İstanbul – TheCityFix Turkiye Sürdürülebilir Ulaşım Mon, 08 Dec 2025 12:07:13 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.0.2 İstanbul ve 15 Dakikalık Şehir: Gerçekçi Bir Vizyon mu, Kentsel Bir Mit mi? ../../../istanbul-ve-15-dakikalik-sehir-gercekci-bir-vizyon-mu-kentsel-bir-mit-mi/index.html ../../../istanbul-ve-15-dakikalik-sehir-gercekci-bir-vizyon-mu-kentsel-bir-mit-mi/index.html#respond Mon, 08 Dec 2025 12:05:49 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38877 *Bu yazının orijinali Çiğdem Çörek Öztaş tarafından kaleme alınmış olup 27 Kasım 2025 tarihinde “Istanbul and the 15-Minute City: A Feasible Vision or an Urban Myth?” başlığıyla World Resources Institute’a ait blog sayfasında yayınlanmıştır. İngilizce aslına buradan ulaşabilirsiniz. 

İstanbul’da bir mahallede, yayalar ve bisikletliler — zaman zaman at arabaları bile — motorlu araçlarla aynı yolu paylaşabiliyor. Fotoğraf: WRI Türkiye

Kentler; altyapı, ekoloji ve insan yaşamı arasındaki çok katmanlı ilişkilerle şekillenen karmaşık ekosistemlerdir. Gelişen teknolojiler, değişen toplumsal dinamikler, iklim krizi ve siyasi istikrarsızlık kentsel yapıyı dönüştürdükçe, bu sistemler giderek artan bir baskıyla karşı karşıya kalıyor. Özellikle hızlı kentleşme, şehirleri daha yoğun ve daha eşitsiz hale getirerek barınma, sağlık, hareketlilik ve temel kentsel hizmetlere erişim gibi alanlarda acil sorunları beraberinde getiriyor.

Birleşmiş Milletler’in de vurguladığı gibi; yoksulluk, toplumsal dışlanma ve çevresel bozulma, dünya genelinde sürdürülebilir kentsel kalkınmanın önünde hâlâ ciddi engeller oluşturuyor. Bu tablo karşısında, tüm sakinlerine — gelir, cinsiyet veya geçmiş fark etmeksizin — konut, eğitim, sağlık hizmetleri, yeşil alanlar ve kamusal hizmetlere adil erişim sunan adil şehirler vizyonu giderek güç kazanıyor.

Bu daha geniş adalet perspektifi içinde 15 dakikalık şehir yaklaşımı hem ilgi çekici bir anlatı hem de uygulanabilir bir planlama yaklaşımı olarak öne çıkıyor. Şehirciliğe yön veren Carlos Moreno tarafından geliştirilip popülerleştirilen ve Paris ile Melbourne gibi kentler tarafından benimsenen bu model; iş, okul, gıda, sosyal yaşam ve diğer günlük ihtiyaçların evden kısa bir yürüyüş veya bisiklet yolculuğu mesafesinde karşılanabildiği bir kenti tahayyül ediyor. Bu yaklaşım, otomobil odaklı ve merkezileşmiş kentsel modellerden uzaklaşarak daha yerelleşmiş, insan ölçeğinde bir yaşam düzenine geçiş anlamına geliyor.

Fransa’nın Paris kentinde yol alanını geri kazanmaya yönelik geçici bir uygulama, zamanla tüm şehre yayılan bir gündeme dönüşerek Paris’i, tüm sakinlerin evlerinden 15 dakikalık bir yolculukla kamusal hizmetlere kolayca erişebildiği bir kent haline getirmeyi amaçlayan kapsamlı bir vizyonun parçası oldu. Fotoğraf: WRI Ross Center

Her şehir bu fikirleri kendi gerçeklikleri çerçevesinde yorumlar. Paris’te veya Melbourne’da işe yarayan bir yaklaşım başka bir yerde birebir uygulanamayabilir; her bağlam kendi zorluklarını ve fırsatlarını beraberinde getirir. Bu durum özellikle İstanbul için geçerlidir; çünkü ölçek, coğrafya ve eşitsizlik, adil erişim meselesini hem daha karmaşık hem de daha acil hale getiriyor.

İstanbul’un Kentsel Gerçekliği

İstanbul, yüzölçümü açısından değil ama nüfus bakımından Türkiye’nin en büyük kentidir. 15 milyonun üzerindeki nüfusu ve resmi sınırların çok ötesine taşan metropol alanıyla, kelimenin tam anlamıyla bir megakenttir. Şehir hiç durmaz: Sokaklar gece gündüz kalabalıktır, kavşaklar sık sık tıkanır ve şehirde bir yerden bir yere gitmek çoğu zaman sabır ister.

İstanbul, dünyanın en yoğun trafikli şehirleri arasında 13. sırada yer alıyor. Buna bir de dik bir topografyaya sahip kentsel doku, dağınık kentleşme ve güncelliğini yitirmiş altyapı eklendiğinde, 15 dakikalık şehir fikri neredeyse erişilmez bir hedef gibi görünebilir. Yaya dostu bir yaşamın temel unsurları olan kamusal alanlar, kaldırımlar ve yeşil alanlar ise çoğu zaman yetersiz, bakımsız ya da ilçeler arasında eşitsiz şekilde dağılmış durumda.

İstanbul’da trafiğe kapalı bir sokak, yoğun yaya hareketliliği ve canlı bir sokak hayatı yaratıyor. Fotoğraf: Benoit Colin/WRI

Peki yalnızca İstanbul’un büyük, yoğun ve karmaşık bir şehir olması nedeniyle bu modeli tamamen bir kenara bırakmak ne kadar doğru? Yoksa mahalle ölçeğinde — daha yerel düzeyde — zaten yaşanan bir dönüşümü gözden mi kaçırıyoruz?

Mahalle Ölçeğinde İstanbul’a Bakmak

Tüm karmaşasına rağmen İstanbul, güçlü mahalle kültürleri ve yerel yaşam pratikleriyle varlığını sürdüren bir şehir. Birçok semtte gündelik hayat hâlâ yaya odaklı ilerliyor: fırıncı sizi isminizle tanıyor, market birkaç adım ötede ve çocuklar okula yürüyerek gidiyor. Bu kentsel alışkanlıklar, adı konmamış olsa da aslında 15 dakikalık şehir yaklaşımının bazı yönlerini doğal olarak barındırıyor.

Bu noktadan hareketle WRI Türkiye, Avrupa Birliği tarafından desteklenen Adil Şehirler için Daha Güçlü Sivil Toplum Projesi kapsamında katılımcı bir haritalama çalışması yürüttü. Bir atölye sırasında sivil toplum temsilcilerinden, evlerinden yürüyerek 15 dakikada ulaşabildikleri yerleri gösteren kendi “15 dakikalık haritalarını” çizmeleri istendi. Katılımcılar, bu süre içinde erişebildikleri temel mekânları haritaladı ya da tarif etti. Bu mekânlar arasında şunlar bulunuyordu:

  • Marketler
  • Kafeler ve restoranlar
  • Parklar ve kamusal rekreasyon alanları
  • Okullar ve çocuk bakım merkezleri
  • Sağlık hizmeti sunan kurumlar ve eczaneler
  • Kültürel ve dini mekânlar
  • İş yerleri

Bu haritalar, İstanbul’daki beş mahallede erişilebilirlik açısından hem güçlü yönleri hem de eksikleri ortaya çıkardı.

