Kitle iletişimi gündeme ilk gelmesinden bu yana ticari ürünlerin pazarlama aracı olarak kullanıldı. Son yıllarda “sosyal ürün”lerin de değer kazanması ve iletişime ihtiyaç duymasıyla birlikte herhangi bir olay, politik değişiklik ya da etkinliğin topluma sağladığı yarar olarak tanımlanabilecek sosyal fayda temelli kitle iletişimi de ön plana çıkmaya başladı. Sosyal faydanın ticari iletişim/reklam’dan farklılaştığı en önemli noktalar ise değer ölçüsünün ekonomik değil ahlaki olması ve satın alma davranışıyla değil dönüştürücü etki ile sonlanmasıdır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi, “Sağlığınız için Harekete Geçin!” diyerek kentin farklı noktalarına astığı bilgilendirme mesajları ile İstanbulluları COVID-19 salgınında aktif ulaşım türlerini kullanmaya davet ediyor.

Kitle iletişiminde bisikletli ulaşım kampanyaları

Dünya Örnekleri
Kitle iletişiminin en etkin uygulama alanlarından birisi de iletişim kampanyaları. Farklı ülke ve kentlerde bisikletli ulaşıma ilişkin kampanyalar, bu iletişim kampanyalarının uygulama alanlarından birisi olarak karşımıza çıkıyor.
1960’larda Hollanda, kent planlaması yaklaşımını araç odaklı bir hale getirerek bisiklet kullanımı yerine araba kullanımını önceliklendirmekteydi. Bu değişimden sonra, sadece on yıl içinde, trafik çarpışmalarında hayatını kaybedenlerin sayısı 3.300’e ulaştı ve bu sayının %12’den fazlası çocuklardan oluşmaktaydı. Bu olaylar, en ünlüsü “Çocuk Cinayetini Durdur” anlamına gelen “Stop de Kindermoord” olmak üzere bir dizi protestoya yol açtı.. 

Birçok bisiklet gösterisine ev sahipliği yapan bu protestoda, çocuklar için güvenli oyun alanları oluşturmak için çarpışma kara noktaları işgal edildi ve sokaklar araca kapatıldı. Ardından bu protesto, daha az araba ile daha iyi mahalleler talep etmek için Hollanda Hükümeti tarafından finanse edilen bir kamu hareketine dönüştü.

1973 yılına gelindiğindeyse petrol ambargosu dolayısıyla benzin kıtlığı yaşayan Hollanda’da bisiklet kullanımını arttırmak bir gereklilik halini aldı. Hollanda hükümeti de “Otomobilsiz Pazar Günü” uygulaması başlattı. Yavaş yavaş, Hollandalı politikacılar bisiklet kullanmanın birçok avantajını fark etti ve ulaşım politikalarını değiştirdi. 1980’lerde Hollanda kasabaları ve şehirleri sokaklarını daha bisiklet dostu hale getirmek için önlemler almaya başladı. Ve günümüzde, geçmişte atılan bu adımlar sonucunda Amsterdam bisikletli ulaşımın başkenti olarak anılıyor.

7 Ağustos 2015 Cuma günü Boston’da Anita Kurmann, bisiklet şeritlerinin genellikle araç sürücüleri tarafından göz ardı edildiği Massachusetts Bulvarı’nda bisiklet kullanıyordu. Bisiklet kullandığı sırada bir kamyon şoförü kendisine çarptı ve çarpışma sonucu Anita Kurmann hayatını kaybetti. Bu trajik trafik çarpışmasının ardından şehir hükümeti bazı güvenlik önlemleri uygulamaya söz verdi. Ancak süreç yeterince hızlı değildi. Şehirdeki başka bir bisiklet kullanıcısı olan Jonathan Fertig, DIY (Kendi Başına Yap) ile turuncu inşaat konileri ve saksı çiçekleri kullanarak bisiklet şeritlerine taktiksel şehircilik (tactical urbanism) eylemi ile önlem aldı ve dikkat çekti. Fertig’in eylemlerinin ardından şehir harekete geçti ve güvenlik önlemlerini uyguladı.

