iklim değişikliği – TheCityFix Turkiye Sürdürülebilir Ulaşım Mon, 08 Dec 2025 12:07:13 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.0.2 İstanbul ve 15 Dakikalık Şehir: Gerçekçi Bir Vizyon mu, Kentsel Bir Mit mi? ../../../istanbul-ve-15-dakikalik-sehir-gercekci-bir-vizyon-mu-kentsel-bir-mit-mi/index.html ../../../istanbul-ve-15-dakikalik-sehir-gercekci-bir-vizyon-mu-kentsel-bir-mit-mi/index.html#respond Mon, 08 Dec 2025 12:05:49 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38877 *Bu yazının orijinali Çiğdem Çörek Öztaş tarafından kaleme alınmış olup 27 Kasım 2025 tarihinde “Istanbul and the 15-Minute City: A Feasible Vision or an Urban Myth?” başlığıyla World Resources Institute’a ait blog sayfasında yayınlanmıştır. İngilizce aslına buradan ulaşabilirsiniz. 

İstanbul’da bir mahallede, yayalar ve bisikletliler — zaman zaman at arabaları bile — motorlu araçlarla aynı yolu paylaşabiliyor. Fotoğraf: WRI Türkiye

Kentler; altyapı, ekoloji ve insan yaşamı arasındaki çok katmanlı ilişkilerle şekillenen karmaşık ekosistemlerdir. Gelişen teknolojiler, değişen toplumsal dinamikler, iklim krizi ve siyasi istikrarsızlık kentsel yapıyı dönüştürdükçe, bu sistemler giderek artan bir baskıyla karşı karşıya kalıyor. Özellikle hızlı kentleşme, şehirleri daha yoğun ve daha eşitsiz hale getirerek barınma, sağlık, hareketlilik ve temel kentsel hizmetlere erişim gibi alanlarda acil sorunları beraberinde getiriyor.

Birleşmiş Milletler’in de vurguladığı gibi; yoksulluk, toplumsal dışlanma ve çevresel bozulma, dünya genelinde sürdürülebilir kentsel kalkınmanın önünde hâlâ ciddi engeller oluşturuyor. Bu tablo karşısında, tüm sakinlerine — gelir, cinsiyet veya geçmiş fark etmeksizin — konut, eğitim, sağlık hizmetleri, yeşil alanlar ve kamusal hizmetlere adil erişim sunan adil şehirler vizyonu giderek güç kazanıyor.

Bu daha geniş adalet perspektifi içinde 15 dakikalık şehir yaklaşımı hem ilgi çekici bir anlatı hem de uygulanabilir bir planlama yaklaşımı olarak öne çıkıyor. Şehirciliğe yön veren Carlos Moreno tarafından geliştirilip popülerleştirilen ve Paris ile Melbourne gibi kentler tarafından benimsenen bu model; iş, okul, gıda, sosyal yaşam ve diğer günlük ihtiyaçların evden kısa bir yürüyüş veya bisiklet yolculuğu mesafesinde karşılanabildiği bir kenti tahayyül ediyor. Bu yaklaşım, otomobil odaklı ve merkezileşmiş kentsel modellerden uzaklaşarak daha yerelleşmiş, insan ölçeğinde bir yaşam düzenine geçiş anlamına geliyor.

Fransa’nın Paris kentinde yol alanını geri kazanmaya yönelik geçici bir uygulama, zamanla tüm şehre yayılan bir gündeme dönüşerek Paris’i, tüm sakinlerin evlerinden 15 dakikalık bir yolculukla kamusal hizmetlere kolayca erişebildiği bir kent haline getirmeyi amaçlayan kapsamlı bir vizyonun parçası oldu. Fotoğraf: WRI Ross Center

Her şehir bu fikirleri kendi gerçeklikleri çerçevesinde yorumlar. Paris’te veya Melbourne’da işe yarayan bir yaklaşım başka bir yerde birebir uygulanamayabilir; her bağlam kendi zorluklarını ve fırsatlarını beraberinde getirir. Bu durum özellikle İstanbul için geçerlidir; çünkü ölçek, coğrafya ve eşitsizlik, adil erişim meselesini hem daha karmaşık hem de daha acil hale getiriyor.

İstanbul’un Kentsel Gerçekliği

İstanbul, yüzölçümü açısından değil ama nüfus bakımından Türkiye’nin en büyük kentidir. 15 milyonun üzerindeki nüfusu ve resmi sınırların çok ötesine taşan metropol alanıyla, kelimenin tam anlamıyla bir megakenttir. Şehir hiç durmaz: Sokaklar gece gündüz kalabalıktır, kavşaklar sık sık tıkanır ve şehirde bir yerden bir yere gitmek çoğu zaman sabır ister.

İstanbul, dünyanın en yoğun trafikli şehirleri arasında 13. sırada yer alıyor. Buna bir de dik bir topografyaya sahip kentsel doku, dağınık kentleşme ve güncelliğini yitirmiş altyapı eklendiğinde, 15 dakikalık şehir fikri neredeyse erişilmez bir hedef gibi görünebilir. Yaya dostu bir yaşamın temel unsurları olan kamusal alanlar, kaldırımlar ve yeşil alanlar ise çoğu zaman yetersiz, bakımsız ya da ilçeler arasında eşitsiz şekilde dağılmış durumda.

İstanbul’da trafiğe kapalı bir sokak, yoğun yaya hareketliliği ve canlı bir sokak hayatı yaratıyor. Fotoğraf: Benoit Colin/WRI

Peki yalnızca İstanbul’un büyük, yoğun ve karmaşık bir şehir olması nedeniyle bu modeli tamamen bir kenara bırakmak ne kadar doğru? Yoksa mahalle ölçeğinde — daha yerel düzeyde — zaten yaşanan bir dönüşümü gözden mi kaçırıyoruz?

Mahalle Ölçeğinde İstanbul’a Bakmak

Tüm karmaşasına rağmen İstanbul, güçlü mahalle kültürleri ve yerel yaşam pratikleriyle varlığını sürdüren bir şehir. Birçok semtte gündelik hayat hâlâ yaya odaklı ilerliyor: fırıncı sizi isminizle tanıyor, market birkaç adım ötede ve çocuklar okula yürüyerek gidiyor. Bu kentsel alışkanlıklar, adı konmamış olsa da aslında 15 dakikalık şehir yaklaşımının bazı yönlerini doğal olarak barındırıyor.

Bu noktadan hareketle WRI Türkiye, Avrupa Birliği tarafından desteklenen Adil Şehirler için Daha Güçlü Sivil Toplum Projesi kapsamında katılımcı bir haritalama çalışması yürüttü. Bir atölye sırasında sivil toplum temsilcilerinden, evlerinden yürüyerek 15 dakikada ulaşabildikleri yerleri gösteren kendi “15 dakikalık haritalarını” çizmeleri istendi. Katılımcılar, bu süre içinde erişebildikleri temel mekânları haritaladı ya da tarif etti. Bu mekânlar arasında şunlar bulunuyordu:

  • Marketler
  • Kafeler ve restoranlar
  • Parklar ve kamusal rekreasyon alanları
  • Okullar ve çocuk bakım merkezleri
  • Sağlık hizmeti sunan kurumlar ve eczaneler
  • Kültürel ve dini mekânlar
  • İş yerleri

Bu haritalar, İstanbul’daki beş mahallede erişilebilirlik açısından hem güçlü yönleri hem de eksikleri ortaya çıkardı.

İstanbul, 15,7 milyonluk nüfusuyla Türkiye’nin en büyük şehri — bu da ülke nüfusunun neredeyse beşte biri demek. Kilometrekare başına yaklaşık 2.934 kişiyle, şehir yoğunluğu ülke ortalamasının 26 katı.

Ancak İstanbul geniş ve kalabalık bir metropol olsa da asıl hikâyesi sokak sokak, mahalle mahalle şekilleniyor. Aşağıdaki beş örnek çalışma, farklı mahallelerde yaşayan insanların yaya erişilebilirliğini, temel hizmetlere ulaşımı ve yerel kimliği ne kadar farklı biçimlerde deneyimlediğini ortaya koyuyor.


Vaka 1: Sultangazi – Cumhuriyet Mahallesi

Mahalle Tipi: Yoğun konut alanı; güçlü yerel hizmet ağı

Evden Kentsel Hizmetlere Ortalama Yürüyüş Süresi:

  • Market: ~1 dakika
  • Eczane: ~1 dakika
  • Okul: ~6 dakika
  • Park: ~1–7 dakika
  • Toplu taşıma: ~1–9 dakika

Cumhuriyet Mahallesi, 15 dakikalık şehir modeline neredeyse kusursuz biçimde uyuyor. Temel kentsel hizmetlerin büyük çoğunluğuna kısa bir yürüyüşle ulaşılabilmesi, yaya odaklı bir yaşamı destekliyor. Ancak T4 tramvay hattındaki erişilebilirlik sorunları, mesafelerin kısa olduğu yerlerde bile fiziksel erişim engellerinin kapsayıcılığı zayıflatabileceğini gösteriyor. Öte yandan, istihdam olanakları mahallenin dışında bulunduğu için işe erişim hâlâ daha uzun yolculuklar gerektiriyor.