İstanbul, 15,7 milyonluk nüfusuyla Türkiye’nin en büyük şehri — bu da ülke nüfusunun neredeyse beşte biri demek. Kilometrekare başına yaklaşık 2.934 kişiyle, şehir yoğunluğu ülke ortalamasının 26 katı.

Ancak İstanbul geniş ve kalabalık bir metropol olsa da asıl hikâyesi sokak sokak, mahalle mahalle şekilleniyor. Aşağıdaki beş örnek çalışma, farklı mahallelerde yaşayan insanların yaya erişilebilirliğini, temel hizmetlere ulaşımı ve yerel kimliği ne kadar farklı biçimlerde deneyimlediğini ortaya koyuyor.


Vaka 1: Sultangazi – Cumhuriyet Mahallesi

Mahalle Tipi: Yoğun konut alanı; güçlü yerel hizmet ağı

Evden Kentsel Hizmetlere Ortalama Yürüyüş Süresi:

  • Market: ~1 dakika
  • Eczane: ~1 dakika
  • Okul: ~6 dakika
  • Park: ~1–7 dakika
  • Toplu taşıma: ~1–9 dakika

Cumhuriyet Mahallesi, 15 dakikalık şehir modeline neredeyse kusursuz biçimde uyuyor. Temel kentsel hizmetlerin büyük çoğunluğuna kısa bir yürüyüşle ulaşılabilmesi, yaya odaklı bir yaşamı destekliyor. Ancak T4 tramvay hattındaki erişilebilirlik sorunları, mesafelerin kısa olduğu yerlerde bile fiziksel erişim engellerinin kapsayıcılığı zayıflatabileceğini gösteriyor. Öte yandan, istihdam olanakları mahallenin dışında bulunduğu için işe erişim hâlâ daha uzun yolculuklar gerektiriyor.


Vaka 2: Çekmeköy – Mine Park Evleri

Mahalle Tipi: Kentsel çeperde, alçak katlı, güvenlikli site

Evden Kentsel Hizmetlere Ortalama Yürüyüş Süresi:

  • Market: ~5 dakika
  • Hastane: ~7 dakika
  • Okul: ~8 dakika
  • Restoran: ~10 dakika
  • Toplu taşıma: ~10–15 dakika

Kentsel çeperde bulunmasına rağmen, yürünebilir mesafede kümelenmiş hizmetler sunarak 15 dakikalık şehir modeline uyum göstermektedir. Ancak otomobil odaklı tasarım, sınırlı yaya kültürü ve sosyal izolasyon bölgenin canlılığını ve kapsayıcılığını azaltmaktadır. Yürünebilirlik işlevsel olsa da açık ve karma kullanımlı mahallelerde görülen sosyal ve çevresel niteliklerden yoksundur. Pek çok çevre ilçede olduğu gibi, iş alanları bu yerel kümelenmenin parçası değildir; bu nedenle sakinler iş için otomobile bağımlı kalmaktadır.


Vaka 3: Küçükçekmece –  Atakent Mahallesi

Mahalle Tipi: Ulaşım koridorlarına yakın, yüksek yoğunluklu konut bölgesi

Evden Kentsel Hizmetlere Ortalama Yürüyüş Süresi:

  • Toplu taşıma: ~10 dakika
  • Park: ~10 dakika
  • Restoran: ~12 dakika
  • Hastane: ~12 dakika
  • Market: ~15 dakika
  • Alışveriş merkezi: ~18–20 dakika

Bölge, 15 dakikalık kent ilkelerini kısmen karşılıyor. Sağlık hizmetlerine ve toplu taşımaya erişim oldukça kolay; bu da günlük yaşamın işleyişini destekliyor. Ancak günlük alışveriş ve boş zaman aktiviteleri çoğu zaman daha uzun yolculuklar gerektiriyor, bu da sakinleri araç kullanmaya veya uzun yürüyüşlere bağımlı kılıyor. Kentsel yapı yüksek yoğunluk ve güçlü ulaşım bağlantıları sunmasına rağmen, canlı bir yerel yaşam yaratacak kullanım çeşitliliğinden yoksun. Birçok konut bölgesinde olduğu gibi, istihdam olanakları yine mahallenin dışında yer alıyor; bu durum, haritaların günlük hizmet erişimini gösterirken iş olanaklarını çoğu zaman kapsam dışı bıraktığını ortaya koyuyor.


Vaka 4: Büyükada – Nizam Mahallesi

Mahalle Tipi: Yaya ve bisiklet kullanımına dayalı, araçsız ada yerleşimi

Evden Kentsel Hizmetlere Ortalama Yürüyüş Süresi:

  • Kültür merkezi: ~13 dakika
  • Hastane: ~24 dakika
  • Vapur iskelesi: ~26 dakika
  • Müze: ~28 dakika
  • Restoran ve alışveriş alanları: ~30 dakika
  • Spor tesisleri gibi rekreasyon alanları: ~39 dakika

Bu örnek, erişilebilirlik açısından 15 dakikalık kent modeline tam olarak uymuyor; zira birçok temel hizmet yürüme eşiğini aşan mesafelerde bulunuyor. Bununla birlikte, adanın araçsız yapısı, manzaralı yürüme rotaları ve güçlü topluluk hissi, yaşanabilirliği farklı bir şekilde tanımlıyor. Burada hız ve verimlilikten ziyade yürüme deneyiminin niteliği ön planda. Bu durum, 15 dakikalık kent yaklaşımının yalnızca yakınlıkla ilgili olmadığını, aynı zamanda hareketliliğin nasıl deneyimlendiğiyle de bağlantılı olduğunu gösteriyor. Ana karada olduğu gibi, istihdam olanakları mahallenin dışında yer alıyor ve sakinler kentin iş merkezlerine ulaşmak için vapur kullanmak zorunda kalıyor.


Vaka 5: Kadıköy – Kadıköy Merkez

Mahalle Tipi: Yoğun kentsel dokuya sahip, ticari ve kültürel işlevlerin iç içe geçtiği canlı bir merkez

Evden Kentsel Hizmetlere Ortalama Yürüyüş Süresi:

  • Market veya fırın: ~2–5 dakika
  • Eczane: ~2 dakika
  • Restoran: ~3–20 dakika
  • Toplu taşıma: ~9–15 dakika
  • Okul: ~10 dakika
  • Park: ~10–12 dakika
  • Kültür merkezi: ~10–15 dakika

Bu örnek, 15 dakikalık kent modelini büyük ölçüde karşılıyor. Kültürel, sosyal ve temel kentsel hizmetlerin çoğu yürüme mesafesinde bulunuyor; bu da hareketli ve canlı bir kent yaşamını destekliyor. Ancak yüksek yoğunluk, trafik sıkışıklığı ve gürültü seviyesi, kompakt kentsel yaşamın beraberinde getirdiği zorlukları da gözler önüne seriyor. Erişilebilirlik yüksek olmasına rağmen, yaşam kalitesi; kalabalık, gürültü ve yoğunluk gibi kentsel stres unsurlarının ne kadar iyi yönetildiğine bağlı. Kadıköy’ün kendi içinde istihdam olanakları bulunsa da birçok sakin için çalışma hayatı Boğaz’ı geçmeyi gerektiriyor—bu da işlerin kişisel 15 dakikalık kent sınırının dışında kaldığı anlamına geliyor.