Eylemleri sırasında Fertig sosyal medyayı da kullandı ve sosyal medya paylaşımlarında #DemandMore (#DahaFazlaTalep) etiketini kullandı. Boston’da başlayan kampanya, insanların aynı etiketi kullanmaya başladığı New York ve San Francisco’daki topluluklar arasında da popüler oldu. Fertig’in müdahalesinden sonra, kentin Fertig’in geçici çözümlerini resmi ve fiziksel önlemlere dönüştürmesiyle Boston kenti sokak güvenliğini oldukça ciddiye almaya başladı.

2012 yılında Newyork’ta Ajans Anne, bisiklet kullanımını desteklemeye kendini adamış bir savunuculuk kuruluşu olan Transportation Alternatives (Ulaşım Alternatifleri) için bir kampanya tasarladı. Kampanyanın amacı, daha fazla New York’lunun günlük seyahatlerinde bisikleti kullanmalarını teşvik etmekti. Kampanya sadece bisiklet kullanmaya odaklanmayıp, aynı zamanda yürümeye ve diğer toplu ulaşım modlarının kullanmasını da teşvik etti.

Kampanyada bisiklet etkinlikleri, ipuçları ve fırsatları hakkında bilgi veren bir web sitesi olan BikeNYC.org kullanıldı. Büyüyen bisiklet hareketini desteklemek için çeşitli reklamlar şehir sokaklarında yayınlandı. Reklamlar ayrıca halkı şehirdeki bisikletliler için etkinlikler ve sosyal bisiklet sürüşleri için yüzlerce seçenek hakkında bilgi veren BikeNYC.org’u ziyaret etmeye teşvik etti.

Türkiye’den bisikletli ulaşım kampanya örnekleri

Nisan 2019-Haziran 2020 arasında yürütülen ‘Haydi Türkiye Bisiklete!’ projesi, WRI Türkiye Südürülebilir Şehirler’in Dutch Cycling Embassy ortaklığında yürüttüğü ve bisikletli ulaşımın iletişim kampanyaları ile geliştirilmesini hedefledi. Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Sivil Toplum Destek Programı II çerçevesinde fon alan ve bisikleti ulaşım aracı haline getirmek isteyen belediyelerin farkındalık kampanyalarına destek olan proje kapsamında İzmir, Eskişehir ve Lüleburgaz pilot olarak seçildi.

Yapılan eğitimlerin ve çalıştayların ardından her kent, kendi yerel ihtiyacına yönelik bir kampanya fikri geliştirdi. Mart 2020 itibariyle hayata geçmesi beklenen kampanyalar tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 salgını sebebiyle ertelenmek durumunda kalındı. Salgın sürecinde, insanların kentlerde toplu taşıma kullanımına daha mesafeli yaklaşmaya başlamaları, özel araç talebinin gözle görülür bir artış göstermesi, belediyelerin yürüme, bisiklet gibi aktif ulaşım türlerine yatırım yapma istekleri göz önüne alınarak ve proje içeriğinin salgın dönemi ve sonrasında oluşacak talep ve beklentilerle uyumluluğu gözetilerek İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Lüleburgaz Belediyesi kriz durumunu fırsata çevirerek salgın döneminde dışarı çıkmak durumunda kalanların sağlıklı ve bireysel bir ulaşım aracı olarak bisikleti tercih etmelerine yönelik bilgilendirme kampanyası hazırladı. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer ile Lüleburgaz Belediye Başkanı Murat Gerenli’nin kampanya yüzü olarak bizzat destek verdiği bilgilendirme kampanyaları 3 Haziran Dünya Bisiklet Günü’nde kentlilerle buluştu.