Vaka 2: Çekmeköy – Mine Park Evleri

Mahalle Tipi: Kentsel çeperde, alçak katlı, güvenlikli site

Evden Kentsel Hizmetlere Ortalama Yürüyüş Süresi:

  • Market: ~5 dakika
  • Hastane: ~7 dakika
  • Okul: ~8 dakika
  • Restoran: ~10 dakika
  • Toplu taşıma: ~10–15 dakika

Kentsel çeperde bulunmasına rağmen, yürünebilir mesafede kümelenmiş hizmetler sunarak 15 dakikalık şehir modeline uyum göstermektedir. Ancak otomobil odaklı tasarım, sınırlı yaya kültürü ve sosyal izolasyon bölgenin canlılığını ve kapsayıcılığını azaltmaktadır. Yürünebilirlik işlevsel olsa da açık ve karma kullanımlı mahallelerde görülen sosyal ve çevresel niteliklerden yoksundur. Pek çok çevre ilçede olduğu gibi, iş alanları bu yerel kümelenmenin parçası değildir; bu nedenle sakinler iş için otomobile bağımlı kalmaktadır.


Vaka 3: Küçükçekmece –  Atakent Mahallesi

Mahalle Tipi: Ulaşım koridorlarına yakın, yüksek yoğunluklu konut bölgesi

Evden Kentsel Hizmetlere Ortalama Yürüyüş Süresi:

  • Toplu taşıma: ~10 dakika
  • Park: ~10 dakika
  • Restoran: ~12 dakika
  • Hastane: ~12 dakika
  • Market: ~15 dakika
  • Alışveriş merkezi: ~18–20 dakika

Bölge, 15 dakikalık kent ilkelerini kısmen karşılıyor. Sağlık hizmetlerine ve toplu taşımaya erişim oldukça kolay; bu da günlük yaşamın işleyişini destekliyor. Ancak günlük alışveriş ve boş zaman aktiviteleri çoğu zaman daha uzun yolculuklar gerektiriyor, bu da sakinleri araç kullanmaya veya uzun yürüyüşlere bağımlı kılıyor. Kentsel yapı yüksek yoğunluk ve güçlü ulaşım bağlantıları sunmasına rağmen, canlı bir yerel yaşam yaratacak kullanım çeşitliliğinden yoksun. Birçok konut bölgesinde olduğu gibi, istihdam olanakları yine mahallenin dışında yer alıyor; bu durum, haritaların günlük hizmet erişimini gösterirken iş olanaklarını çoğu zaman kapsam dışı bıraktığını ortaya koyuyor.


Vaka 4: Büyükada – Nizam Mahallesi

Mahalle Tipi: Yaya ve bisiklet kullanımına dayalı, araçsız ada yerleşimi

Evden Kentsel Hizmetlere Ortalama Yürüyüş Süresi:

  • Kültür merkezi: ~13 dakika
  • Hastane: ~24 dakika
  • Vapur iskelesi: ~26 dakika
  • Müze: ~28 dakika
  • Restoran ve alışveriş alanları: ~30 dakika
  • Spor tesisleri gibi rekreasyon alanları: ~39 dakika

Bu örnek, erişilebilirlik açısından 15 dakikalık kent modeline tam olarak uymuyor; zira birçok temel hizmet yürüme eşiğini aşan mesafelerde bulunuyor. Bununla birlikte, adanın araçsız yapısı, manzaralı yürüme rotaları ve güçlü topluluk hissi, yaşanabilirliği farklı bir şekilde tanımlıyor. Burada hız ve verimlilikten ziyade yürüme deneyiminin niteliği ön planda. Bu durum, 15 dakikalık kent yaklaşımının yalnızca yakınlıkla ilgili olmadığını, aynı zamanda hareketliliğin nasıl deneyimlendiğiyle de bağlantılı olduğunu gösteriyor. Ana karada olduğu gibi, istihdam olanakları mahallenin dışında yer alıyor ve sakinler kentin iş merkezlerine ulaşmak için vapur kullanmak zorunda kalıyor.


Vaka 5: Kadıköy – Kadıköy Merkez

Mahalle Tipi: Yoğun kentsel dokuya sahip, ticari ve kültürel işlevlerin iç içe geçtiği canlı bir merkez

Evden Kentsel Hizmetlere Ortalama Yürüyüş Süresi:

  • Market veya fırın: ~2–5 dakika
  • Eczane: ~2 dakika
  • Restoran: ~3–20 dakika
  • Toplu taşıma: ~9–15 dakika
  • Okul: ~10 dakika
  • Park: ~10–12 dakika
  • Kültür merkezi: ~10–15 dakika

Bu örnek, 15 dakikalık kent modelini büyük ölçüde karşılıyor. Kültürel, sosyal ve temel kentsel hizmetlerin çoğu yürüme mesafesinde bulunuyor; bu da hareketli ve canlı bir kent yaşamını destekliyor. Ancak yüksek yoğunluk, trafik sıkışıklığı ve gürültü seviyesi, kompakt kentsel yaşamın beraberinde getirdiği zorlukları da gözler önüne seriyor. Erişilebilirlik yüksek olmasına rağmen, yaşam kalitesi; kalabalık, gürültü ve yoğunluk gibi kentsel stres unsurlarının ne kadar iyi yönetildiğine bağlı. Kadıköy’ün kendi içinde istihdam olanakları bulunsa da birçok sakin için çalışma hayatı Boğaz’ı geçmeyi gerektiriyor—bu da işlerin kişisel 15 dakikalık kent sınırının dışında kaldığı anlamına geliyor.


Bu bireysel 15 dakikalık haritalar, insanların kenti mikro ölçekte nasıl kullandığını ortaya koyuyor. Bazıları yoğun, yaya dostu ve canlı alanları yansıtırken, diğerleri erişim boşluklarını, kısıtları veya araçlara ya da toplu taşımaya mecbur kalınan durumları gösteriyor.

Beş vakanın tamamında öne çıkan ortak bir bulgu var: İstanbul’da 15 dakikalık kent yaklaşımı şu anda istihdamdan ziyade gündelik hizmetleri ve sosyal yaşamı kapsıyor. Çalışma alanları çoğu zaman yürüme mesafesinde değil; bu da en yaya dostu mahallelerde bile işe gidip gelmenin temel bir sorun olarak kalmasına neden oluyor. Bu durum, kendi kendine yeten bir mahalle ideali ile iş olanaklarının belirli merkezlerde yoğunlaştığı bir megakentin ekonomik gerçeklikleri arasındaki gerilimi açıkça ortaya koyuyor.

İstanbul’un 15 Dakikalık Geleceği

Peki, 15 dakikalık kent yaklaşımı İstanbul için bir mit mi? Tam olarak değil. Mahalle ölçeğinde bakıldığında, kompakt kentsel hizmetler, güçlü yerel kimlikler ve yürünebilir bir günlük yaşam gibi pek çok unsur zaten mevcut. Ancak altyapı, erişilebilirlik ve kentsel tasarımdaki eksiklikler ile kentin ekonomik coğrafyası birleştiğinde, bu modelin kapsamı sınırlanıyor.

İstanbul resmi olarak bir “15 dakikalık kent” olarak tanımlanmasa da kentin birçok dinamiği bu modelin unsurlarını doğal biçimde barındırıyor. Örneğin, kentteki sakinlerin büyük bir kısmı evlerinden 20 dakika yürüyerek toplu taşımaya ulaşabiliyor. Fotoğraf: Benoit Colin/WRI

İstanbul bize 15 dakikalık kentin tek bir formülden ibaret olmadığını, bunun yerine bir olasılıklar yelpazesi sunduğunu gösteriyor: Kompakt kentsel mahallelerde mesele, erişilebilirliğin konfor ve kapsayıcılıkla birlikte sağlanabilmesi için yoğunluğun doğru yönetilmesi. Kentin çeperlerinde ve banliyölerde ise amaç, otomobil bağımlılığını azaltmak ve daha karma, yürünebilir çevreler oluşturmak. Büyükada gibi özel bağlamlarda ise yaşam kalitesinin yalnızca bir yere kaç dakikada gidildiğiyle değil, hareket deneyiminin niteliğiyle de şekillendiğini kabul etmek gerekiyor. Tüm katmanlarıyla İstanbul, 15 dakikalık kentin bir kronometre meselesinden çok gündelik yaşamın deneyimine odaklandığını hatırlatıyor.

15 dakikalık şehir bir “kentsel mit” değil — ancak hazır bir çözüm de değil. Bu model, uyarlama, yatırım ve en önemlisi, kentin mahalle ölçeğindeki güçlü yanlarını tanımayı gerektiren bir vizyon. İstanbul’da bu vizyonun temelleri zaten mevcut; mesele, bu temeli daha adil, erişilebilir ve yaşanabilir bir kentsel geleceğe dönüştürmek.

]]>
../../../istanbul-ve-15-dakikalik-sehir-gercekci-bir-vizyon-mu-kentsel-bir-mit-mi/feed/index.html 0
İstanbul, Turist Yoğunluğu ve İklim Sorunlarıyla Birlikte Mücadele Ediyor ../../../istanbul-turist-yogunlugu-ve-iklim-sorunlariyla-birlikte-mucadele-ediyor/index.html ../../../istanbul-turist-yogunlugu-ve-iklim-sorunlariyla-birlikte-mucadele-ediyor/index.html#respond Thu, 24 Jul 2025 10:58:55 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38862 Bu içerik, orijinal makaleden Türkçe’ye çevrilmiştir.

İstanbul’un Caferağa Mahallesi, kültürel zenginliği ve tarihi dokusuyla uzun süredir tanınıyor. Kaldırımlar boyunca sıralanan küçük kafeler, restoranlar ve barlar bu dokunun parçası. Canlı sanat ortamı ise farklı kesimlerden insanları cezbediyor. Kadıköy ilçesine bağlı, yaklaşık 22.000 kişinin yaşadığı Caferağa, her gün 2,3 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırlıyor — bu yoğunluk, küçük mahalle sakinlerinin günlük yaşamını fazlasıyla zorluyor.