Bu bireysel 15 dakikalık haritalar, insanların kenti mikro ölçekte nasıl kullandığını ortaya koyuyor. Bazıları yoğun, yaya dostu ve canlı alanları yansıtırken, diğerleri erişim boşluklarını, kısıtları veya araçlara ya da toplu taşımaya mecbur kalınan durumları gösteriyor.

Beş vakanın tamamında öne çıkan ortak bir bulgu var: İstanbul’da 15 dakikalık kent yaklaşımı şu anda istihdamdan ziyade gündelik hizmetleri ve sosyal yaşamı kapsıyor. Çalışma alanları çoğu zaman yürüme mesafesinde değil; bu da en yaya dostu mahallelerde bile işe gidip gelmenin temel bir sorun olarak kalmasına neden oluyor. Bu durum, kendi kendine yeten bir mahalle ideali ile iş olanaklarının belirli merkezlerde yoğunlaştığı bir megakentin ekonomik gerçeklikleri arasındaki gerilimi açıkça ortaya koyuyor.

İstanbul’un 15 Dakikalık Geleceği

Peki, 15 dakikalık kent yaklaşımı İstanbul için bir mit mi? Tam olarak değil. Mahalle ölçeğinde bakıldığında, kompakt kentsel hizmetler, güçlü yerel kimlikler ve yürünebilir bir günlük yaşam gibi pek çok unsur zaten mevcut. Ancak altyapı, erişilebilirlik ve kentsel tasarımdaki eksiklikler ile kentin ekonomik coğrafyası birleştiğinde, bu modelin kapsamı sınırlanıyor.

İstanbul resmi olarak bir “15 dakikalık kent” olarak tanımlanmasa da kentin birçok dinamiği bu modelin unsurlarını doğal biçimde barındırıyor. Örneğin, kentteki sakinlerin büyük bir kısmı evlerinden 20 dakika yürüyerek toplu taşımaya ulaşabiliyor. Fotoğraf: Benoit Colin/WRI

İstanbul bize 15 dakikalık kentin tek bir formülden ibaret olmadığını, bunun yerine bir olasılıklar yelpazesi sunduğunu gösteriyor: Kompakt kentsel mahallelerde mesele, erişilebilirliğin konfor ve kapsayıcılıkla birlikte sağlanabilmesi için yoğunluğun doğru yönetilmesi. Kentin çeperlerinde ve banliyölerde ise amaç, otomobil bağımlılığını azaltmak ve daha karma, yürünebilir çevreler oluşturmak. Büyükada gibi özel bağlamlarda ise yaşam kalitesinin yalnızca bir yere kaç dakikada gidildiğiyle değil, hareket deneyiminin niteliğiyle de şekillendiğini kabul etmek gerekiyor. Tüm katmanlarıyla İstanbul, 15 dakikalık kentin bir kronometre meselesinden çok gündelik yaşamın deneyimine odaklandığını hatırlatıyor.

15 dakikalık şehir bir “kentsel mit” değil — ancak hazır bir çözüm de değil. Bu model, uyarlama, yatırım ve en önemlisi, kentin mahalle ölçeğindeki güçlü yanlarını tanımayı gerektiren bir vizyon. İstanbul’da bu vizyonun temelleri zaten mevcut; mesele, bu temeli daha adil, erişilebilir ve yaşanabilir bir kentsel geleceğe dönüştürmek.

]]>
../../../istanbul-ve-15-dakikalik-sehir-gercekci-bir-vizyon-mu-kentsel-bir-mit-mi/feed/index.html 0
İstanbul, Turist Yoğunluğu ve İklim Sorunlarıyla Birlikte Mücadele Ediyor ../../../istanbul-turist-yogunlugu-ve-iklim-sorunlariyla-birlikte-mucadele-ediyor/index.html ../../../istanbul-turist-yogunlugu-ve-iklim-sorunlariyla-birlikte-mucadele-ediyor/index.html#respond Thu, 24 Jul 2025 10:58:55 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38862 Bu içerik, orijinal makaleden Türkçe’ye çevrilmiştir.

İstanbul’un Caferağa Mahallesi, kültürel zenginliği ve tarihi dokusuyla uzun süredir tanınıyor. Kaldırımlar boyunca sıralanan küçük kafeler, restoranlar ve barlar bu dokunun parçası. Canlı sanat ortamı ise farklı kesimlerden insanları cezbediyor. Kadıköy ilçesine bağlı, yaklaşık 22.000 kişinin yaşadığı Caferağa, her gün 2,3 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırlıyor — bu yoğunluk, küçük mahalle sakinlerinin günlük yaşamını fazlasıyla zorluyor.

“Caferağa sokakları artık bu yükü kaldıramıyor,” diyor mahalle muhtarı Hanife Dağıstanlı. “Kaldırımlar çok dar ve çoğu zaman işgal edilmiş oluyor; insanlar yürüyebilmek için yola inmek zorunda kalıyor.” Aşırı kalabalık, özellikle yaşlılar, engelliler ya da çocuk arabasıyla dolaşanlar için günlük yaşamı zorlaştırıyor. Öte yandan, yoğun araç trafiği İstanbul’daki hava kirliliğini daha da artırıyor ve insanları bisiklet gibi daha çevreci ulaşım seçeneklerini kullanmaktan uzaklaştırıyor.

Caferağa’da kaldırımlar; park edilmiş arabalar, bisikletler, skuterler ve dışarı taşan kafe mobilyalarıyla dolup taşıyor; bu da mahalle sakinlerinin hareket etmesini zorlaştırıyor. Fotoğraf: WRI Türkiye

Caferağa bu sorunda yalnız değil. Dünyanın dört bir yanındaki popüler kentler, turizmin sağladığı ekonomik faydalar ile kent sakinlerinin ihtiyaçlarını ve sürdürülebilirlik hedeflerini dengelemenin yollarını arıyor. Bazı şehirler (örneğin Venedik), yoğun ilgi gören bölgelere günübirlik gelen ziyaretçilerden giriş ücreti almaya başladı. Paris ve Barselona gibi bazı kentler ise kısa süreli kiralamalara yönelik daha sıkı kısıtlamalar getirerek turizmin etkisini azaltmaya çalışıyor.