Salgını bir iletişim kampanyasıyla fırsata çeviren Türkiye’den bir diğer kent de megakent İstanbul oldu. Salgının ardından bireylerin otomobil kullanımına yönelme eğilimine karşı İstanbul Büyükşehir Belediyesi, WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler ile birlikte içinde bisikletin de yer aldığı alternatif ulaşım türlerine dair bir kampanya hazırladı. Sağlıklı Şehirler Ortaklığı’nın (Partnership for Healthy Cities) desteklediği bu projede bir yandan otomobile alternatif olabilecek bisiklet, yürüme, e-scooter gibi hem bireysel hem sağlıklı ulaşım türlerine dikkat çekilirken bir yandan da toplu taşıma araçlarında salgın dolayısıyla dikkat edilmesi gereken unsur ve kurallara dair hatırlatmalar yapıldı. “Sağlık için Tekerleğinizi İyi Seçin!”, “Sağlığınız için Harekete Geçin!” ve “COVID-19 Salgını Devam Ediyor!” başlıklarıyla ön plana çıkan kampanya, 28 Eylül 2020’de İstanbul’un çeşitli noktalarına asılan billboard ve afiş çalışmalarının yanı sıra farklı mecralarda yayınlanan videolar ile de salgın ve kent içi ulaşım tercihlerine dair hatırlatmalarda bulundu.

Özellikle kamu yararını konu alan, toplumsal davranış değişikliği yaratmaya odaklanan konularda toplumun farkındalığını arttırmak ve dönüştürücü bir etkiye sebep olmak için kitle iletişimine yatırım yapılması gerekiyor. Gerçek bir dönüşüm hikayesinden bahsedebilmek içinse uygulanan iletişim kampanyasının tek bir kez yapılmasından ziyade, birbirini konu bütünlüğüyle tamamlayan ve zamanlama olarak da doğru kurgulanan bir stratejiyle tekrar tekrar gerçekleştirilmesi önemli. Sistematik olarak ilgili mesajların hedef kitlenin alışkanlıklarını da gözeterek sürekli paylaşılması gerekiyor. Sayısız mesajın sürekli olarak çeşitli mecralarda tekrarlandığı bir dünyada fark edilmek için iletişim yapmak artık “acaba” demeyi bile gerektirmeyen bir ihtiyaç.

Bu yazı WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler Kentsel Gelişim ve Erişilebilirlik Yöneticisi Çiğdem Çörek Öztaş ve Stratejik İletişim Koordinatörü Hande Dönmez tarafından kaleme alınmıştır. 

Kaynak: Kent Dergisi

Günümüzde dünya nüfusunun büyük çoğunluğu kentlerde yaşıyor. Özellikle önümüzdeki 30 yıl içerisinde gelişmekte olan ülkelerdeki kentlerin nüfusunun iki kat artması bekleniyor. Bu nedenle, hem günümüz hem de gelecek için sürdürülebilir kentsel ulaşım sistemlerinin geliştirilmesi giderek önem kazanıyor.

Ulaşım sistemleri arasında etkili entegrasyon sağlamak, dünya çapında başarılı ulaşım sistemlerinin uygulanmasında karşılaşılan en büyük zorluklardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Metro veya metrobüs gibi gelişmiş otobüsler gibi yüksek kapasiteli toplu taşıma sistemlerinin kentlere en etkin hizmeti sunabilmesi için, motorlu sistemler ve yaya/bisikletli ulaşım gibi aktif ulaşım türleriyle entegrasyon sağlanmalıdır.

ETKİLİ İLETİŞİM KAMPANYALARI

Son yıllarda kentlerde yaşanan hava kirliliği, trafik sıkışıklığı gibi çevresel faktörler, aktif ulaşım türlerinin çok daha fazla ön plana çıkmasına; yerel ve merkezi yönetimlerin bu alanlara geçmişe oranla çok daha fazla yatırım yapmasına sebep oldu. Bunun yanı sıra, tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgınıyla ülkemizde ve dünyanın pek çok kentinde toplu taşıma kullanımındaki ani düşüşle birlikte otomobil kullanımındaki artışın da önüne geçmek için bireysel ve sağlıklı bir ulaşım türü olarak özellikle bisikletli ulaşıma yerel yönetimlerden ciddi bir ilgi oldu. Ancak kentsel çevrede özellikle bisiklet sürmeyi teşvik etmek için sadece altyapı yatırım gibi yukarıdan aşağıya bir yöntem yeterli değil. Kentlerde bisikletli ulaşımı teşvik etmek için öncelikle kültürel bir değişime ihtiyaç var. Bu kültürel değişimi sağlamada en önemli destek faaliyetlerinin başında ise iletişim kampanyaları geliyor.