“Caferağa sokakları artık bu yükü kaldıramıyor,” diyor mahalle muhtarı Hanife Dağıstanlı. “Kaldırımlar çok dar ve çoğu zaman işgal edilmiş oluyor; insanlar yürüyebilmek için yola inmek zorunda kalıyor.” Aşırı kalabalık, özellikle yaşlılar, engelliler ya da çocuk arabasıyla dolaşanlar için günlük yaşamı zorlaştırıyor. Öte yandan, yoğun araç trafiği İstanbul’daki hava kirliliğini daha da artırıyor ve insanları bisiklet gibi daha çevreci ulaşım seçeneklerini kullanmaktan uzaklaştırıyor.

Caferağa’da kaldırımlar; park edilmiş arabalar, bisikletler, skuterler ve dışarı taşan kafe mobilyalarıyla dolup taşıyor; bu da mahalle sakinlerinin hareket etmesini zorlaştırıyor. Fotoğraf: WRI Türkiye

Caferağa bu sorunda yalnız değil. Dünyanın dört bir yanındaki popüler kentler, turizmin sağladığı ekonomik faydalar ile kent sakinlerinin ihtiyaçlarını ve sürdürülebilirlik hedeflerini dengelemenin yollarını arıyor. Bazı şehirler (örneğin Venedik), yoğun ilgi gören bölgelere günübirlik gelen ziyaretçilerden giriş ücreti almaya başladı. Paris ve Barselona gibi bazı kentler ise kısa süreli kiralamalara yönelik daha sıkı kısıtlamalar getirerek turizmin etkisini azaltmaya çalışıyor.

Ancak Caferağa bu yoğunlukla başka bir yoldan başa çıkmayı tercih etti: Mahalleyi herkes için daha temiz, daha güvenli ve daha yaşanabilir kılmak üzere birlikte yeniden tasarlayarak.

Caferağa’da Kentsel Sorunlar Birbirine Karışıyor

Caferağa, kalabalık kaldırımlar, kirli hava ve tıkanmış yollar gibi sorunlarla mücadele eden tek kentsel merkez değil; ancak daha iyi bir kentsel tasarım için dikkat çekici bir örnek oluşturuyor.

Mahalle, bir yarımada şeklinde konumlandığı için giriş-çıkışlar ağırlıklı olarak iki ana noktadan sağlanıyor ve bu durum trafiğin dar sokak ağı üzerinde yoğunlaşmasına neden oluyor. Ayrıca, mahallede ülke ortalamasının yaklaşık iki katı oranında yaşlı nüfus yaşıyor; bu da güvenli ve erişilebilir ulaşımı öncelikli bir konu haline getiriyor.

Öte yandan, Caferağa ve çevresinde yaşayanlar, gezegenin ısınmasıyla birlikte aşırı sıcaklar ve hava kirliliği gibi tehditlerle giderek daha fazla karşı karşıya kalıyor. İstanbul’daki sıcak hava dalgaları şimdiden şiddetlenmiş durumda ve önümüzdeki yıllarda çok daha ağır seyretmesi bekleniyor. Araç trafiğinden kaynaklanan egzoz gazları sorunu daha da derinleştirerek sıcak günlerde dışarıda bulunmayı daha da tehlikeli hale getiriyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi de bu duruma kayıtsız kalmadı. Caferağa, yakın zamanda İstanbul’un Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı kapsamında belirlenen üç pilot Düşük Emisyon Bölgesi’nden biri olarak seçildi. Bu plan, trafik sıkışıklığını, hava kalitesi sorunlarını ve ulaşım zorluklarını ele almayı hedefliyor. Meksiko, Buenos Aires, Madrid ve Roma gibi büyük şehirler, emisyonları azaltmak ve ulaşımı iyileştirmek için benzer düşük emisyon bölgesi stratejileriyle önemli başarılar elde etti.

Yaşlı nüfusun daha yoğun olması nedeniyle, Caferağa’nın da içinde yer aldığı Kadıköy ilçesi ayrıca İstanbul’un Sokak Dönüşüm Programı kapsamına alındı. Bu program, sürdürülebilir ve insan odaklı kentsel tasarımı desteklemeyi amaçlıyor.

Ancak bir mahallenin dönüşüm için öncelikli alan olarak belirlenmiş olması, işin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Aksine, bu sadece bir başlangıç noktası.

Yaşanabilir Bir Kenti Baştan İnşa Etmek

Her şey, yalnızca bir sokak bloğuyla başladı. Eylül 2023’te Caferağa, mahallenin merkezindeki Mehmet Ayvalıtaş Meydanı’nı geçici olarak dönüştürdü — küçük ölçekli ama iddialı bir pilot uygulamaydı bu.

Araç trafiği geçici olarak sınırlandırıldı, su bazlı boyalar ve modüler kent mobilyaları kullanılarak meydan yayalara açıldı. Yeni banklar ve bitkilerle dinlenme alanları oluşturuldu. İlkokulun yakınındaki renkli yaya geçitleri görünürlüğü ve güvenliği artırdı. Normalde araçların hakimiyetindeki bu alan, neredeyse bir gecede mahalle sakinleri ve ziyaretçiler için canlı bir buluşma noktasına dönüştü.

Geçici olmasına rağmen bu düzenleme, mahalle sakinlerinin dikkatini çekti ve Caferağa sokaklarını birlikte yeniden tasarlamak için uzun soluklu bir iş birliğinin başlangıcını sağladı. Yerel yönetim, araştırmacılar, sivil toplum kuruluşları ve WRI Türkiye’nin Derinlemesine Çalışma (Deep Dives) Programı ekibiyle yapılan görüşmeler sonucunda, yaşam kalitesini artırmak ve sürdürülebilirlik sorunlarını ele almak amacıyla beş temel öneri belirlendi. Bu önerilerin tamamı şu anda belediye iş birliğinde farklı uygulama aşamalarında ilerliyor.

Mehmet Ayvalıtaş Meydanı, geçici düzenlemeden sonra. Fotoğraf: WRI Türkiye

1) Yaya Alanlarının Önceliklendirilmesi

Yeniden tasarlanan Mehmet Ayvalıtaş Meydanı’na adım atmak, mahalle sakinleri için adeta taze bir nefes oldu. Canlı ve ferah bu alan, Caferağa’nın dar kaldırımlarında hareket etmeye çalışanların günlük deneyiminin tam tersini sunuyordu. Mahallenin yaşlı sakinlerinden Emel Budak’ın da belirttiği gibi, “Kafe masaları ve gelişi güzel park edilmiş skuterler kaldırımları o kadar kaplamış ki, yaşlılar ve engellilerin geçmesi neredeyse imkânsız hale gelmiş.”

Bu pilot proje, mahalle genelinde yaya bölgelerinin belirlenmesi gerektiğini ortaya koydu. Sakinler, daha geniş kaldırımlar, erişilebilir rampalar ve yükseltilmiş, görünür yaya geçitleri talep ederek bölgenin özellikle engelli bireyler için daha güvenli hale getirilmesini önerdi.

Öte yandan, ana yaya yolları boyunca ağaç dikilmesi hava kalitesini iyileştirmeye ve sıcak günlerde sokakların serinlemesine yardımcı olacak. Bankların yerleştirilmesi ise dinlenme ve sosyal etkileşim alanları yaratacak. Mahalle sakinleri ayrıca, görme engellilerin daha rahat hareket edebilmesi için yaya geçitleri ve kaldırım kenarları gibi yerlere dokunsal (kabartmalı) döşeme yapılması gereğine de dikkat çekti.

Bu çözümler birlikte, yürünebilirlik, konfor ve güvenlik açısından önemli ölçüde iyileşme sağlayabilir. Şehir bu değişiklikleri hayata geçirmeye başladıkça, mahalle sakinleri belediyenin “Erişilebilir Kadıköy” platformu üzerinden sürekli geri bildirim verebilecek; bu da gelecekte yapılacak iyileştirmeler için yol gösterici olabilir.

Geçici meydan tasarımına dahil edilen ağaçlar. Fotoğraf: WRI Türkiye

2) Bisiklet ve Skuterlere Yer Açmak

Caferağa’nın küçüklüğü, bisiklet ve skuter kullanımına oldukça uygun; bu da araç trafiğini azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak mahallede birbirine bağlı bir bisiklet yolu ağı bulunmuyor. Park sorunu da önemli bir konu: Muhtar Dağıstanlı, bisiklet ve skuterlerin zaten kalabalık olan kaldırımları kapatması nedeniyle çok sayıda şikâyet aldığını belirtti.

Belirlenmiş park alanında paylaşımlı skuterler. Fotoğraf: WRI Türkiye

Buna karşılık, Kadıköy Belediyesi bisiklet yolu ağını 2050 yılına kadar 18 kilometreden 58 kilometreye çıkarmayı, ayrıca e-bisiklet paylaşım sistemi ve özel bisiklet park alanları geliştirmeyi planlıyor.

Sakinlerin güvenlik ve erişilebilirlik konusundaki endişelerini gidermenin yanı sıra, bu adımlar ilçenin daha geniş kapsamlı sürdürülebilirlik çabalarını da destekleyecek. Kadıköy’ün 2030’a kadar sera gazı emisyonlarında %40 azalma ve 2050’ye kadar tam iklim nötrlüğüne ulaşma hedefleri doğrultusunda, elektrikli ve sıfır karbonlu ulaşım altyapısı kritik öneme sahip.

3) Yeni Bir Yerel Servis Sistemi Oluşturmak

Caferağa, büyük toplu taşıma merkezlerine yakın konumda bulunuyor. Ancak mahalle içerisinde erişilebilir bir ulaşım sistemine sahip değil. Bu durum, özellikle yaşlılar ve refakatçiler için mahallede hareket etmeyi ve Caferağa’yı şehrin diğer bölgelerine bağlayan metro ve vapur gibi toplu taşıma araçlarına ulaşmayı zorlaştırıyor.

