum kuruluşları, şehir plancıları, mimarlar, ulaştırma mühendisleri, inşaat mühendisleri, çevre mühendisleri ve sürdürülebilir kentleşme, ulaşım ve kalkıma konuları ile ilgilenen bütün paydaşların katılımcı olarak beklenmektedir. Panele kayıt için detaylar aşağıda yer almaktadır.


İngilizce – Türkçe simültane çeviri yapılacaktır.

Bilgi için EMBARQ Türkiye İletişim Sorumlusu Hande Küçükcoşkun Dönmez:

Email: [email protected]
Tel: 0212-243-5305

KAYIT VE ZİRVE HAKKINDA DETAYLI BİLGİ İÇİN (Kayıt talebinize istinaden onay emailinin gönderilmesi ve etkinlik alanına girişte onay mesajının gösterilmesi zorunludur)
Aslı Yiğit
Research Analyst | EurAsia Strategies
Tel 1:
+44 844 318 08 00 | Tel 2: +44 843 289 37 33
Email: [email protected]
Company Email:
[email protected]

]]>
../../../wics-2014-embarq-turkiye-sunar-akilli-sehirlerde-ulasim-ozel-paneli-10-aralik-2014/feed/index.html 0
Sarı Bisiklet Projesi’yle ETİ ve Aktif Yaşam Derneği herkesi pedala çağırıyor! ../../../sari-bisiklet-projesiyle-eti-ve-aktif-yasam-dernegi-herkesi-pedala-cagiriyor/index.html ../../../sari-bisiklet-projesiyle-eti-ve-aktif-yasam-dernegi-herkesi-pedala-cagiriyor/index.html#comments Fri, 20 Jun 2014 10:33:14 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=34977

Aktif Yaşam Derneği ve ETİ işbirliği içerisinde yepyeni bir projeye imza atıyor: ETİ Sarı Bisiklet Projesi

 Eti Sarı Bisiklet Projesi

 

Aktif Yaşam Derneği, yaptığı araştırmaların sonucunda dünyada ve ülkemiz de yaşanan yoğun kentleşme ve yaşam koşullarımızın neticesinde gün geçtikçe insanların daha çok hareketsiz kaldığına dikkat çekiyor. Hatta 2010’daki çalışmaların gösterdiğine göre Türkiye’de hareketsizlik yüzde 75’leri bulmuş durumda. Daha da ilginç olan bulgu ise en hareketsiz grup, 15-19 yaş arasındaki gençlerden oluşuyor.

Halbuki fiziksel aktiviteye dayalı bir yaşam tarzı sadece fiziksel sağlık için değil, ruhsal sağlık için de uzmanlar tarafından tavsiye ediliyor. Ülkemizde giderek yaygınlaşan bu soruna eğilmek için ETİ ve Aktif Yaşam Derneği için Sarı Bisiklet Projesi’ni başlattı. Her ne kadar reklam kampanyaları daha yeni yayınlanmaya başlamış olsa da, Sarı Bisiklet Projesi aslında bir süredir Eskişehir’de uygulama geçmişti.

Sağlıklı yaşam için hareket etminin gerekliliğine dair farkındalık yaratmak ve bisiklet kullanımını teşvik etmek isteyen bu projenin dört farklı ayağı var:

1) İlkokul öğrencilerine yönelik güvenli bisiklet sürme teorik ve pratik eğitimi

Güvenli bisiklet sürüş eğitimi 2-3-4. sınıf öğrencilerini hedef alıyor. Bilgilendirici panoların da yerleştirildiği okullarda, haftanın 5 günü teorik eğitim ve okul bahçelerine kurulan parkurlarla pratik eğitim veriliyor. Bu eğitimler bisiklete binmeyi bilmeyen öğrenciler için güzel bir başlangıç olurken, bilenlerin de sürüş hakimiyetlerini artırmasına yardımcı oluyor.

2) Üniversite kampüslerinde ücretsiz bisiklet paylaşım sistemi

Belirli üniversitelere bisiklet kiralama stantlarının kurulduğu bu sistemde, öğrencilere ücretsiz bisiklet kiralama imkanı veriliyor. Bu sayede üniversite öğrencileri sadece kimliklerini vererek kiraladıkları bisikletlerle çok daha “hareketli” bir kampüs yaşantısına sahip oluyor. Şimdiye kadar Eskişehir Osmangazi Üniversitesi kampüsünde yapılan uygulama, yeni öğretim döneminde Anadolu Üniversitesi Kampüsü’nde de yer alacak.

 

Eti Sarı Bisiklet Semt Pazarında

3) Semt pazarlarında ücretsiz üç tekerlekli bisiklet (kargo bisiklet) kiralama hizmeti

Projenin ilgi çekici ayaklarından biri ise semt pazarlarında kadınlara yönelik koyulan üç tekerlekli bisikletler. Üç tekeri sayesinde denge sağlaması çok daha kolay olan bisiklet, sepetleri sayesinde kadınları ellerinde ağır poşet taşıma derdinden kurtarıyor. Öte yandan da hareket etmelerine katkıda bulunuyor. Eskişehir Semt Pazarı’nda kurulan sistem şimdiden olumlu tepkiler almış.

4) Mobil Tamir Aracı

 Projenin son ayağı ise Mobil Tamir Aracı. Atıl durumda çürümeye bırakılan bisikletlerin tekrar sokağa kazandırılmasını amaçlayan tamir aracı sokak sokak gezerek ücretsiz bisiklet bakım onarım hizmeti sunuyor.

 

3 yıl boyunca Eskişehir, İstanbul ve Konya olmak üzere üç farklı şehirde faaliyet gösterecek Sarı Bisiklet Projesi’nin hedefleri hiç küçük değil:

  • 20,000’e yakın ilköğretim öğrencisine güvenli bisiklet sürüş eğitimi
  • Mobil Tamir Aracı sayesinde  atıl durumda 10,000 bisiklet tekrar sokaklara dönecek
  • Üniversite kampüslerinde açtığı paylaşım sistemleriyle 25,000 öğrenciye bisiklete kullanma fırsatı

ETİ Sarı Bisiklet Reklam Filmi için tıklayınız.

]]>
../../../sari-bisiklet-projesiyle-eti-ve-aktif-yasam-dernegi-herkesi-pedala-cagiriyor/feed/index.html 1