Kentlerde bisikletli ulaşımın teşvik edilmesinde iletişim kampanyalarının etkili rolüne inanan WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler, bu konuda Dutch Cycling Embassy (DCE) ortaklığı ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Sivil Toplum Destek Programı II fonu ile ‘Haydi Türkiye Bisiklete!’ projesini hayata geçirdi. Bisikleti ulaşım aracı haline getirmek isteyen belediyelerin farkındalık kampanyalarına destek olan proje kapsamında İzmir, Eskişehir ve Lüleburgaz pilot kentler olarak seçildi.

Kentsel çevrede özellikle bisiklet sürmeyi teşvik etmek için sadece yatırım gibi yukarıdan aşağıya bir yöntem yeterli değil.

Proje kapsamında, pilot kentlerin belirlenmesinin ardından, her kentten teknik bir belediye temsilcisi ile o kentte yer alan ve en fazla üye sayısına sahip Sivil Toplum Kuruluşu (STK) olan İzmir’den BİSUDER, Eskişehir’den Vel Esbid ve Lüleburgaz’dan LÜBİDER’den birer temsilci; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Türkiye Belediyeler Birliği ve İlbank’tan birer temsilcinin katılımı ile Amsterdam’da 3 günlük bir eğitim ve saha çalışması gerçekleştirildi. Eğitimde ise, çeşitli Hollandalı kurumların aktardıkları bisikletli ulaşım kampanyalarına odaklanıldı. Eğitimin ardından gerçekleştirilen boşluk analizi ve saha gezisi esnasında yerel yönetim, sivil toplum ve merkezi yönetim temsilcilerinin bir arada çalışmaları ve birbirleriyle etkileşimde bulunarak fikir geliştirmeleri sağlandı.

ESKİŞEHİR’DE BİSİKLET KÜLTÜRÜ

Amsterdam’da gerçekleştirilen eğitim sonrasında, orada edinilen deneyim ve analizlerin de derlenmesi ile bir “bisikletli ulaşım stratejik iletişim” eğitim modülü hazırlandı. Eylül, Ekim ve Kasım aylarında belediye ve sivil toplum temsilcilerinin katılımlarıyla, sırasıyla İzmir, Eskişehir ve Lüleburgaz’da 2’şer günlük stratejik iletişim eğitimleri verildi. Eğitim kapsamında özellikle sivil toplumun iletişim temelleri, hedef kitle belirleme, söylem belirleme, bir kampanya planlama, iletişim stratejisinin temelleri, medya ve mesaj arasındaki ilişki, kampanya özeti hazırlama, ajans yönetme gibi konulara odaklanıldı. Eğitimin ikinci gününde ise katılımcılarla SWOT analizi gerçekleştirilerek interaktif bir biçimde kentlere özel kampanya fikirleri geliştirildi. Sivil toplumun ve belediyenin ortak çalışması sonucunda İzmir’de öncelikli olarak bisiklet ve bisikletlilere yönelik bir “Farkındalık Kampanyası” yapılmasına karar verildi. Bu kapsamda, kampanya içeriğinin ana eksenini, trafikte yer alan motorlu taşıt sürücülerini bisikletlileri düşünmeye davet etmek ve bilinçlendirmek oluşturdu. Lüleburgaz’da daha önce gerçekleştirilen bisiklet taksi, bisiklet akademisi, ilçe ölçeğindeki ilk bisiklet master planı gibi bisiklet dünyasının “ilk ve tek”lerini anlatan, bugüne kadar yapılanları bir çatı altında toplayarak bütüncül bir yaklaşımla sunan ve Lüleburgaz’ı bisiklet etrafında birleştiren bir sahiplenme kampanyası oluşturuldu. Eskişehir’de ise Eskişehir’in köklü bisiklet kültürüne vurgu yapan, bu kültürü geleceğe taşıyan ve geçmişten geleceğe bisikletli Eskişehir konumlamasını kullanan “Bisiklet kültürünü hatırla ve sahiplen!” farkındalık kampanyası yapılmasına ve kampanyayı desteklemek üzere bir bisiklet sergisi hazırlanmasına karar verildi.