Mahalle sakinleri, Kadıköy Belediyesi ve WRI Türkiye ekibi, yerel yolculukları kolaylaştırmak ve yakınlardaki ulaşım merkezlerine bağlantı sağlamak amacıyla ModaBüs adında yeni bir servis hizmeti önerdi. Kadıköy Belediyesi, topluluk üyeleriyle yakın iş birliği içinde çalışarak 17 durak belirledi ve konut alanlarını kamuya açık alanlar ve toplu taşıma noktalarıyla bağlayacak güzergahları değerlendirdi. Proje şu anda son planlama aşamasında.

2025 sonlarında hizmete girmesi planlanan ModaBüs, metro, tramvay ve vapur hatları dahil olmak üzere daha geniş toplu taşıma sistemiyle entegre olacak ve Caferağa’nın 22.000’den fazla sakini için ilk ve son kilometre bağlantısını sağlayacak. 65 yaş üstü kartı, engelli kartı ve anne kartı (annelerin ücretsiz seyahat etmesini sağlayan kart) sahipleri için ücretsiz hizmet verecek.

4) Düşünceli Bir Otopark Yaklaşımı Geliştirmek

Caferağa’nın temel sorunlarının başında aşırı kalabalık gelince, otopark (ya da otopark yetersizliği) sorununun öne çıkması şaşırtıcı değil. Ancak sakinler, sadece otopark alanı artırmanın trafiği ve kirliliği daha da kötüleştireceğinin farkında olarak, sürdürülebilir yönetim stratejileri önerdi. Bu stratejiler arasında ticari bölgelerde sokak üzeri parkın sınırlandırılması, daha etkili denetim ve düzenleme için dijital sistemlerin kurulması ve otopark önceliğinin mahalle sakinlerine verilmesi yer alıyor.

Mehmet Ayvalıtaş Meydanı’nda mahalle sakinleri için interaktif bir bilgilendirme ekranı. Fotoğraf: WRI Türkiye

Mahallenin yaşlı sakinlerinden Nuran Kansu, futbol maçları gibi özel etkinliklerde otopark bulmakta zorlandığını belirterek, “Bu tür zamanlarda yakınlardaki okul bahçeleri ya da uygun açık alanların geçici otopark olarak kullanılması, sakinlere büyük rahatlık sağlar,” önerisinde bulundu. Mahalle sakinleri ayrıca, ziyaretçilerden alınacak otopark ücretleriyle gerekli altyapı iyileştirmeleri ve diğer iyileştirme çalışmalarının finanse edilmesini de değerlendiriyor.

Bu öneriler hâlâ planlama aşamasında. Onaylanmaları halinde, İstanbul’un Düşük Emisyon Bölgesi stratejisi kapsamında alınan önlemler üzerine inşa edilecek. Caferağa ayrıca, özellikle akşam ve hafta sonları yoğun saatlerde, mahalle sakinleri dışındaki araçların girişini sınırlamayı planlıyor.

5) Teslimat Süreçlerini İyileştirmek

Caferağa’da her gün 600’ün üzerinde motorlu teslimat aracı dolaşıyor; bu da mahallenin turizm ve hizmet sektörünü ayakta tutuyor. Ancak yoğun saatlerde kamyonlar ve kuryeler dar sokaklara park ederek yolları ve kaldırımları tıkayabiliyor. Gece geç saatlerde ya da sabah çok erken saatlerde yapılan teslimatlar da mahalle sakinlerinin huzurunu bozuyor.

Teslimatların yoğun saatler dışında planlanması, belirli yükleme boşaltma alanlarının tahsis edilmesi ve denetimlerin güçlendirilmesi, mahallede yaşam kalitesini artırabilir. Aynı zamanda karbon emisyonlarının azaltılmasına da katkı sağlar: WRI’ın tahminlerine göre, Caferağa’daki teslimatların yalnızca %30’unun elektrikli araçlara ya da aktif ulaşıma (örneğin bisikletli kurye sistemine) geçmesi, haftalık yaklaşık 425 kilogram CO₂ salımını ortadan kaldırabilir — bu da benzinli bir araçla yaklaşık 1.600 kilometre yol katetmeye eşdeğer.

Teslimat sürelerini kısaltmak ve emisyonları azaltmak amacıyla kargo bisikletine geçiş yapan Londra gibi şehirlerden ilham alan mahalle sakinleri, bölgedeki işletmelerin yaklaşık %70’ini de kapsayan geniş bir kesimle birlikte Caferağa için kapsamlı bir kargo bisikleti teslimat stratejisini destekliyor. Bu kapsamda bir pilot programın 2025 yılı sonunda başlaması planlanıyor.

Diğer Kentlerin de İzleyebileceği Bir Örnek

Caferağa’da önerilen değişiklikler yalnızca fiziksel altyapıyla ilgili değil; herkes için yaşam kalitesini artırmayı amaçlıyor.

Yeni stratejiler ve bu stratejilerin nasıl geliştirildiği benzer sorunlarla karşı karşıya olan diğer kentsel alanlara da önemli dersler sunuyor:

  • Toplumun katılımı kritik önemde. Katılımcı ve kapsayıcı planlama süreçleri, etkili çözümler geliştirmek için vazgeçilmez. Yerel paydaşların ve sakinlerin karşılaşılan zorlukları anlamasını sağlamak ve çözüm üretme sürecine aktif olarak dahil olmalarını desteklemek, Caferağa’da gerçekten topluluk ihtiyaçlarına yanıt veren bir çerçevenin oluşmasını sağladı. Mahallede düzenli olarak gerçekleştirilen toplantılar ve ilçe belediyesinin dijital geri bildirim platformları sayesinde, sakinler yaşadıkları çevrenin iyileştirilmesine katkı sunmaya devam edecek.
  • Çözümleri denemek ve geri bildirimlere yanıt vermek, sahiplenmeyi güçlendirir. Mehmet Ayvalıtaş Meydanı’nda uygulanan pilot proje, topluluğun sürece katılmasına ve anlık geri bildirim sağlamasına olanak tanıdı ve daha iyi sokak tasarımıyla nelerin mümkün olabileceğini gösterdi. Bu çaba, en başından itibaren güçlü bir katılım sağladı ve nihai öneri setine derinlik kattı.
  • En başarılı çözümler, birden fazla sorunu aynı anda ele alanlardır. Hareketlilik, erişilebilirlik ve sürdürülebilirlik konularını birlikte ele almak; topluluk ihtiyaçlarına daha etkili ve bütüncül bir yanıt sunar. Örneğin, kaldırımlar ve bisiklet yolları boyunca gölgelik ağaçlar ve yeşil alanlar eklemek, kentsel ısıyı azaltırken yürümeyi ve bisiklete binmeyi teşvik eder, aynı zamanda mahalle sakinleri arasında aidiyet ve topluluk duygusunu da güçlendirir. Trafiği yatıştırmaya yönelik kapsamlı çabalar ise mahallenin daha güvenli, erişilebilir ve nihayetinde daha sürdürülebilir bir yer haline gelmesini sağlayacaktır.

Caferağa, İstanbul’un en özgün ve dinamik mahallelerinden biri. Ancak aşırı kalabalıklaşma ve kirlilik gibi sorunlar, müdahale edilmediği takdirde daha da derinleşecek. Mahallenin bu zorluklara yönelik benimsediği iş birlikçi ve aşamalı yaklaşım, daha yaşanabilir ve sürdürülebilir bir yolun önünü açabilir ve başka mahallelere de ilham verebilir. Şimdi, Yaşanabilir Bir Caferağa için paylaşılan bu vizyonu gerçeğe dönüştürme zamanı.


WRI Türkiye’nin Derinlemesine Çalışma Programı Hakkında


Yaşanabilir Caferağa projesi, WRI’ın Derinlemesine Çalışma Programı’nın bir parçası olup, şehir yöneticileri ve sakinleriyle uzun vadeli iş birliğini teşvik ederek daha sürdürülebilir ve dirençli kentsel ortamlar oluşturmayı hedefliyor. Projenin bir sonraki aşaması, Kadıköy ilçesinin tamamına genişletilecek ve kentsel ısı adası etkisini azaltmak için doğa temelli çözümler içerecek. Kadıköy’de doğa temelli çözümlerin kentsel ulaşım projelerine entegrasyonunu içeren kapsamlı bir kavramsal plan ve pilot uygulamalar geliştirmeyi amaçlıyoruz. Proje hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

]]>
../../../istanbul-turist-yogunlugu-ve-iklim-sorunlariyla-birlikte-mucadele-ediyor/feed/index.html 0
Reçete: Düşük Emisyon Bölgeleri ../../../recete-dusuk-emisyon-bolgeleri/index.html ../../../recete-dusuk-emisyon-bolgeleri/index.html#respond Wed, 06 Nov 2024 13:00:59 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38854 Eylül 2024’te yayımlanan bir çalışmaya göre, Londra’nın ultra düşük emisyon bölgesinde (ULEZ) yaşayan okul çocuklarının, bu bölgenin tanıtılmasından sonra, bölgenin dışında yaşayan çocuklara kıyasla, yürüyüşe ve bisiklete yönelme olasılıkları neredeyse dört kat artmış durumda. Çalışma kapsamında, Londra ve Luton’da yaklaşık 2.000 çocuğun seyahat alışkanlıkları iki yıl boyunca izlenmiş. Araştırmanın temel amacı, ulaşım talep yönetimi politikalarının çocuk sağlığı üzerindeki doğrudan etkilerine ilişkin güçlü kanıtlar sunmak olarak özetlenebilir. Motorlu taşıt kullanımı, fiziksel aktivite olanaklarını azaltarak ve çocukların hava kirliliğine maruziyetini artırarak sağlık üzerinde olumsuz etkiler yaratıyor. Bu durum, çocukluk astımı gibi sağlık sorunlarına yol açabilirken, bu etkilerin önlenmesi için uygulama ve yaygınlaştırma çalışmalarının sonuçları daha da büyük bir önem kazanıyor.