Ancak Caferağa bu yoğunlukla başka bir yoldan başa çıkmayı tercih etti: Mahalleyi herkes için daha temiz, daha güvenli ve daha yaşanabilir kılmak üzere birlikte yeniden tasarlayarak.

Caferağa’da Kentsel Sorunlar Birbirine Karışıyor

Caferağa, kalabalık kaldırımlar, kirli hava ve tıkanmış yollar gibi sorunlarla mücadele eden tek kentsel merkez değil; ancak daha iyi bir kentsel tasarım için dikkat çekici bir örnek oluşturuyor.

Mahalle, bir yarımada şeklinde konumlandığı için giriş-çıkışlar ağırlıklı olarak iki ana noktadan sağlanıyor ve bu durum trafiğin dar sokak ağı üzerinde yoğunlaşmasına neden oluyor. Ayrıca, mahallede ülke ortalamasının yaklaşık iki katı oranında yaşlı nüfus yaşıyor; bu da güvenli ve erişilebilir ulaşımı öncelikli bir konu haline getiriyor.

Öte yandan, Caferağa ve çevresinde yaşayanlar, gezegenin ısınmasıyla birlikte aşırı sıcaklar ve hava kirliliği gibi tehditlerle giderek daha fazla karşı karşıya kalıyor. İstanbul’daki sıcak hava dalgaları şimdiden şiddetlenmiş durumda ve önümüzdeki yıllarda çok daha ağır seyretmesi bekleniyor. Araç trafiğinden kaynaklanan egzoz gazları sorunu daha da derinleştirerek sıcak günlerde dışarıda bulunmayı daha da tehlikeli hale getiriyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi de bu duruma kayıtsız kalmadı. Caferağa, yakın zamanda İstanbul’un Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı kapsamında belirlenen üç pilot Düşük Emisyon Bölgesi’nden biri olarak seçildi. Bu plan, trafik sıkışıklığını, hava kalitesi sorunlarını ve ulaşım zorluklarını ele almayı hedefliyor. Meksiko, Buenos Aires, Madrid ve Roma gibi büyük şehirler, emisyonları azaltmak ve ulaşımı iyileştirmek için benzer düşük emisyon bölgesi stratejileriyle önemli başarılar elde etti.

Yaşlı nüfusun daha yoğun olması nedeniyle, Caferağa’nın da içinde yer aldığı Kadıköy ilçesi ayrıca İstanbul’un Sokak Dönüşüm Programı kapsamına alındı. Bu program, sürdürülebilir ve insan odaklı kentsel tasarımı desteklemeyi amaçlıyor.

Ancak bir mahallenin dönüşüm için öncelikli alan olarak belirlenmiş olması, işin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Aksine, bu sadece bir başlangıç noktası.

Yaşanabilir Bir Kenti Baştan İnşa Etmek

Her şey, yalnızca bir sokak bloğuyla başladı. Eylül 2023’te Caferağa, mahallenin merkezindeki Mehmet Ayvalıtaş Meydanı’nı geçici olarak dönüştürdü — küçük ölçekli ama iddialı bir pilot uygulamaydı bu.

Araç trafiği geçici olarak sınırlandırıldı, su bazlı boyalar ve modüler kent mobilyaları kullanılarak meydan yayalara açıldı. Yeni banklar ve bitkilerle dinlenme alanları oluşturuldu. İlkokulun yakınındaki renkli yaya geçitleri görünürlüğü ve güvenliği artırdı. Normalde araçların hakimiyetindeki bu alan, neredeyse bir gecede mahalle sakinleri ve ziyaretçiler için canlı bir buluşma noktasına dönüştü.

Geçici olmasına rağmen bu düzenleme, mahalle sakinlerinin dikkatini çekti ve Caferağa sokaklarını birlikte yeniden tasarlamak için uzun soluklu bir iş birliğinin başlangıcını sağladı. Yerel yönetim, araştırmacılar, sivil toplum kuruluşları ve WRI Türkiye’nin Derinlemesine Çalışma (Deep Dives) Programı ekibiyle yapılan görüşmeler sonucunda, yaşam kalitesini artırmak ve sürdürülebilirlik sorunlarını ele almak amacıyla beş temel öneri belirlendi. Bu önerilerin tamamı şu anda belediye iş birliğinde farklı uygulama aşamalarında ilerliyor.

Mehmet Ayvalıtaş Meydanı, geçici düzenlemeden sonra. Fotoğraf: WRI Türkiye

1) Yaya Alanlarının Önceliklendirilmesi

Yeniden tasarlanan Mehmet Ayvalıtaş Meydanı’na adım atmak, mahalle sakinleri için adeta taze bir nefes oldu. Canlı ve ferah bu alan, Caferağa’nın dar kaldırımlarında hareket etmeye çalışanların günlük deneyiminin tam tersini sunuyordu. Mahallenin yaşlı sakinlerinden Emel Budak’ın da belirttiği gibi, “Kafe masaları ve gelişi güzel park edilmiş skuterler kaldırımları o kadar kaplamış ki, yaşlılar ve engellilerin geçmesi neredeyse imkânsız hale gelmiş.”

Bu pilot proje, mahalle genelinde yaya bölgelerinin belirlenmesi gerektiğini ortaya koydu. Sakinler, daha geniş kaldırımlar, erişilebilir rampalar ve yükseltilmiş, görünür yaya geçitleri talep ederek bölgenin özellikle engelli bireyler için daha güvenli hale getirilmesini önerdi.

Öte yandan, ana yaya yolları boyunca ağaç dikilmesi hava kalitesini iyileştirmeye ve sıcak günlerde sokakların serinlemesine yardımcı olacak. Bankların yerleştirilmesi ise dinlenme ve sosyal etkileşim alanları yaratacak. Mahalle sakinleri ayrıca, görme engellilerin daha rahat hareket edebilmesi için yaya geçitleri ve kaldırım kenarları gibi yerlere dokunsal (kabartmalı) döşeme yapılması gereğine de dikkat çekti.

Bu çözümler birlikte, yürünebilirlik, konfor ve güvenlik açısından önemli ölçüde iyileşme sağlayabilir. Şehir bu değişiklikleri hayata geçirmeye başladıkça, mahalle sakinleri belediyenin “Erişilebilir Kadıköy” platformu üzerinden sürekli geri bildirim verebilecek; bu da gelecekte yapılacak iyileştirmeler için yol gösterici olabilir.

Geçici meydan tasarımına dahil edilen ağaçlar. Fotoğraf: WRI Türkiye

2) Bisiklet ve Skuterlere Yer Açmak

Caferağa’nın küçüklüğü, bisiklet ve skuter kullanımına oldukça uygun; bu da araç trafiğini azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak mahallede birbirine bağlı bir bisiklet yolu ağı bulunmuyor. Park sorunu da önemli bir konu: Muhtar Dağıstanlı, bisiklet ve skuterlerin zaten kalabalık olan kaldırımları kapatması nedeniyle çok sayıda şikâyet aldığını belirtti.

