• Uluslararası düzeyde gelişmiş ve ileri teknoloji enerji servislerine erişimin sağlanması,
• Enerji verimliliği girişimlerinin arttırılarak gelişimin iki katına çıkarılması,
• Yenilenebilir enerji payının iki katına çıkarılması.

Bu amaçlardan yola çıkarak, 2014 yılında gerçekleşen İklim Zirvesi’nde SE4ALL, kamu ve özel sektörün ortaklığı ile kurulan Küresel Enerji Verimliliği Platformu’nun lansmanı yapıldı. Kurulan bu platformda küresel enerji verimliliği çalışmaları kapsamında bina, aydınlatma, teçhizat, bölgesel enerji sistemleri, endüstri ve ulaştırma olmak üzere 6 farklı konu esas alınmaktadır.

Binalarda Enerji Verimliliği Platformu (BEA);

Binalarda Enerji Verimliliği Platformu (BEA) kamu binalarında enerji verimliliği ile ilgili iyi uygulama politikalarına adaptasyon sürecini hızlandırmaları için destek olmakta ve bina verimliliği projelerinin uygulanmasını sağlamaktadır.

Zorluklar ve Kazanımlar

Küresel olarak enerji talebine bakıldığında binalar enerji talebinin dörtte birini oluşturmakta ve sera gazı emisyonlarının üçte birini meydana getirmektedir. Halbuki enerji verimliliğinin çeşitli iyi uygulamalarının hayata geçirilmesi ile 2050’ye kadar küresel ölçekte binalarda enerji talebi üçte bir oranda azaltılabilir. Bu uygulamaların binalarda enerji verimliliğinin arttırılması kapsamında hayata geçirilmesi için zorlukların finans ve teknolojik eksiklikler olması beklenirken daha çok geleneksel ve davranışsal uygulamalar engel teşkil etmektedir. BEA ise katılımcı yaklaşımı ile bu engelleri küresel çapta farklı sektörlerin işbirliği ile aşmayı hedeflemektedir.

Platform şehirlere;

BEA küresel ortaklığı, özel sektörden katılım gösteren partnerlerin iletişim ağlarını birleştiren ve bütünleyen bir ortam sunmaktadır. BEA platform şehirlerine ise aşağıdaki destekleri sağlamaktadır.

• Bölgelere uygun politika ve eylemlerin değerlendirilip, önceliklerin belirlenmesi,
• Tecrübe, tool ve kaynakların ihtiyaç ile eşleştirilerek uygulanması,
• Eylemlerin izlenmesi, temin edilen bilgi ve dökümanların paylaşılması.

19 Mart 2015 tarihinde SE4ALL’un ilk etkinliği olan ve ev sahipliğini Meksiko Şehri Enerji Bakanlığı (SEDEMA)’nın üstlendiği Binalarda Enerji Verimliliği Platformu (BEA), EMBARQ Mexico, WRI Ross Center for Sustainable Cities, SE4ALL ve Enerji Verimliliği İttifakı (ALENER)’nın iş birliğinde organize edilip, yerel yönetimlerde karar vericileri, sektör liderleri ve sivil toplum temsilcilerinin katılımı ile gerçekleştirildi.

Şehir Politikaları Ve Eylem Öneri Alanları

Sıkça Sorulan Sorular

BEA’a katılmak neden önemli?

Yerel firmalar ile birlikte bina verimliliği politikaları ve piyasasının gerekli sıralamalarını geliştirmek isteyen her kuruluş katılım sağlamalı. BEA bu sıralamadaki sorunları ortadan kaldırmayı hedeflemekte ve yeni ve mevcut binaları enerji verimli hale getirmek için ortaklar arasında anlaşma sağlamaktadır.

Şehirler ve kamu sektörü platformda yer almak için ne yapmalı?

Şehirlerin ve kamu sektörünün BEA platformunda yer almaları için platform ortaklarının yardımı ile gerçekleşecek 3 taahhüdü uygulamaları gerekmektedir:

• Etkin bir politika ve bir demonstrasyon projesi belirleyip, faaliyete geçirmek,
• Şehir bazında bina stoğu ve enerji performans karnesini oluşturmak,
• Yıllık süreci takip etmek ve raporlamak; deneyim, iyi uygulamaları platformda yer alan diğer şehir ve kamu sektörü partnerleri ile paylaşmak.