Araştırmacılar, ultra düşük emisyon bölgesinin tanıtımından önce 2018-19, tanıtımından sonra ise 2019-2020 yıllarında Londra’nın merkezindeki 44 okulda 1.000 çocukla okula nasıl gittiklerine dair bir anket yaptı. Benzer şekilde, Londra’nın merkezine demografik yapısı ve hane geliri açısından benzeyen Luton kasabasında, ultra düşük emisyon bölgesi dışında yaşayan benzer sayıda çocukla da aynı anket gerçekleştirildi. Sonuçlara göre, daha önce arabayla okula giden Londra’nın merkezindeki 10 çocuktan 4’ü ultra düşük emisyon bölgesinin uygulanmasından sonra yürüyüşe, bisiklete veya toplu taşımaya geçiş yaptı. Ancak Luton’da aynı dönemde bu geçişi yapan çocuk sayısı 10 çocuktan yalnızca 2’de kaldı.

15 sağlık, çevre ve iklim örgütünden oluşan Temiz Hava Hakkı Platformu’nun (THHP) hazırladığı ve Türkiye’de hava kalitesine dair önemli veriler sunan rapora göre, 2021 yılında İstanbul’da 4.848, Ankara’da 2.853, Türkiye genelinde en az 42 bin kişi hava kirliliğine bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetti. Bu veriler, kent içi ulaşım kaynaklı emisyonları azaltmak için Türkiye’de yeni politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini bir kez daha vurguluyor. Avrupa kıtasında başarılı örneklerin somut çıktılar vermeye başladığı bugünlerde, büyük şehirlerimizde yerel yönetimlerin, ilgili bakanlıkların koordinasyonuyla bu reçetenin uygulanması gerekir. Özellikle İstanbul Kadıköy, İzmir Alsancak gibi şehir merkezlerinde fosil yakıtlı motorlu taşıtlardan arındırılmış alanlar yaratmak ve toplu taşıma sistemleriyle entegre, etkileşimli aktif ulaşım (yürüme ve bisiklet) olanaklarını geliştirmek, iklim krizine karşı en etkili çözüm olacaktır.

]]>
../../../recete-dusuk-emisyon-bolgeleri/feed/index.html 0
Binaların Yeşil Dönüşümü: Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Haritası ../../../binalarin-yesil-donusumu-turkiye-bina-sektoru-karbonsuzlasma-yol-haritasi/index.html ../../../binalarin-yesil-donusumu-turkiye-bina-sektoru-karbonsuzlasma-yol-haritasi/index.html#respond Mon, 08 Jan 2024 17:37:33 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38753 İklim değişikliği ile mücadelede küresel ısınmayı 2°C’nin altında tutma ve 1,5°C ile sınırlandırma hedeflerine ulaşmak için küresel karbon emisyonlarının önümüzdeki on yıl içinde radikal bir şekilde azaltmak, 2050 yılına kadar ise net sıfır emisyona ulaşmak gerekmektedir.[i]

Binalar, tüm yaşam döngüleri boyunca önemli miktarda enerji ve doğal kaynak tüketerek iklim değişikliği ve çevre üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Küresel bina sektörü, ısıtma, soğutma, sıcak su hazırlama, yemek pişirme, aydınlatma ve elektrikli cihazlar gibi bina kaynaklı enerji kullanımları için küresel enerjinin yaklaşık %30’unu tüketmekte ve bina kullanım dönemi kaynaklı operasyonel karbon emisyonlarının yaklaşık %27’sinden sorumlu bulunmaktadır. Ayrıca binaların yapımında kullanılan önemli malzemeler olan beton, çelik ve alüminyumun üretimi, 2021 yılında küresel enerji kullanımının %4’ü ve küresel emisyonların %6’sını oluşturmaktadır.[ii]

Benzer şekilde, Türkiye’de de binalar (konut, ticaret ve hizmetler), Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı tarafından yayımlanan 2022 yılı Ulusal Enerji Denge Tablosu verilerine göre bina kullanım döneminde toplam nihai enerji tüketiminin yaklaşık %32’sini oluşturarak, sanayi sektörü ile eşit bir paya sahiptir. Ayrıca tüm sektörler arasında önemli bir enerji tüketim oranına sahiptir. Sanayi sektöründe nihai enerji tüketimi alt kırılımlarına bakıldığında, inşaat ve binalarla ilişkili alt sektörler de (çimento, seramik, cam ürünleri üretimi gibi) önemli miktarlarda enerji tüketmektedirler.[iii]

Sektörlere göre toplam nihai enerji tüketimi yüzdesel dağılımı, 2022

Kaynak: ETKB Ulusal Enerji Denge Tablosu, 2022

Sektörlere göre sanayide nihai enerji tüketimi yüzdesi dağılımı, 2022.

Kaynak: ETKB Ulusal Enerji Denge Tablosu, 2022

Türkiye’deki bina stoku oldukça heterojendir. Günümüzde sıklıkla karşılaşılan betonarme binalardan, yapısal çelik binalara veya geleneksel mimaride karşımıza çıkan ahşap, taş veya kerpiç binalara kadar birçok farklı mimari tasarım ve inşaat uygulamaları bir arada varlıklarını sürdürmektedir. Binalar, Türkiye’de de enerji tüketimi yüksek olan sektörlerden biridir.

Türkiye yaklaşık 85 milyonun üzerinde nüfusu sahiptir ve nüfus artışıyla birlikte kentleşme oranı 1990’da yaklaşık %53 iken 2022’de %93’e yükselmiştir.[iv] Bina stoku, yıkım oranlarından önemli ölçüde daha yüksek bir yeni inşaat oranı ile doğal olarak genişlemektedir. Özellikle, büyük şehirlerde konut ve ticari bina sayısındaki hızlı artış dikkat çekicidir. Artan boyutla birlikte, ısıtılan, soğutulan, havalandırılan, aydınlatılan alan ve hacim miktarı da artmaktadır ve dolayısıyla giderek artan enerji tüketimine ve karbon emisyonlarına sebep olacağı öngörülmektedir.

Binalar, uzun ömürlü olmaları, önemli miktarlarda enerji tüketerek karbon emisyonlarına neden olmaları ve de inşaat sektörünün ekonomide kilit bir güç olması nedeniyle dünya genelinde ve Türkiye’de iklim değişikliği ile ilgili politika ve programlarda öncelikli alanlardan biri olarak kabul edilmektedir. 27 Aralık 2023 tarihinde yayımlanan  Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Haritası, Türkiye’nin ikim değişikliği ile mücadele ve karbonsuzlaşma çabalarını desteklemek amacıyla 2021-2023 yılları arasında Türkiye ve Kolombiya’da hayata geçirilen Sıfır Karbon Bina Hızlandırıcı (Zero Car­bon Building Accelerator- ZCBA) Projesi çerçe­vesinde şeffaf, katılımcı ve titizlikle yürütülen bir çalışma sürecinin sonucunda hazırlanmıştır. Yol haritası, bina ve inşaat sektörüne yönelik kapsamlı, öncü ve sürdürülebilir çözüm öne­rileri sunarak iklim deği­şikliği ile mücadele hedeflerini gerçekleştirmeyi amaçlamak­tadır. Aynı zamanda, Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefini yansıtacak şekilde tasarlanmış olup, binalarda tüm yaşam döngüsü emisyonlarının azaltılması hedeflemektedir.

Sıfır Karbon Bina Hızlandırıcı, 2050 yılına kadar net sıfır karbon emisyonu hedefleyen birçok ülke ve şehre, bina sektörünün iklim değişikliğiyle mücadele çabalarını desteklemek için küresel bilgi, deneyim paylaşımı ve teknik destek sağlayan bir girişimdir. Bu girişim, Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ve Küresel Çevre Fonu (GEF) tarafından desteklenmektedir ve World Resources Institute (WRI) tarafından yürütülmektedir. WRI Türkiye, Türkiye’de yürütülen çalışmalara yerel liderlik sağlamıştır. Türkiye’den Çevre, Şehircilik ve İklim De­ğişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB) ana faydalanıcı olarak yer almıştır ve ulusal ve yerel paydaşlarla yakın iş birliği içinde çalışılarak bina sektörünün karbonsuzlaşmasına yönelik dönüştürücü adımlar geliştirilmiştir. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Konya Büyükşehir Belediyesi ise pilot şehirler olarak yerel Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Eylem Planları geliştirilmesinde görev almışlardır.

Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Haritası, günümüzde binaların iklim, enerji ve çevresel performansları tanımlanırken, karbonzsuzlaşma çabalarında en nihai hedefi olan Sıfır Karbon Binaların hayata geçirilebilmesi için rehberlik sağlamaktadır. Yol haritası, Sıfır Karbon Binaları, enerji verimliliği oldukça yüksek, kalan enerji ihtiyacını yerinde yenilenebilir kaynaklardan veya yenilenebilir enerji santrallerinden sağlayan, yaşam döngüsüne ait operasyonel ve gömülü karbon emisyonları en aza indirgenmiş, ortadan kaldırılması mümkün olmayan emisyonların ise karbon dengeleme ile sıfırlandığı binalar olarak tanımlamaktadır. Sıfır Karbon Binaların iklim değişikliğine dirençli olması da vurgulanmaktadır.