Belirlenmiş park alanında paylaşımlı skuterler. Fotoğraf: WRI Türkiye

Buna karşılık, Kadıköy Belediyesi bisiklet yolu ağını 2050 yılına kadar 18 kilometreden 58 kilometreye çıkarmayı, ayrıca e-bisiklet paylaşım sistemi ve özel bisiklet park alanları geliştirmeyi planlıyor.

Sakinlerin güvenlik ve erişilebilirlik konusundaki endişelerini gidermenin yanı sıra, bu adımlar ilçenin daha geniş kapsamlı sürdürülebilirlik çabalarını da destekleyecek. Kadıköy’ün 2030’a kadar sera gazı emisyonlarında %40 azalma ve 2050’ye kadar tam iklim nötrlüğüne ulaşma hedefleri doğrultusunda, elektrikli ve sıfır karbonlu ulaşım altyapısı kritik öneme sahip.

3) Yeni Bir Yerel Servis Sistemi Oluşturmak

Caferağa, büyük toplu taşıma merkezlerine yakın konumda bulunuyor. Ancak mahalle içerisinde erişilebilir bir ulaşım sistemine sahip değil. Bu durum, özellikle yaşlılar ve refakatçiler için mahallede hareket etmeyi ve Caferağa’yı şehrin diğer bölgelerine bağlayan metro ve vapur gibi toplu taşıma araçlarına ulaşmayı zorlaştırıyor.

Mahalle sakinleri, Kadıköy Belediyesi ve WRI Türkiye ekibi, yerel yolculukları kolaylaştırmak ve yakınlardaki ulaşım merkezlerine bağlantı sağlamak amacıyla ModaBüs adında yeni bir servis hizmeti önerdi. Kadıköy Belediyesi, topluluk üyeleriyle yakın iş birliği içinde çalışarak 17 durak belirledi ve konut alanlarını kamuya açık alanlar ve toplu taşıma noktalarıyla bağlayacak güzergahları değerlendirdi. Proje şu anda son planlama aşamasında.

2025 sonlarında hizmete girmesi planlanan ModaBüs, metro, tramvay ve vapur hatları dahil olmak üzere daha geniş toplu taşıma sistemiyle entegre olacak ve Caferağa’nın 22.000’den fazla sakini için ilk ve son kilometre bağlantısını sağlayacak. 65 yaş üstü kartı, engelli kartı ve anne kartı (annelerin ücretsiz seyahat etmesini sağlayan kart) sahipleri için ücretsiz hizmet verecek.

4) Düşünceli Bir Otopark Yaklaşımı Geliştirmek

Caferağa’nın temel sorunlarının başında aşırı kalabalık gelince, otopark (ya da otopark yetersizliği) sorununun öne çıkması şaşırtıcı değil. Ancak sakinler, sadece otopark alanı artırmanın trafiği ve kirliliği daha da kötüleştireceğinin farkında olarak, sürdürülebilir yönetim stratejileri önerdi. Bu stratejiler arasında ticari bölgelerde sokak üzeri parkın sınırlandırılması, daha etkili denetim ve düzenleme için dijital sistemlerin kurulması ve otopark önceliğinin mahalle sakinlerine verilmesi yer alıyor.

Mehmet Ayvalıtaş Meydanı’nda mahalle sakinleri için interaktif bir bilgilendirme ekranı. Fotoğraf: WRI Türkiye

Mahallenin yaşlı sakinlerinden Nuran Kansu, futbol maçları gibi özel etkinliklerde otopark bulmakta zorlandığını belirterek, “Bu tür zamanlarda yakınlardaki okul bahçeleri ya da uygun açık alanların geçici otopark olarak kullanılması, sakinlere büyük rahatlık sağlar,” önerisinde bulundu. Mahalle sakinleri ayrıca, ziyaretçilerden alınacak otopark ücretleriyle gerekli altyapı iyileştirmeleri ve diğer iyileştirme çalışmalarının finanse edilmesini de değerlendiriyor.

Bu öneriler hâlâ planlama aşamasında. Onaylanmaları halinde, İstanbul’un Düşük Emisyon Bölgesi stratejisi kapsamında alınan önlemler üzerine inşa edilecek. Caferağa ayrıca, özellikle akşam ve hafta sonları yoğun saatlerde, mahalle sakinleri dışındaki araçların girişini sınırlamayı planlıyor.

5) Teslimat Süreçlerini İyileştirmek

Caferağa’da her gün 600’ün üzerinde motorlu teslimat aracı dolaşıyor; bu da mahallenin turizm ve hizmet sektörünü ayakta tutuyor. Ancak yoğun saatlerde kamyonlar ve kuryeler dar sokaklara park ederek yolları ve kaldırımları tıkayabiliyor. Gece geç saatlerde ya da sabah çok erken saatlerde yapılan teslimatlar da mahalle sakinlerinin huzurunu bozuyor.

Teslimatların yoğun saatler dışında planlanması, belirli yükleme boşaltma alanlarının tahsis edilmesi ve denetimlerin güçlendirilmesi, mahallede yaşam kalitesini artırabilir. Aynı zamanda karbon emisyonlarının azaltılmasına da katkı sağlar: WRI’ın tahminlerine göre, Caferağa’daki teslimatların yalnızca %30’unun elektrikli araçlara ya da aktif ulaşıma (örneğin bisikletli kurye sistemine) geçmesi, haftalık yaklaşık 425 kilogram CO₂ salımını ortadan kaldırabilir — bu da benzinli bir araçla yaklaşık 1.600 kilometre yol katetmeye eşdeğer.

Teslimat sürelerini kısaltmak ve emisyonları azaltmak amacıyla kargo bisikletine geçiş yapan Londra gibi şehirlerden ilham alan mahalle sakinleri, bölgedeki işletmelerin yaklaşık %70’ini de kapsayan geniş bir kesimle birlikte Caferağa için kapsamlı bir kargo bisikleti teslimat stratejisini destekliyor. Bu kapsamda bir pilot programın 2025 yılı sonunda başlaması planlanıyor.

Diğer Kentlerin de İzleyebileceği Bir Örnek

Caferağa’da önerilen değişiklikler yalnızca fiziksel altyapıyla ilgili değil; herkes için yaşam kalitesini artırmayı amaçlıyor.