BEA, şehirlere ve kamu sektörüne paydaş katılımının sağlanması ve öncelikli politikaların belirlenmesi için bir tool sunuyor. Bu tool çeşitli eğitim, çalıştay, webinar, bölgesel konferanslar kapsamında kullanılıp paydaş analizinin öğrenilmesinde, farkındalık yaratılmasında ve daha derin bir şekilde katılımcı sürecin yürütülmesini sağlamaktadır. Buna ek olarak bazı şehirlere, platform partnerleri ile daha ayrıntılı ve farklı katılımcılar ile çalışma olanağı tanınacaktır. İkinci aşamada ise kayıt yapmış olan şehirler platform partnerleri ile pilot bir projede daha ayrıntılı çalışma olanağı bulacaktır. Bu aşama ile ilgili bilgiler kaydını tamamlamış şehirlere iletilecektir

BEA için hangi yetkili kurumlar uygun?

Kamuda yetkili kurumların tümü BEA anlaşması için kabul edilir. Şehirlerde binalarda enerji verimliliği uygulamalarının başarılı olması için ulusal politikalar ve merkezi yönetim desteği çok büyük önem taşıdığı için bir çok kamu sektörünün birleşerek başvuru yapması da desteklenmektedir.

Raporlama için gereklilikler nelerdir?

BEA raporlama için belirli bir ölçü veya formatı zorunlu kılmamakla birlikte partnerlere raporların izleme mekanizmasını ve sürecini hangi esaslara göre seçtikleri sorulmaktadır. Şehirler izleme mekanizması için yerel veya WRI Ross Center For Sustainable Cities tarafından geliştirilen online olarak kullanıma açık olan Global Protocol for Local Communities (GPC)’I kullanabilirler.

Proje için fon sağlanabilir mi?

BEA hibe üreten bir platform olmamasına rağmen başlıca amacı ortakların öncelikle ulusal (yerel) finansal ve diğer destek fırsatlarının değerlendirilmesini sağlayıp ayrıca şehirleri eşleştirerek diğer uluslararası finansal mekanizmalar arasında bağlantı kurmaktır. BEA platformu partnerlerine teknik kaynaklar olan tool kullanımına, ilgili raporlara, paydaş analizi çalıştayı ve eğitimlerin düzenlenmesi için destek sağlamaktadır.

BEA Ortakları (2015 Eylül itibariyle)

 STKlar/Birlikler/Çok Yönlü Organizasyonlar

Hizmet Sağlayıcılar/Şirketler

Yerel Yönetimler:

•  Alba Iulia (Romanya)
• Bükreş, 3. Bölge (Romanya)
• Da Nang (Vietnam)
• Iskandar Bölgesel Kalkınma Ajansı (Malezya)
• Jalisco Eyaleti (Meksika)
• Mandaluyong (Filipinler)
• Munyoz Bilim Şehri (Filiplinler)
• Tokyo Büyükşehir Belediyesi (Japonya)
• Varşova (Polonya)

Kaynak ve detaylı bilgi için tıklayınız.

BEA ortaklık sözleşmesini indirmek için tıklayınız.

Paris Belediye Başkanı Anne Hidalgo’ya göre “Şehirlerimiz çoktan iklim değişikliğine yönelik sürdürülebilir, kalıcı ve ekonomik çözümler geliştirmeye başladı.”

Hidalgo’nun dediğini daha açarsak, kentler ve belediye başkanları, dünyanın 2 derecelik ısı artışı etkileri karşısında toplumun uyum sağlayabilmesi için araç görevi gören iklim tartışmalarında değişimin birincil temsilcileridir. “Kentler işlerini tamamlamayı başarıyorlar” ile Paris ve Micheal Bloomberg’in ev sahipliğinde gerçekleşen Yerel Liderler için İklim Zirvesi sırasında kentlerin görevlerini yerine yerine getirdiğine dikkat çeken Bloomberg, küresel emisyonları büyük ölçüde şekillendirmek için kent seviyesinde eklemeler ile eylem kararları alınmıştır. Bu bakımdan, küresel iklim eylemleri için yerel liderleri güçlendirme zamanı gelmiştir.