Sıfır Karbon Binalardan, bina yaşam döngüsünün tüm aşamalarında, örneğin yapı malzemelerin üretimi, nakliyesi, montajı, binaların tamamlanıp kullanımı ve ömrünü tamamladığında yıkımı ve geri kazanımında sebep olduğu karbon emisyonlarının en aza indirilmesi beklenmektedir.

Bina Yaşam Döngüsü Karbon Emisyonları

Kaynak: Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Haritası

Hammaddenin yapı malzemesi olarak üretimi, yapı malzemelerinin nakliyesi, şantiyelerde mon­tajı, inşaat faaliyetleri, binaların kullanım ömrü bo­yunca bakım-onarım faaliyetleri, son olarak binaların yıkımı ve atık bertarafı aşama­larında açığa çıkan emisyonlar “Gömülü Karbon” olarak adlandırılır. Bununla birlikte, binanın kul­lanıldığı süre boyunca, örneğin ısıtma, soğutma, aydınlatma, sıcak su hazırlama ve cihazların enerji tüketimi nedeniyle oluşan emisyonlar “Operas­yonel Karbon” olarak adlandırılır. Bu emisyonlar, binanın günlük işleyişi sırasında gerçekleşen ve kullanım esnasında doğrudan açığa çıkan karbon emisyonlarıdır.

Böylece, bir binanın “Yaşam Döngüsü Emisyonla­rı” hem “Gömülü Karbon” hem de “Operasyonel Karbonu” içerir ve bu iki bileşen, binanın genel karbon ayak izini oluşturan ana faktörlerdir. Türkiye Bina Sektörü Yol Haritası, ik­lim değişikliği ile etkili bir şekilde mücadele edebilmek için binanın tüm yaşam döngüsünde sebep olduğu karbon emisyonlarının azaltımına yönelik hedefler belirlemekte ve eylemler önermektedir.

Yol haritasında bina sektörüne yönelik karbonsuzlaşma çabaları 10 ana bölümde değerlendirilmektedir:

Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Harita­sı Çerçevesi

Her bölüm, ayrıntılı bir yapıya sahiptir ve sektö­rün karbon ayak izini azaltmaya yönelik spesifik çözümler sunarak bina sektörü paydaşlarının çabalarını koordine etmeyi amaçlayan bütüncül bir yaklaşımı desteklemektedir.

Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Harita­sı Eylem Planları

Kaynak: Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Haritası

Her bir bölüm kendi içinde Arka Plan, Mevcut Durum, Engeller ve Boşluklar, Stratejiler ve Pay­daşlar alt başlıklarını içermektedir. Arka Plan alt başlığında küresel ölçekte güncel değerlendir­meler yer almaktadır. Mevcut Durum bölümü, ilgili başlığın Türkiye’deki mevcut durumuna dair kısa bir analiz sunarken, Engeller ve Boşluk­lar bölümü, karbonsuzlaşma yolunda karşılaşı­lan zorlukları ve eksiklikleri belirlemeye yönelik analizleri içermektedir.

En önemli kısım olan Karbonsuzlaşma Stratejileri bölümünde ise, gerçekleştirilecek hedefler, alınacak önlemler ve ya­pılacak eylemler ayrıntılı bir şekilde açıklanmak­tadır. Bu eylemler, politika, teknoloji, kapasite geliştirme, farkındalık yaratma ve finans katego­rilerinde planlanmıştır.

Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Harita­sı İçerik Organizasyonu

Yol haritasında tanımlanan eylemlerin başarıyla uygulanmasında her bir paydaş grubunun olası gö­rev ve sorumlulukları ayrıntılı olarak Paydaşlar alt başlığında tanımlanmaktadır.

Türkiye’de bina sektörünün karbonsuzlaşması ve iklim dirençliliğinin artırılmasında pek çok paydaş önemli roller üstlenir. Bu paydaşlar arasında aşağıdakiler yer almaktadır:

  • Ulusal ve yerel yönetimler,
  • İnşaat geliştiricileri ve inşaat firmaları, inşaat işçileri, yapı denetim firmaları ve yatırımcıları temsil eden sivil toplum kuruluşları,
  • Yapı malzemesi üreticileri, yapı malzemeleri tedarikçisi ve satıcı firmalar, yapı malzemesi sektörünü temsil eden sivil toplum kuruluşları,
  • Mimarlar ve mühendisler, mimarlar ve mühen­disleri temsil eden meslek odaları, teknikerler,
  • Yükseköğretimi düzenleyen kurumlar, üniver­siteler ve araştırma kuruluşları,
  • Yenilenebilir enerji sistemleri üreticileri, yeni­lenebilir enerji sistemleri uygulayıcıları, enerji sağlayıcı kuruluşlar,
  • Finans kuruluşları ve müşteriler, finans sektö­rünü düzenleyici kurumlar
  • Standard geliştirici kuruluşlar, ulusal belgelen­dirme kuruluşları,
  • Yaşam döngüsü değerlendirme ve sürdürüle­bilirlik danışmanlık hizmeti veren özel sektör firmaları,
  • Tüketiciler, bina sahipleri ve bina kullanıcıları
  • Telekomünikasyon kuruluşları, sigorta kuru­luşları, afet yönetimi kurumları,
  • Sivil toplum kuruluşları.

Yol haritasında öne çıkan eylemler arasında aşağıdakiler yer almaktadır:

  • Prefabrike/modüler inşaat uygulamalarının yaygınlaştırılması,
  • Temiz yakıtlı şantiye araçları/ekipmanı kullanımının yaygınlaştırılması,
  • Gömülü enerji ve karbona yönelik yasal düzenlemelerin geliştirilmesi,
  • Ulusal Çevresel Ürün Beyanı sistemi geliştirilmesi,
  • Yapı malzemeleri ulusal veri tabanı geliştirilmesi,
  • Binalarda iklim dirençliliğinin sağlanmasına yönelik yasal düzenlemelerin geliştirilmesi,
  • Bina pasaportu sisteminin geliştirilmesi,
  • Kapsamlı tadilat kampanyalarının hayta geçirilmesi,
  • Binaların elektrifikasyonuna yönelik yol haritası hazırlanması.

Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Harita­sı, şeffaf, katılımcı ve kapsamlı bir çalışma süreci­nin sonucunda 10 temel adım takip edilerek oluşturulmuştur.

Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Harita­sı Geliştirme Adımları

Kaynak: Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Haritası

İlk olarak, bina sektörünün karbondan arındırıl­ması için geliştirilmesi gereken politika ve ted­birleri etkileyebilecek veya bunlardan etkilenebi­lecek bina sektörü paydaşları belirlenmiş ve paydaş katılım planı hazırlanmıştır. Bina sektörü, çalışma alanlarına ayrılarak, her alanın önde gelen kuruluşları ve ilgili temsilcileri tespit edilmiş ve kapsamlı bir paydaş haritası oluşturulmuştur. Paydaş haritasında ulusal ve yerel yöne­timler, enerji sağlayıcı hizmet kurumları, sivil top­lum kuruluşları, inşaat şirketleri, tasarım ve inşaat profesyonelleri, tedarikçiler ve üreticiler, finans kuruluşları, yatırımcılar ve akademiyi içeren 219 kurum, firma ve şemsiye kuruluş yer almaktadır.

Geleceğin bina sektörünü tasarlamak ve uzun va­deli bir vizyon oluşturmak için, sektörün bugün­kü durumunu anlamak önemli bir adımdır. Bu nedenle, yol haritası için referans olacak başlan­gıç noktalarını belirlemek amacıyla, Türkiye’deki bina sektörüne yönelik mevcut öncelikler, prog­ramlar, stratejiler, politikalar, veriler ve uygulama­lar incelenmiş ve bina sektörünün mevcut duru­mu “Mevcut Durum Analizi” çalışması ile tespit edilmiştir.

Sonrasında, tespit edilen bulgular, bina sektörü paydaşları ile değerlendirilerek Türkiye’de binala­rın tüm yaşam döngüleri boyunca enerji verim­liliklerinin artırılması, yenilenebilir enerji uygula­malarının yaygınlaştırılması, sürdürülebilir inşaat uygulamaları ve yapı malzemelerinin yaygınlaştı­rılması ve genel bina sektörünün karbonsuzlaş­masının önünde duran boşluklar belirlenmiştir. Ayrıca, paydaşların sıklıkla karşılaştığı engeller tespit edilerek, çözüm önerileri geliştirilmiştir.

Belirlenen çözüm önerileri, etki analizi ile değer­lendirilmiş ve çeşitli azaltım önlemlerinin olası etkisi hesaplanarak dönüştürücü eylemler ta­nımlanmıştır. Taslak yol haritası, pay­daşların görüşlerine sunulmuş ve yapılan tartış­malar sonucunda rapor final haline getirilmiştir.

Yol haritası, masa başı araştırmaları, literatür tara­maları, paydaşlarla yürütülen katılımcı çalıştaylar, çevrim içi anket uygulamaları, uzmanlarla istişa­reler ve paydaş grupları ile gerçekleştirilen top­lantılara dayanarak hazırlanmıştır. Türkiye’deki bina sektörü paydaşlarının kolektif görüşlerini yansıtmaktadır. Paydaş görüşlerini alabilmek ve bina sektörüne ait veri elde edebilmek için çok sayıda odak grup toplantısı, çalıştay, anket, birebir görüşme ve panel düzenlenmiştir.

Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Harita­sı Paydaş Katılımı Yöntemleri

Türkiye Bina Sektörü Karbonsuzlaşma Yol Harita­sı Paydaş Katılımı Etkinlikleri

Yol haritası, Türkiye’de bina sektörüne yönelik ilk ulusal karbonsuzlaşma yol haritası olmasıyla yüksek öneme sahiptir. Ayrıca, yol haritası, tüm yaşam döngüsü yaklaşımını benimsemesi ve binaların iklim dirençliliği ile iklim uyumunu doğrudan ele alan ilk politika belgesi olmasıyla özgün bir niteliğe de sahiptir. Ulusal çalışmalar ve yerel pilot çalışmaların birlikte yürütülmesi, hem ulusal hem de yerel düzeyde politikaların hizalanmasına önemli katkılar sağlamaktadır.