Yeni stratejiler ve bu stratejilerin nasıl geliştirildiği benzer sorunlarla karşı karşıya olan diğer kentsel alanlara da önemli dersler sunuyor:

  • Toplumun katılımı kritik önemde. Katılımcı ve kapsayıcı planlama süreçleri, etkili çözümler geliştirmek için vazgeçilmez. Yerel paydaşların ve sakinlerin karşılaşılan zorlukları anlamasını sağlamak ve çözüm üretme sürecine aktif olarak dahil olmalarını desteklemek, Caferağa’da gerçekten topluluk ihtiyaçlarına yanıt veren bir çerçevenin oluşmasını sağladı. Mahallede düzenli olarak gerçekleştirilen toplantılar ve ilçe belediyesinin dijital geri bildirim platformları sayesinde, sakinler yaşadıkları çevrenin iyileştirilmesine katkı sunmaya devam edecek.
  • Çözümleri denemek ve geri bildirimlere yanıt vermek, sahiplenmeyi güçlendirir. Mehmet Ayvalıtaş Meydanı’nda uygulanan pilot proje, topluluğun sürece katılmasına ve anlık geri bildirim sağlamasına olanak tanıdı ve daha iyi sokak tasarımıyla nelerin mümkün olabileceğini gösterdi. Bu çaba, en başından itibaren güçlü bir katılım sağladı ve nihai öneri setine derinlik kattı.
  • En başarılı çözümler, birden fazla sorunu aynı anda ele alanlardır. Hareketlilik, erişilebilirlik ve sürdürülebilirlik konularını birlikte ele almak; topluluk ihtiyaçlarına daha etkili ve bütüncül bir yanıt sunar. Örneğin, kaldırımlar ve bisiklet yolları boyunca gölgelik ağaçlar ve yeşil alanlar eklemek, kentsel ısıyı azaltırken yürümeyi ve bisiklete binmeyi teşvik eder, aynı zamanda mahalle sakinleri arasında aidiyet ve topluluk duygusunu da güçlendirir. Trafiği yatıştırmaya yönelik kapsamlı çabalar ise mahallenin daha güvenli, erişilebilir ve nihayetinde daha sürdürülebilir bir yer haline gelmesini sağlayacaktır.

Caferağa, İstanbul’un en özgün ve dinamik mahallelerinden biri. Ancak aşırı kalabalıklaşma ve kirlilik gibi sorunlar, müdahale edilmediği takdirde daha da derinleşecek. Mahallenin bu zorluklara yönelik benimsediği iş birlikçi ve aşamalı yaklaşım, daha yaşanabilir ve sürdürülebilir bir yolun önünü açabilir ve başka mahallelere de ilham verebilir. Şimdi, Yaşanabilir Bir Caferağa için paylaşılan bu vizyonu gerçeğe dönüştürme zamanı.


WRI Türkiye’nin Derinlemesine Çalışma Programı Hakkında


Yaşanabilir Caferağa projesi, WRI’ın Derinlemesine Çalışma Programı’nın bir parçası olup, şehir yöneticileri ve sakinleriyle uzun vadeli iş birliğini teşvik ederek daha sürdürülebilir ve dirençli kentsel ortamlar oluşturmayı hedefliyor. Projenin bir sonraki aşaması, Kadıköy ilçesinin tamamına genişletilecek ve kentsel ısı adası etkisini azaltmak için doğa temelli çözümler içerecek. Kadıköy’de doğa temelli çözümlerin kentsel ulaşım projelerine entegrasyonunu içeren kapsamlı bir kavramsal plan ve pilot uygulamalar geliştirmeyi amaçlıyoruz. Proje hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

]]>
../../../istanbul-turist-yogunlugu-ve-iklim-sorunlariyla-birlikte-mucadele-ediyor/feed/index.html 0
Daha Güçlü Sivil Toplum ile Daha Adil Şehirler Mümkün ../../../daha-guclu-sivil-toplum-ile-daha-adil-sehirler-mumkun/index.html ../../../daha-guclu-sivil-toplum-ile-daha-adil-sehirler-mumkun/index.html#respond Fri, 26 Apr 2024 15:24:20 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38821 Günümüzde dünya nüfusunun büyük çoğunluğu kentlerde yaşıyor. Özellikle önümüzdeki 30 yıl içerisinde gelişmekte olan ülkelerdeki kentlerin nüfusunun iki kat artması bekleniyor. Küresel olarak 1.2 milyardan fazla insan, yani her üç kent sakininden biri, temel kentsel hizmetler olan yeterli ve güvenli konut, ulaşım altyapısı, toplu ulaşım imkanları, temiz su, sanitasyon ve enerji gibi kaynaklardan yeterince yararlanamıyor.

Kentler büyüdükçe ve geliştikçe, aslında hangi kullanıcı grupları için planlandıkları çok daha fazla önem kazanıyor. Yalnızca genç ve sağlıklı bireyler için tasarlanan kentler ne yazık ki kapsayıcılıktan giderek uzaklaşıyor. Toplumu oluşturan tüm bireylerin yani çocuklar, kadınlar, yaşlılar ve özellikle de engelli bireylerin ihtiyaç ve beklentilerine göre planlama yapmak ise giderek daha fazla önem kazanıyor.

Birleşmiş Milletler de Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamındaki hedeflerinden birini “şehirleri ve insan yerleşimlerini kapsayıcı, güvenli, dayanıklı ve sürdürülebilir kılmak” şeklinde tanımlıyor ve “herkes için, özellikle kırılgan durumda olan insanların, kadınların, çocukların, engellilerin ve yaşlıların ihtiyaçlarına özel önem gösterilerek, yol güvenliğinin artırılması, başta toplu taşıma sisteminin geliştirilmesiyle herkesin güvenli, ekonomik olarak karşılanabilir, erişilebilir ve sürdürülebilir ulaşım sistemlerine erişimini sağlama”yı amaçlıyor. Bu noktada özellikle çevre ile uyumlu, ekonomik olarak sürdürülebilir, herkesin kentsel hizmetlere eşit ve güvenli bir şekilde erişebilmesini sağlayan, etkin ve adil bir ulaşım altyapısının oluşturulması da kentlerin en önemli gündemlerinden biri haline geliyor.

Türkiye’nin mega kenti İstanbul da kayıtlı 16 milyon nüfusunun yanında göç kaynaklı kayıt dışı büyük bir nüfusa da hizmet sağlamak durumunda kalıyor. İstanbul’un yıldan yıla artan nüfusunu ve nüfusu oluşturan toplumsal grupların ihtiyaçlarında oluşabilecek farklılaşmaları daha yakından analiz etmek ve çözümleri kentte yer alan sivil toplumla birlikte geliştirmek amacıyla, WRI Türkiye Şubat 2024 itibariyle “Adil Şehirler için Daha Güçlü Sivil Toplum” projesini başlattı.

Avrupa Birliği tarafından Sosyal İçerme ve Gençlik Üzerine Çalışan Hak Temelli STÖ’lere Destek Hibe Programı kapsamında finanse edilen ve Marmara Belediyeler Birliği (MBB) iş birliğiyle hayata geçirilen üç yıl sürecek proje ile temel kentsel hizmetlere eşit erişimi savunan adil şehirler için sivil toplum kuruluşları (STK) destekleniyor.

STK’ların kapasitelerini ve farklı paydaşlarla diyaloglarını güçlendirmek, etkilerini artırmak ve sürdürülebilirliklerini desteklemek projenin temel hedefleri arasında yer alıyor. Proje ile genç, yaşlı, kadın, çocuk, engelli, vb. tüm dezavantajlı grupların kentsel hizmetlerden eşit faydalanmasını teşvik etmek de hedefleniyor. Proje, bu bağlamda özellikle eğitim, sağlık, barınma, güvenlik ve emniyet, ulaşım ve erişilebilirlik, kamusal alanlar ve yeşil alanlar gibi kentsel kullanımlara hem fiziksel hem de ekonomik anlamda erişimin önündeki engellerin kaldırılmasına ve toplumu oluşturan tüm sosyal grupların adil erişimine odaklanıyor.