Bu zirve sadece dünyanın farklı yerlerinden gelen belediye başkanlarını değil ayrıca Al Gore, Leonarda DiCaprio, Sean Penn ve Robert Redford gibi ünlüleriin ve daha sürdürülebilir şehirler inşa etmek için çalışan paydaşlarında dikkatini çekmiştir. Katılımcılar, dünyanın en geniş yerel lider koalisyonu olan Belediye Başkanları İlkeler Sözleşmesi’nden (Compat of Mayors) anlaşıldığı üzere 400 belediye başkanından fazlasının kendi bölgeleri için düşük karbonlu gelişme yoluna yatırımlarına çoktan başladıklarını duyuran Bloomberg’in ilanına tanıklık etmişlerdir. 10 Aralık 2015 tarihi itibariyle, toplam küresel nüfusun yüzde 5.19’unu ve 376 milyon insandan fazlasını temsil eden 428 şehir Belediye Başkanları İlkeler Sözleşmesi’ni taahhüt etmiştir. Beraberce, Anlaşma dahilinde şehirler 2020’ye kadar dünyanın kentsel sera gazı emisyonunun yarısını azaltma potansiyelini barındırmaktadır.

Ayrıca, özellikle hızlı kentleşme için etkili olan yerel iklim eylemleri ülkeleri geliştirmektedir. Johannesburg’un Belediye Başkanı, Park Tau’nun belirttiği üzere, “Gelişmekte olan ülke kentleri düşük karbon geleceğine yöneltmek için büyük bir fısattır.” Johannesburg,  Güney Afrika’nın tamamen uyumlu Sözleşme şehridir. Bunun anlamı şehir, Sorumluluk, Envanter, Hedef, Plan şeklinde olan uyumun 4 adımını tamamlamıştır. Aynı zamanda şehir, 2040 yılına kadar yüzde 65 oranında emisyon azaltımını gerçekleştireceklerini  taahhüt etmiştir. Johannesburg, 2015 yılında binalar, ulaşım ve atık sektörlerinde sırasıyla %64, %29 ve %7 oranında azaltımlarla bir adım daha ileriye gitmiştir. Ekonomik getirilerinin yanında, bu tasarruflar su baskını,aşırı sıcaklık ve kuraklık gibi yerel iklim riskleri ile savaşlarında 4 milyonluk Johannesburg halkına yardım etmiştir. Ayrıca, metrobüs (BRT) sistemlerine, ZAR1.5 milyon (yaklaşık $143 milyon) değerinde yeşil tahvile yapılan yatırımlar şehrin ekonomik gelişme ve sürdürülebilir dayanıklı geleceğine altlık oluşturmaktadır. New Climate Economy’nin hazırlamış olduğu yeni araştırmalar bu tarz yatırımların ülkesel ve yerel yönetimlerin büyük tasarruflarının 2050 yılı itibariyle toplamda 17milyon USD getireceğini göstermektedir.

İklim değişikliği ile mücadelede Belediye Başkanları İlkeler Sözleşmesi’ne katılarak daha fazla şehir emisyon azaltım ve uyumu için ülkesel sorumluluklarına hızlıca yardım edebilir.

Belediye Başkanları İlkeler Sözleşmesi Tarihi

2014 Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi’nde, BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon ve onun İklim Değişikliği ve Şehirler için Özel  Elçisi, Michael R. Bloomberg Belediye Başkanları İlkeler Sözleşmesini oluşturmuşlardır. Bu koalisyon dünyadan 376 milyon insanı temsil eden 428 şehirlik etkileyici üyeliğe  sahiptir. Bu sözleşme, yerel sera gazı emisyonunu kesme, iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı arttırma, ölçüm standartları ve şeffaflığa doğru bir süreç izleme sözünü veren şehir liderleri ve belediye başkanlarının koalisyonudur.

Belediye Başkanları İlkeler Sözleşmesi’nin gücü, iklim değişikliğine karşı uyum ve emisyon azaltımında şehirleri daha hevesli yaparak teşvik etme kabiliyetinden gelmektedir. Sözleşme hala, taraflarına yerel eylem planlarında kamu ve özel finansı çekmek için, üyelerinin kendi emisyon hedeflerine ulaşmasında ihtiyaç duydukları desteği sağlamak amacıyla teknik desteğe ihtiyaçları vardır.