Eğitimlerin ardından Mart ayına kadar takip eden süreçte ise belediyelere mentorluk desteği verilerek içeriklerin ve tasarımların nihai hallerine getirilmesi sağlandı. Proje planında kampanyaların 2020 Mart ve Nisan aylarında uygulanması planlanmış ancak Mart ayı itibarıyla COVID-19 salgınının Türkiye’de de başlamasıyla birlikte yerel yönetimler, sağlık özelinde çalışmalara ağırlık vermiş ve geliştirilen kampanyalar askıya alınmak zorunda kalmıştır.

Salgın sürecinde, insanların kentlerde toplu taşıma kullanımına daha mesafeli yaklaşmaya başlamaları, özel araç talebinin gözle görülür bir artış göstermesi, belediyelerin yürüme, bisiklet gibi aktif ulaşım türlerine yatırım yapma istekleri göz önüne alınarak ve proje içeriğinin salgın dönemi ve sonrasında oluşacak talep ve beklentilerle uyumluluğu gözetilerek İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Lüleburgaz Belediyesi tarafından ek bir kampanya geliştirme fikri kabul gördü. Temel odağı, salgın sırasında dışarı çıkma mecburiyeti olan insanlar için sağlıklı bir işe gidip gelme seçeneği olarak bisikletli ulaşıma odaklanan kampanya kapsamında “Haydi Türkiye Bisiklete!” ekibi ile koordineli çalışılarak yeni kampanya içerik ve materyalleri hazırlandı. Her iki kampanyada da İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer ve Lüleburgaz Belediye Başkanı Dr. Murat Gerenli kendi kentlerinde kampanya yüzü olarak, ekipleriyle birlikte kampanyaya birebir destek verdiler. 3 Haziran Dünya Bisikletli Günü’nde kampanya malzemelerinden billboard ve afişler kentlerin çeşitli noktalarına asılarak farkındalık çalışmaları yürütüldü.

Bu yazının orijinali, Marmara Belediyeler Birliği’nin yayınladığı Kent Dergisi’nin ikinci saysısında yayınlanmıştır. 

Pek çok insana Hollanda dediğinizde akıllarına ilk gelen görüntüler,  kalabalık bisiklet park yerleri ve oldukça deneyimli bisiklet sürücüleridir. Bisikletli ulaşımı, ülkelerinde güvenli ve tercih edilen bir ulaşım türüne dönüştürmek için Hollanda, politika, altyapı ve kullanıcıların bağlılığını arttıracak iyi uygulamalar geliştirerek küresel bir standart oluşturdu.

Photo Credit: Nick Busse (Flickr)

Hollanda’da hal buyken, Türkiye’deki kentler de bisiklet dostu bir kültür oluşturmanın önünde pek çok ekonomik, sosyal ve fiziksel engellerle karşı karşıya. Hollanda’daki modelden ilham alıp Türkiye’de bisikletli ulaşımı teşvik etmek için WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler, Dutch Cycling Embassy işbirliğiyle Haydi Türkiye Bisiklete! projesini geliştirdi. AB’nin Sivil Toplum Destek Programı II çerçevesinde fon alan ‘Haydi Türkiye Bisiklete!’ İzmir, Eskişehir ve Lüleburgaz olmak üzere üç kentteki merkez belediye ve yerel sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapıyor.

Temmuz 2019’da pilot kentlerden ve merkezi yönetimden temsilciler Amsterdam’da düzenlenen iki günlük eğitim programına katıldı. Bu eğitim programında Hollandalı uzmanlar altyapıdan politika ve iletişim kampanyalarına kadar sağlam bir bisiklet kültürü geliştirme konusundaki deneyimlerini paylaştılar.

Türkiye’de bisikletli ulaşımı geliştirmek için WRI ekibi de Amsterdam’dan üç ders çıkardı:

• Bisikletli ulaşım yaklaşımınızı kentinizin ‘bisiklet kategorisi’ne göre belirleyin.