Proje kapsamında, İstanbul’dan seçilecek 4 pilot ilçede yapılacak kapsamlı bir ihtiyaç analizi çalışmasını takiben STK’lara ve yerel yönetimlere yönelik eğitimler, yurt içi saha ziyaretleri, yurt dışı çalışma ziyaretleri, uluslararası örneklere ilişkin çevrim içi buluşmalar ve mikro hibe programı gibi birçok fırsatın sunulduğu kapsamlı bir kapasite güçlendirme programı hayata geçirilecek. Bununla birlikte İstanbul’da temel kentsel hizmetlere eşit erişimde karşılaşılan engeller ve çözüm önerilerine odaklanan “Adil İstanbul Raporu”, Türkiye ve AB’deki ilgili tüm politikaları ve politika oluşturma mekanizmalarını kapsayan “Beyaz Kitap” ve bu alanda yerel yönetimler tarafından benimsenebilecek politika, strateji ve eylemlere odaklanan “Yerel Yönetimler için Rehber” hazırlanacak ve özellikle daha kapsayıcı politikalar için karar alıcılarla paylaşılacak.

Kentlerde farklı ekonomik ve sosyal durumdaki kullanıcı gruplarının kentsel hizmetlere erişim düzeyleri arasındaki farklılıkları ifade eden “kentsel hizmetler açığı”nı kapatmanın tüm kente fayda sağlayacağına inanan “Adil Şehirler için Daha Güçlü Sivil Toplum” projesi İstanbul genelinde dönüştürücü değişimi başlatmayı hedefliyor.

Not: Proje hakkında ayrıntılı bilgi için proje sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

]]>
../../../daha-guclu-sivil-toplum-ile-daha-adil-sehirler-mumkun/feed/index.html 0
YAKIT FİYATLARINDAKİ ARTIŞ YENİ BİR FIRSAT MI ? ../../../yakit-fiyatlarindaki-artis-yeni-bir-firsat-mi/index.html ../../../yakit-fiyatlarindaki-artis-yeni-bir-firsat-mi/index.html#respond Thu, 10 Mar 2022 11:11:16 +0000 https://www.thecityfixturkiye.com/?p=38575 Trafik bilgi hizmeti INRIX dünyadaki şehirlerin 2021 yılı için trafik sıkışıklık oranlarının yer aldığı raporu yayınladı. Geçtiğimiz 10 yıllık süreçte genel olarak ilk 5 içinde görmeye alıştığımız İstanbul salgının etkileri ve uygulanan kısıtlamalarla 2021’de 10. sırada yer aldı. İlk 100 şehir arasında Türkiye’den İstanbul haricinde listede 19. sırada yer alan Bursa ve 70. sıradaki Ankara da bulunuyor. İzmir ise 124. sırada yer alan Türkiye’den diğer bir şehir oldu. İstanbul özelinde 2021 ve 2020 yıllarını kıyasladığımızda ise salgın şartlarına bağlı olarak 2021’de trafik sıkışıklığının bir önceki yıla göre arttığını söyle biliriz. Bunun en önemli nedenlerinden biri olarak da toplu taşımaya olan talebin düşmesidir.

Kaynak: Jon Anderson/Flickr

Bir diğer çarpıcı istatistik ise, trafik navigasyon sağlayıcısı TomTom’dan geldi. Sıradan bir İstanbullu geçen yıl yoğun saatlerde trafikte ortalama olarak sekiz gün, 8 saat kaybetti.

İstanbul’da kayıtlı dört milyondan fazla özel araç var. Trafikte dolaşan bu araçlar Aralık ayının son haftasına kadar trafiğin yoğun olduğu saatlerde yüzde 80 trafik yoğunluğuna neden oldu. Ancak akaryakıt fiyatlarındaki artış eğilimi ve bu trendin devam etmesi ile Ocak 2022’de trafik yoğunluğu 55’e düştü.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından sağlanan toplu taşıma verilerine göre de Ocak ayının ilk haftasında metroyu kullanan vatandaş sayısı yaklaşık 700 bin kişi artarak 14,2 milyon yolcuya ulaştı.

Muhtemelen akaryakıt zamlarıyla ilişkili olarak İstanbullular daha çok otobüs ve metrobüs kullandı. Keza paylaşılan veriler de Ocak ayının ilk haftasında yedi günlük toplam sefer boyunca, Aralık ayına göre 13,7 milyon daha fazla yolcu taşıyarak toplamda 37,9 milyon yolcuya ulaştı.

Diğer etkileyici bir çalışma ise Ankara merkezli ISSD Bilişim ve Elektronik A.Ş. tarafından Bursa özelinde yürütüldü. ISSD veri ekibi tarafından açıklanan çalışma sonuçlarına göre, akaryakıt artışlarına bağlı olarak Bursa Küçük Sanayii-Şehir Merkezi istikametinde seyahat süreleri son 2 ayda %22 oranında azaldı.

Küresel düzeyde akaryakıt ve enerji fiyatlarındaki bu astronomik artışı bir kriz gibi değerlendirsek de bu krizi petrol ithalatçısı bir ülke olarak nasıl fırsata çevirerek şehirlerimiz için sürdürülebilir ulaşımı nasıl tahsis edeceğimizi düşünmeliyiz. 1970’lerdeki petrol krizini fırsata dönüştüren Danimarka ve Hollanda gibi ülkeler burada ilham verici örnekler olarak karşımıza çıkıyor. Hem toplu taşıma seçenekleri hem de toplu taşıma sistemi ile bütünleşik ve etkileşimli güvenli ve erişilebilir ulaşım (bisiklet ve yürüme) ağları kurarak bütün dünyanın sürdürülebilir ulaşım özelinde örnek aldığı şehirleri yarattılar. Akaryakıt fiyatlarının kullanıcı davranışları üzerindeki bu değişimi kalıcı hale getirmek için yerel ve ulusal ölçekte sürdürülebilir ve temiz kent içi ulaşım özelindeki mevcut stratejileri ve planlamaları uygulama noktasında da devreye sokmalıyız.

 

*Celal Tolga İmamoğlu tarafınan kaleme alınan bu yazı Yol Teknolojileri Dergisi Ocak-Şubat 2022 sayısında yayınlanmıştır.

]]>
../../../yakit-fiyatlarindaki-artis-yeni-bir-firsat-mi/feed/index.html 0
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden “BİSİKLETLİYİ FARK ET” Kampanyası ../../../istanbul-buyuksehir-belediyesinden-bisikletliyi-fark-et-kampanyasi/index.html ../../../istanbul-buyuksehir-belediyesinden-bisikletliyi-fark-et-kampanyasi/index.html#respond Mon, 22 Feb 2021 13:26:21 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38476 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı bisiklet kullanıcılarının sürüş güvenliğine destek vermek için motorlu taşıt sürücülerine yönelik bir iletişim kampanyası başlattı. Şehrin birçok noktasında sürücülere yol bilgilendirmesi yapan VMS ekranlarında “BİSİKLETLİYİ FARK ET” mesajları yayınlanmaya başladı. Paylaşılan mesajda ayrıca bir bisikletliyi sollarken gerekli olan güvenli geçiş mesafesi 1.5 metreye de vurgu yapıldı. Kampanya D-80 ve D-100 karayolları dışında bulunan 77 adet VMS ekranlarından dönüşümlü olarak İstanbul’un tüm ilçelerinde yıl boyunca devam edecek.