Yaşanabilir Şehirler Sempozyumu, 2022.


[i] Intergovernmental Panel on Climate Change, «Synthesis Report of The IPCC Sixth Assessment Report

(AR6),» IPCC, 2023.

[ii] International Energy Agency, «Buildings,» [Çevrimiçi]. Available: https://www.iea.org/energy-system/

buildings. [Erişildi: 01 06 2023].

[iii] Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı, Ulusal Enerji Tabloları,2022, https://enerji.gov.tr/eigm-raporlari

[iv] Türkiye İstatistik Kurumu, «Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2022,» 6 2 2023. [Çevrimiçi].

Link: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=49685.

]]>
../../../binalarin-yesil-donusumu-turkiye-bina-sektoru-karbonsuzlasma-yol-haritasi/feed/index.html 0
Şehirlerin İklim Krizini ve Eşitsizliği Çözmesine Yardımcı Olacak 5 Büyük Fikir ../../../sehirlerin-iklim-krizini-ve-esitsizligi-cozmesine-yardimci-olacak-5-buyuk-fikir/index.html ../../../sehirlerin-iklim-krizini-ve-esitsizligi-cozmesine-yardimci-olacak-5-buyuk-fikir/index.html#respond Thu, 17 Dec 2020 08:20:33 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38422 Şehir hayatı son derece adaletsiz. Bu adaletsizlik, düşük ve yüksek gelir sınıfları arasında COVID-19 öncesinde de vardı ancak pandemi ile birlikte gelen sokağa çıkma yasakları, yeşil alana erişim, evden çalışmayı sürdürebilme gibi pek çok farklı konuyla birlikte iyice arttı. Pandeminin savunmasız gruplar üzerindeki yıkıcı etkileri gelir, ırk ve yaşanan yer ötesine geçerek, daha da arttı.

Şehirler yüz milyonlarca insanın savunmasızlığının temelinde yatan çok daha uzun vadeli problemlerle karşı karşıya. Yoksulluk küresel olarak azalmış olsa da kentsel alanlarda yaşayan yoksul insanların payı dünya çapında artıyor. Şehirlerin sel ve aşırı sıcağa maruz kalma olasılığı geçmiş yıllara göre daha fazla ve düşük gelir grupları bunlardan en çok etkilenenler. Bu nedenle de şehirlerin hem iklim değişikliğini, hem de eşitsizliği birlikte ele alan çözümlere gittikçe daha fazla ihtiyacı var.

Fotoğraf: WRI Ross Center for Sustainable Cities

Bu yazının devamında kentsel eşitsizliğin nasıl azaltılacağına ve aynı zamanda iklim değişikliğine nasıl çözüm sağlanacağına dair beş önemli proje yer alıyor. 260’tan fazla başvuru arasından seçilen bu projeler 2020-2021 WRI Ross Center Prize for Cities‘in finalistleri.

1. Toplum tarafından yönetilen Kamusal Alanlar- Nairobi, Kenya

Nairobi’nin en büyük gecekondu mahallesi olan Kibera, Ngong Nehri boyunca tehlikeli bir şekilde konumlanmış durumda. 300.000’den fazla insanın yaşadığı bu gecekondu bölgesi, yetersiz kanalizasyon ve temizlik, güvencesiz evler ve sınırlı kamusal alanla boğuşuyor. Mahalleye çok az şehircilik hizmeti ulaşmakta. İklim değişikliği daha büyük fırtınalar ve şiddetli yağmurlar getirirken Nairobi’de en çok etkilenenler arasında olan Kibera halkı sel, lağım taşmaları ve çamur kaymalarıyla karşı karşıya. Mahalledeki evlerin %40’ı düzenli olarak sel yaşıyor.

2006 yılında, mevcut kanalizasyon ve temizlik altyapısının katılımcılık ve adım adım iyileştirilmesine yönelik bir yaklaşımla kar amacı gütmeyen Kounkuey Tasarım Girişimi Kibera’da hayata geçti. Toplum temelli kuruluşlarla birlikte çalışan bu girişimle; bölgeyi sellerden korumaya yardımcı olan ve Nairobi’nin nehir havzasındaki kirliliği azaltan bir kamusal alan ağı oluşturuldu.

Kounkuey Tasarım Girişimi ve bölge halkının ortaklaşa düzenlediği ve yönettiği 11 kamusal alan sadece sel kontrolü sağlamıyor. Bu kamusal alanlar aynı zamanda bölgedekilere oyun oynayabilecekleri, öğrenebilecekleri ve geçimlerini sağlayabilecekleri alanlar sunmakta. Bu proje, bölge halkı tarafından gururla sahipleniliyor ve tüm şehir sakinlerine de güvenli, erişilebilir ve iklime dirençli kamusal alanlar oluşturmanın mümkün olduğunu gösteriyor.

2. Dünyanın En Büyük Temiz Hava Bölgesi- Londra, Birleşik Krallık

İngiltere’nin başkentinde özellikle araç trafiğinden kaynaklanan hava kirliliği hem iklim değişikliği hem de sosyal adalet için sorun teşkil etmekte. Düşük gelir sınıfına sahip Londralıların, bireysel araç sahiplik oranı da düşük olmasına rağmen ulaşımdan kaynaklı kirli hava soluyorlar. Londralıların %95’inden fazlası yasa dışı ve tehlikeli hava kirliliğine maruz kalırken, özellikle savunmasız gruplar olan çocuklar, göçmenler ve beyaz olmayan insanlar halkın geri kalanına göre ortalama %16 daha kirli hava soluyor.

Londra’da hava kirliliğiyle mücadele çabaları şehir merkezinde tüm araçlara uygulanan trafik sıkışıklığı ücretini uygulamaya başladığı 2003 yılına dayanıyor. 2019’da Belediye Başkanlığı dünyanın ilk Ultra Düşük Emisyon Bölgesini yaratarak, bu çabaları bir adım ileriye taşıdı. Şimdi Londra’nın 21 kilometrekarelik şehir merkezinde tüm sürücüler araç emisyon standartlarına uymak veya ücret ödemek zorunda. Ücretten elde edilen gelir şehrin toplu taşıma sistemini geliştirmek için kullanılmakta.

Politika, şehirde her gün 44.000 daha az aracın trafiğe çıkmasını ve ilk 10 ayda özellikle yol kenarlarındaki yerleşim yerlerinde nitrojen dioksitin (insan sağlığına zararlı bir gaz) %44 oranında azalmasını sağladı. Daha az araç aynı zamanda iklim değişikliğine neden olan daha az sera gazı emisyonu anlamına da gelmekte.

Ultra Düşük Emisyon Bölgesi yaklaşımı; aynı zamanda elektrikli otobüs yatırımlarından; düşük emisyonlu okul bölgelerine kadar şehir genelinde hava kirleticilerini azaltmayı amaçlayan diğer aktiviteleri de içeriyor. Bu yaklaşım, en kirli havayı soluyan savunmasız gruplara öncelik vermekte. Bu nedenle de Ultra Düşük Emisyon Bölgesi’nin 2021 sonuna kadar Londra’nın dış bölgelerini de kapsayacak şekilde 18 kat daha fazla alanı kapsaması planlanıyor.

3. İklim Direnci için Kentsel Tarım- Rosario, Arjantin

Rosario şehri şimdiden iklim değişikliği nedeniyle artan sıcaklıklar ve yağışlarla mücadele ediyor. Bu problemler bir de Rosarioluların dörtte birinden fazlasının işsiz kaldığı Arjantin 2001 ekonomik krizinin üzerine kentsel eşitsizliği iyice artırıyor. Bu nedenle de şehir, 2014 yılında stratejik iklim planlamasına kentsel tarım programından başladı.

Rosario’nun kentsel tarım programı; düşük gelir gruplarına ekip biçmeleri için kullanılmayan kamu arazilerini veriyor. 75 hektardan fazla arazi, yedi yerel çiftçi pazarında satışı sağlanan meyve ve sebze bahçelerine dönüştürüldü. Arazinin bu şekilde dönüştürülmesi, yoksul kesime yeni bir gelir olanağı sağlıyor. Ayrıca şehrin sellere karşı direncini artırmasına ve kentsel ısı adası problemiyle mücadele etmesine yardımcı oluyor. Bahçeler, şiddetli yağmur sırasında suyu emerek zayıf kanalizasyon sistemleri üzerindeki basıncı azaltıyor ve doğal yolla havanın soğumasını sağlıyor.

Bu program, ayrıca daha fazla yerel gıda üretimi ile gıda tedariği esnasındaki ulaşımdan kaynaklı sera gazı emisyonlarının düşürülmesine de yardımcı olarak daha önce önemsenmeyen iklim değişikliğini azaltma çabalarını da daha belirgin hale getirdi.

4. Üniversite Önderliğinde Kompakt ve Bağlantılı Kentsel Tasarım- Monterrey, Meksika

Geçtiğimiz otuz yılda, Monterrey şehri yüksek çevresel ve sosyal maliyetlerle şehrin çeperine doğru genişleyerek büyüdü, böylelikle geniş ama düşük yoğunluklu bir şehir haline geldi. Şehir yayıldıkça pek çok şehir sakini ve işletme özel araca bağımlı dış mahalleleri tercih ederek şehir merkezini terk etti. Ayrıca ülkedeki uyuşturucu savaşından kaynaklanan yüksek suç oranı da Monterrey halkının daha sakin olan şehrin çeperlerine taşınmasına neden oldu ve böylece pek çok şehirlinin temel hizmetler için uzun mesafeler seyahat etmesi sorunu ortaya çıktı.