Kentinizi bisiklet dostu yapmak her kente uygun tek bir reçeteden bahsetmek mümkün değil. Yerel koşullara, mevcut altyapı, ulaşım alışkanlıkları ve ihtiyaçlarına bağlı olarak her kentin kendi bisiklet politikasını geliştirmesi gerekiyor.  Bu konuda yön göstermek amacıyla ve kentlerin planlama yapmasına bir zemin oluşturması için AB Akıllı Enerji tarafından fonlanan PRESTO bisiklet projesi bisiklet koşulları ve kültürü göz önünde bulundurarak kentlerin bisikletli ulaşımını sınıflandırmak üzere üç kategori geliştirdi. Bu kategoriler, başlangıç (starter), yükselen (climber) ve şampiyon (champions) olarak karşımıza çıkıyor.

Başlangıç seviyesindeki kentlerde bisikletli ulaşımın oranı yüzde 5’in altında kalıyor; yol tasarımı hala otomobil odaklı ve bisiklet altyapısı ise ya çok az ya da hiç yok. Bisikletin uygun bir ulaşım çözümü olduğunu göstermek için bu kentlerdeki yerel yöneticiler, mahalle ölçeğinde bisiklet projelerini önceliklendirebilir. Zagreb (Hırvatistan) kendi bisiklet ağını oluşturmaya kent merkezinden başladı; şimdi de 200 km’nin üzerinde bisiklet yolu var.

Yükselen kentlerdeki bisikletli ulaşım ise kentteki tüm yolculukların yüzde 5 ila 20’si aralığını kapsıyor. Bisiklet altyapısı ise daha güvenli ve kullanıcı dostu. Bisikletliler, hem aktif olarak yollarda hem de merkezi ve yerel bisikletli politikalarında daha görünür. Ancak yükselen kent kategorisindeki kentlerde, bisiklet kullanımı hala artma potansiyeline sahip. Mevcut bisiklet altyapısı ise hem iyileştirilebilir hem de kentin toplu taşıma sistemi ile daha bütüncül hale getirilebilir. Yükselen kentlere bir örnek olarak İtalya’nın Venedik kenti, bisiklet düelloları, okula bisikletle git, işe bisiklet git etkinlikleri düzenleyerek bisiklet kullanım oranını arttırmaya çalışıyor.

Bisikletli yolculukların tüm yolculukların yüzde 20’sinden fazlasını oluşturduğu şampiyon kentlerde kapsamlı bir bisiklet ağı olsa da hala yapılacak çalışmalar var. Şampiyon kategorisine gelmiş bir kent genellikle kimliğinin bir parçası olarak bisikleti iyice yerleştirmek için işin teşvik boyutuna daha çok odaklanmakta. Şampiyon kentlere örnek olarak Almanya’nın Bremen kentinde yapılan yerel Presto faaliyetleri,  bisiklet festivali, elektrikli bisiklet deneme günleri gibi çeşitli kampanyalara ve daha iyi bir park altyapısına odaklandı.

• Bisikletli ulaşımı motive etmek için davranış değişikliği yaratmaya çalışın.

Kentlilerin bisiklet hakkında ne düşündüğünü anlamak için Amsterdam’da “kullanıcı deneyimi piramidi” kullanılıyor. Bu piramide göre insanların kentlerinde bisiklete binmeleri için öncelikle bisikletin yeterince güvenli olduğunu hissetmesi gerekiyor. Güven hissini arttırmak için, trafik sinyalizasyonu ve yönlendirmeleri; bisiklet yolları, kesintisiz güzergahlar gibi daha güvenli altyapı sağlayan unsurlar ile kentlilerin motivasyonu arttırılabilir. İkinci olarak, bisiklet kullanıcılarının fiziksel becerileri konusunda da kendilerini güvenli hissetmeleri gerekiyor. Bu konu kişiden kişiye farklılık gösterebileceği gibi kentlerinde bisikleti nasıl gördüklerine göre de değişebiliyor. Üçüncü olarak, bisikletlilerin yolculuklarının sonunda bisikletlerini gönül rahatlığıyla park edebileceklerini bilmeleri gerekir. Son olarak da bisiklete binmenin rahat, keyifli ve görece stressiz olacağına ikna olmaları gerekiyor.