2 Derece Senaryosunu Önlemek için Şehirlerin Kolektif Potansiyeli

Yerel Liderler için İklim Zirvesi’nde, Dünya Kaynakları Enstitüsü tarafından hazırlanan rapor üzerinden Micheal Bloomberg bütün Sözleşme şehirleri için emisyonu azaltmada toplu potansiyeli gözler önüne sermiştir. Analizler, Belediye Başkanları İlkeler Sözleşmesi için şehirler (360, 23 Kasım 2015 yılı itibariyle) tarafından alınan mevcut sorumlulukların 2030 yılında yüzde 50 oranında küresel kentsel sera gazı emisyonlarını kesebileceklerini göstermiştir. Detayda, yıllık seragazı emisyonu azaltımı potansiyeli 3.7 GtCO₂e olarak bulunmuştur. Bu azaltım, diğer 2derece ile küresel ısınmayı önlemek için yaklaşık yüzde 25 oranında emisyon boşluğunu doldurabilmektedir.

Şehirlere daha fazla destek için, Zirve sırasında, Belediye Başkanları İlkeler Sözleşmesi ve Avrupa Belediye Başkanları Mutabakatı arasında tarihi ortaklık ilerletilmiştir. Bu ortaklık iki koalisyonu resmi olarak şehirlerin gönüllü iklim eylemlerini desteklemek üzere bir araya getirmektedir. Beraber yürütülerek, bu çaba, küresel iklim tartışmalarında yerel yönetimlerin sahip olabileceği etkileri tanımlamaktadır. Ayrıca, şehirlerin ağı ile partnerler kayıttan uygulamaya kadar olan süreyi kavrayacaktır. Bu ortaklık “şehirler bir şeylerin gerçekleştiği yerlerdir” ve bina, ulaşım gibi büyük kontrollerin olduğu sektörlerde sağlam çözümleri tanımlamaktadır.

Hala önde duran zorluk, emisyonu azaltmak için daha fazla kentin ve Sözleşmeye taahhütte bulunan üye şehirlerin tümünün Sözleşmeyi imzalayana kadar eylemin tamamlanmayacak olmasıdır. 400’den fazla üyeden sadece 35 kent Sözleşme’nin tüm adımlarını başarmıştır.

2016’da Şehirler ve İklim için İlerleme Yolu

COP21 iklim hareketleri için harika bir iş çıkarmıştır. Ancak, tüm şehirlerin güçlenmesi için, Kesin Katkılar İçin Ulusal Niyet Beyanı (INDCs)’na ve ulusal programlara daha entegre olmak zorundadırlar. Ulusal hükümetler yasal düzenlemeler hazırlayarak, finansal sistem sağlayarak ve yerel liderlerin emisyonu önlemesi ve uyumlu ölçmelerin uygulamasını sağlayarak yerel eylemleri desteklemelidir. Şimdilerde C40, iklim değişikliğine karşı şehirlerin alması gereken hareketleri ve daha fazla neler yapabileceklerini gösteren Megakentlerde İklim Eylemleri 3.0 ve İklim Eylemleri için Potansiyeller olarak yeni araştırma dizisi kurmuştur.

Daha fazlası için, çok yönlü ve ulusal bankalar iklim değişikliğine hitaben yapılan yatırımlarda ulusal ve yerel liderleri desteklemek amaçlı fonlama kuvvetlerini arttırmak zorundadır. Paris sonrası, şehirler için HabitatIII ve İklim Eylemleri 2016‘da küresel çabalarını güçlendirici destek finans taahhütünü ölçeklendirmede fırsatlar bulunmaktadır. Toplamda, yaratıcı politika araçları ve yenilikçi finanslama, şehirlerin düşük karbonlu geleceklerine geçişi ve eylemleri uygulayabilme becerileri olarak yer almak zorundadır. Örneğin, Şehirlerin İklim Finansı Liderlik Anlaşması kentler için finansmanı hızlandırma ve katalize etme amacıyla, yatırım boşluklarını azaltmak için yardımcı olmaktadır.

* 11 Aralık 2015 tarihinde TheCityFix’te Holger Dalkmann, Benoit Lefevre, Angela Enriquez ve Neha Yadav tarafından kaleme alınan “Empowering City Leaders: Pacing Local Climate Action after COP21” yazının Türkçe çevirisidir.