2010 yılında şehir merkezinde iki üniversite öğrencisinin öldürülmesiyle şiddet doruk noktasına ulaşınca Tecnológico de Monterrey Üniversitesi öğrencilerini güvende tutmak için ya şehir merkezinden taşınmak ya da başka bir çözüm geliştirmek seçenekleriyle karşı karşıya kalarak ikincisini seçti. Tecnológico de Monterrey daha yoğun, güvenli, arzu edilen şehir içi mahalleler yaratarak şehir sakinlerini Monterrey’e geri çekme girişimi olan DistritoTec‘i hayata geçirmek için bir ekip oluşturdu.

DistritoTec özel araçla seyahat ihtiyacını en aza indiren, parklar, toplum merkezleri, etkinlik alanları gibi bir dizi kentsel olanak sağlayan kompakt, karma kullanımlı mahalleler oluşturmak hedefiyle yola çıktı. DistritoTec; ayrıca Bütüncül Sokaklar Yaklaşımını takip ederek bisiklet yolları ve yaya geçitleri yaparak sürdürülebilir hareketliliği teşvik ediyor ve az kullanılan ve terk edilmiş alanları halka açık parklar ve meydanlara dönüştürerek yeniden canlandırıyor.

Üniversite liderliğindeki bu yeni işbirliği modeli tüm şehir sakinlerinin temel kentsel hizmetlere erişimini iyileştirerek, özel araçsız dolaşımı kolaylaştırarak Monterrey’in şehir politikasını daha eşitlikçi ve daha sürdürülebilir hale dönüştürdü.

5. Toplumsal İklim Direncine Liderlik Eden Kadınlar- Ahmedabad, Hindistan

Ahmedabad’da yoğun kentleşme ile birlikte iklim değişikliğinin neden olduğu aşırı sıcaklıklar, su kıtlığı, sel ve halk sağlığı problemleri de artıyor. Ahmedabad’da Nairobi gibi, büyük gecekondu bölgelerine sahip bir şehir olduğundan; bu şehirde de gecekondu sakinleri, evleri sele ve aşırı sıcağa karşı daha az korunaklı olduğu için bu problemlerden en çok etkilenenler. Gecekondularda yaşayan kadınların geçim kaynakları genellikle ev eksenli işlere bağlı olduğundan yukarıdaki problemlere evde yakalanma oranları daha fazla yani bu problemlere karşı daha savunmasızlar.

2010’da ölümcül bir sıcak hava dalgasının 1.300’den fazla can kaybına sebep olmasının ardından Mahila SEWA Konut Vakfı Ahmedabad’ın gecekondu mahallelerinde iklim hassasiyeti değerlendirmeleri yapmak için yerel kadın liderleri eğitmeye başladı. Konut Vakfı ayrıca evler ve mahalleler için pratik iklim dayanıklılığı çözümleri geliştirmek için teknik kurumlar, yenilikçiler ve teknoloji sağlayıcıları ile ortaklıklar geliştirdi.

Kadın liderler ve Konut Vakfı, kurduğu ortaklıklarla güneş ışığını çatılardan yansıtmak ve evleri daha serin tutmak için beyaz boya, şiddetli yağmurlar sırasında su toplamak için yağmur suyu toplama sistemleri ve topluluğun israfı önlemesine yardımcı olmak için su sayaçları gibi iklim risklerini azaltan, teknik ve finansal olarak uygun ürünler geliştirerek gecekondu sakinlerinin ihtiyaçlarını sağladı.

Bu proje; yerel toplulukların ve kadın liderlerin şehir düzeyindeki girişimlere ve karar alma mekanizmalarına erişimini arttırdı ve iklim direncinin bir belediye önceliği haline gelmesine yardımcı oldu. Ahmedabad’ın yanı sıra, Mahila SEWA Konut Vakfı şu anda altı Güney Asya şehrinde 107 gecekondu mahallesinde 125.000’den fazla kişiye hizmet eden benzer modellere de ilham verdi.

İklim Değişikliğinde Kapsayıcı Şehirler

İklim değişikliği, birçok şehirde kentsel eşitsizliğin önemli bir faktörü. Bununla birlikte, bu beş önemli projenin de gösterdiği gibi, iyi tasarlanmış ve kapsayıcı iklim eylemleri, şehirlerin sakinleri için daha eşitlikçi ve gelişen yerler olmasına yardımcı oluyor.

 

Bu yazının orijinali, Madeleine Galvin ve Anne Maassen tarafından kaleme alınmış olup 16 Aralık 2020 tarihinde www.wri.org’da yayınlanmıştır. 

]]>
../../../sehirlerin-iklim-krizini-ve-esitsizligi-cozmesine-yardimci-olacak-5-buyuk-fikir/feed/index.html 0
Yeni Bir Dünyaya Girerken Devam Ettirmemiz Gereken 5 Alışkanlık! ../../../yeni-bir-dunyaya-girerken-devam-ettirmemiz-gereken-5-aliskanlik/index.html ../../../yeni-bir-dunyaya-girerken-devam-ettirmemiz-gereken-5-aliskanlik/index.html#respond Wed, 20 May 2020 13:50:39 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=38260

Washinton Post Gazetesi’nden Sergio Peçanha, davranış bilimci Mindy Hernandez ve Sophie Attwood ile Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI) sürdürülebilirlik uzmanları Shengyin Xu ve Lucas Toh ile bir röportaj yaparak salgın sonrasında dünyayla dost günlük alışkanlıklara dair önerilerde bulundu.

Salgın başladığından bu yana gezegenimiz için bazı güzel gelişmeler de oldu.

 

Vahşi yaşam dünyayı geri almaya başladı…

 

 

… ve her yerde hava temizlenmeye başladı.

 

Ancak bu iyi haberler, madalyonun iki yüzü gibi. İnsanların acı çekmesi pahasına edinilen çevresel kazanımlarda kutlanacak bir şey yok. Geçmişte durgunluk yaşandığı dönemlerde ne zaman hava kirliliği azalsa, çok kısa süre sonra eski seviyesine döndü.

Neyse ki her şeyi kaybetmiş durumda da değiliz. Karantina döneminde pek çoğumuz dünyayla dost alışkanlık edindik. Bu alışkanlıkları sürdürübilirsek, uzun vadede bir fark da yaratabiliriz. Sürdürülebilirlik üzerine çalışan bir düşünce kuruluşu olan Dünya Kaynakları Enstitüsü’nden (WRI) bazı uzmanlara gezegenimiz için bu alışkanlıkların hangilerini devam ettirmemiz gerektiğini sordum. Onlardan aldığım yanıtlarla ortaya şöyle bir liste çıktı:

1
Zoom toplantılarına, yürümeye ve bisiklete devam.

Geçtiğimiz haftalarda pek çoğumuz yürüdük, bisiklete bindik ve video konferanslara katıldık. Bu şekilde özellikle de uçak gibi fosil yakıt yakan gereksiz yolculuklardan her kaçındığımızda gezegenimizin faydasına oldu.


Bunun yanı sıra trafikte ya da ofiste sıkışıp kaldığınız günlere kıyasla muhtemelen güzel günlerin şuan çok daha fazla değerini biliyorsunuzdur.

2
Alışveriş listesi yapmaya devam.

Önceleri, sadece Amerika’daki gıdanın yüzde 30 ila 40’ı çöpe gidiyordu. Ancak geçtiğimiz haftalarda gıda atığının nasıl önüne geçeceğimize dair neredeyse hızlandırılmış bir kursa girmiş gibi olduk. Aldığımız her şeyi tüketmek gereksiz karbon emisyonundan kaçınmayı sağlarken doğal kaynakları korur ve paramızdan da tasarruf etmemizi sağlar.

3
Et yemek bir şart değil, istisna olsun.


Bu dönemde daha fazla kuru temel gıda ürünleri tüketmeye başladık çünkü hem daha dayanıklılar hem de et bulmak daha zor hale geldi. Bu hem bizim hem de gezegenimiz için güzel bir haber. Daha az et tüketiminin hem tasarruf hem de sağlık açısından faydaları var. Çoğu Amerikalı da ihtiyaçlarından daha fazla protein tüketiyor.


Ayrıca, Amerika’daki beslenme şekline bağlı emisyonların yüzde 83’ü et tüketiminden kaynaklanıyor. Domuz ve kuş gribi salgınlarının fabrikalaşmış çiftliklerinde başladığı düşünülüyor. Bazı bilim insanları bir sonraki salgının buna benzer tesislerden kaynaklanacağını düşünüyor. Emin olun, daha az et tüketince sağlığımız daha kötü olmaz.

4
Gereksiz harcamalardan kaçının.


Salgın öncesi ekonomik düzende dünyanın pek çok yerinden gönderilen ucuz ürünler görülüyordu ve bu ürünler de günün sonunda gezegenin öbür tarafındaki iş alanlarını öldürüyordu. Bu dönemde bu “gereklilik”ler olmadan da hayatta kalabildiğimizi gördük.

5
Bilime güvenin.

Salgın döneminde hiçbir şey olmadıysa, ön göremediğimiz ya da gereken önemi çok geç gösterdiğimiz gerçek riskler olduğunu anladık. Buradan aldığımız dersi, iklim değişikliğine de uygulayabiliriz.

 

Bu yazının orijinali 19 Mayıs 2020 tarihinde Washington Post’ta yayınlanmıştır. 

]]>
../../../yeni-bir-dunyaya-girerken-devam-ettirmemiz-gereken-5-aliskanlik/feed/index.html 0