• Kent ölçeğindeki faaliyetleri ulusal politikalar ile destekleyin.

Güçlü ulusal bisiklet politikaları, yerel ve bölgesel otoritelerin kendi politikalarını geliştirmelerine ve sağlam bisiklet programlarını uygulamak için yeni çerçeveler oluşturmalarına yardımcı oluyor. 1970’lerde ve 1980’lerde, merkezi hükümetin güçlü katılımı ve finansmanı, Hollanda kentlerinin altyapılarını iyileştirmesine; güvenli yollar oluşturmasına; bisiklet ana planlarını güçlendirmesine ve ulaştırma faaliyetlerini özel araçlardan uzaklaştırmasına imkan tanıdı. 1990’larda, merkezi hükümet önemli bir paydaş olarak kalmakla birlikte bisiklet politikasını sürdürme görevi kent yönetimlerine ve belediyelere devredildi.

Ancak, Hollanda gibi bisiklet dostu bir ülkede bile çözülmesi gereken sorunlar bitmiş değil. Bisikletlilerin sayısı arttıkça, yaşlı nüfusun bisiklet topluluğuna dahil edilmesi, bisiklet park yeri ve bisiklet hırsızlığı gibi yeni sorunlar ortaya çıkıyor. 2015 yılında başlatılan Tour de Force adlı ulusal bir girişim, herkese hizmet eden daha bisiklet dostu ve çok modlu bir toplum oluşturmak için Hollanda bisiklet politikasına güçlü bir ulusal katılım sağladı. Girişim, hükümetten ve STK’lardan farklı düzeylerde temsilcileri barındıran bir yapıya sahip. Temel faaliyetleri ise bisiklet altyapısını ve bölgesel rotaları iyileştirmek, bisikletli çarpışmalarını azaltmak, bisiklet hırsızlığının önüne geçmek, daha odaklı bir tanıtımla bisiklet kullanımını artırmak ve çevreye duyarlı bir ulaşım yöntemi olarak bisiklet kullanımını yaygınlaştırmak.

Hollandalı uzmanlar, bir kentin bisiklet kültürünü iyileştirmeye karar vermesi halinde, sürecin tüm farklı boyutlarını göz önünde bulundurmanın hayati önem taşıdığını vurguluyor. Bir kentte bisiklet kültürünü geliştirmek, sadece bisiklet altyapısı oluşturmakla ilgili değil. Aynı zamanda bisiklete binmenin faydalarını anlatmak, en iyi uygulamalar hakkında bilgilendirmeler yapıp eğitim faaliyetleri düzenlemek, kentin DNA’sına bisiklete binmeyi aşılamak ve tüm paydaşların kentin kendine özgü yapısına uygun bir bisiklet ağı oluşturmak için birlikte çalışmasını sağlamakla da ilgili.

Daha fazla insanın otomobilini bırakarak bisiklet kullanmaya başlaması, aynı zamanda sera gazı emisyonlarını azaltmak, bisikletin erişimini ve sosyal etkileşimi artırmak, düzenli egzersizi günlük yaşam rutinine dahil etmek anlamına da geliyor.

Türkiye’de, ulaşımda bisiklet kullanımı mevcut olan kentlerin çoğu hala “başlangıç” kategorisinde. Şayet kentlerimizde daha fazla bisiklet kullanıldığını görmek istiyorsak, bisikletli ulaşımın aslında mümkün olduğunu göstermek zorundayız. Sonrasında kent yöneticileri, sivil toplum temsilcileri ve merkezi yönetim temsilcileri Hollanda’yı bir model olarak benimseyerek,  birlikte çalışmalı ve kentlerde güvenli, güvenilir ve stressiz bir bisiklet kültürü geliştirmeye çabalamalıdır.

• Bu yazı Çiğdem Çörek Öztaş ve Hande Dönmez tarafından kaleme alınmıştır. İngilizce versiyonuna TheCityFix.com adresinden de erişebilirsiniz.