İstanbul Büyükşehir Ulaşım Daire Başkanı Utku Cihan, bisikletli ulaşım bilincini arttırmak için büyükşehir belediyesine ait birçok iletişim mecrasında farkındalık çalışmalarına devam edeceklerini bildirdi. Pandemi döneminin başlangıcından itibaren salgın döneminde bisikletin önemini vurgulayan birçok kampanyaya imza attıklarını belirten Cihan, bisikletli ulaşım konusunda iletişimin, fiziki altyapı kadar önemli bir unsur olduğunu, bisiklet kültürünün yükselmesi ve İstanbul’da bisikletin bir ulaşım türü olması için bu şekilde farkındalık çalışmaları yapmayı hedeflediklerini belirtti.

İlerleyen zamanlarda motorlu araç sürücülerine, toplu ulaşım şoförlerine yönelik bisikletin bir ulaşım aracı olduğuna, bisiklet sürücülerinin güvenlik açısından motorlu araçlara göre daha hassas seviyede olduklarına dair bu tarzda iletişim kampanyalarını arttıracaklarını ifade ederek, bu konuda işbirliklerine ve proje ortaklıklarına da hazır olduklarını iletti.

]]>
../../../istanbul-buyuksehir-belediyesinden-bisikletliyi-fark-et-kampanyasi/feed/index.html 0
COVID-19’un etkisi şehirlerde uzun yıllar devam edebilir. 4 alanda aldıkları tedbirlerle bu etkilerle şehirler şimdiden mücadele ediyor. ../../../covid-19un-etkisi-sehirlerde-uzun-yillar-devam-edebilir-4-alanda-aldiklari-tedbirlerle-bu-etkilerle-sehirler-simdiden-mucadele-ediyor/index.html ../../../covid-19un-etkisi-sehirlerde-uzun-yillar-devam-edebilir-4-alanda-aldiklari-tedbirlerle-bu-etkilerle-sehirler-simdiden-mucadele-ediyor/index.html#respond Mon, 23 Mar 2020 08:42:35 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=38194

İnsanların evlerinde kapanınca Milano’nun caddeleri boş kaldı. Fotoğraf: Alberto Trentanni/Flickr

COVID-19 salgını, hayatımızın yeni gerçeği hakkında iki gerçeği ortaya koyuyor: her zamankinden daha fazla birbirimize bağlıyız; şehirler ise bu krizin en ön saflarında yer alıyor ve gelecekte meydana gelebilecek küresel herhangi bir krizin de ön saflarında olacaklar.

Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıktığından beri, koronavirüs ve bu virüsün sebep olduğu COVID-19 hastalığı dünya çapında büyük kent merkezlerinde binlerce insanı öldürdü. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki enfeksiyonların haritası da hastalığın ABD’deki kentlerdeki yayılımını çok yakın bir şekilde takip edip yayınlıyor.

Ancak şehirler sadece salgınla mücadelenin ön saflarında yer almıyorlar; bunun yanı sıra bu salgından kaynaklanacak fiziksel yapıdan tutun da ekonomik ve sosyal yapıya kadar kalıcı değişiklikleri de ilk elden yaşayacaklar. Şehir planlaması binlerce yıldır bulaşıcı hastalıklarla şekilleniyor. Hükümetler, doktorlar ve topluluklar “eğriyi düzleştirmeye” çalışırken, bazı politika ve davranış değişikliklerinin gelecek yıllarda şehirlerde yaşama şeklimizi etkilemesi de oldukça muhtemel.

Kentlerin şu anda hastalığın yayılmasını önlemek için dört alanda aldığı tedbirler ise şu şekilde:

1.Erişimi Kısıtlama

Hem yerel hem de uluslararası seyahat kısıtlamaları, şehirlerin dünya çapında işleyiş biçimindeki en belirgin değişiklik.

Çin hükümeti Wuhan’ın içine ve dışına ulaşımı kestikten ve kent sakinlerinin sadece market alışverişi veya sağlık kontrolü amacıyla evlerinden çıkmalarına izin verdikten sonra, Çin’deki diğer şehirler de kendi kendini karantinaya almanın ve diğer seyahat kısıtlamalarının yanı sıra en nihayetinde yüz milyonlarca kişiyi etkileyen kişisel tecrit yöntemini benimsedi. Singapur, katı seyahat kısıtlamaları ve hastane ve ev karantina yöntemlerini uygulamaya koydu ve kuralları ihlal edenler için ciddi cezalar belirledi. Fransa, İtalya ve İspanya şimdi benzer tecrit önlemleri alıyor.

ABD’de ise eyalet ve şehir yönetimleri birbirinden farklı uygulamalar benimseyebiliyor. California, Ohio, Illinois, Massachusetts, Washington, New York City ve Columbia Bölgesi dahil olmak üzere bazı bölgeler belirli boyutlardaki toplantıları yasaklamaya ve restoran ve barları kapatmaya karar verdi. Diğerleri ise kişilerin kendi kendine uygulayacağı sosyal izolasyonu teşvik ediyor. Bu kapatmaların ardından daha önceden uğultusundan geçilmeyen kent meydanlarıyla hayalet şehirler karşımıza çıkıyor. Bunun yanı sıra, pek çok işletme ise belirsiz bir gelecekle yüzleşmek zorunda kalıyor.

Seyahat kısıtlamalarının verimlilik, hava kirliliği ve karbon emisyonları üzerinde geniş kapsamlı etkileri oldu. Çin’de salgın, ana sanayi çıktılarında %15-40 oranında bir azalmaya neden oldu ve bu da karbon emisyonlarında yaklaşık % 25’lik bir düşüşe sebebiyet verdi. Uydu verileri, kısıtlamaların yürürlüğe girmesinin ardından Çin ve İtalya‘daki hava kirliliği seviyelerinde belirgin bir değişiklik tespit etti. Kentsel hava kirliliği ve erken ölüm arasındaki bağlantıyı göz önüne aldığımızda, bazı hesaplamalar hava kalitesindeki değişimin çok genç ve çok yaşlıların sağlığı üzerinde çok geniş kapsamlı olumlu etkileri olabileceğini düşündürmektedir.

Ancak geçmiş deneyimler, ekonomik gerilemeden kaynaklanan emisyon azaltımlarının geçici olabileceğini göstermektedir. Örneğin, Çin’in bazı bölgelerinde fabrika üretimi yeniden başlamaya başladığında, hükümet bunun aksi takdirde emisyonların kontrolüne yardımcı olacak çevre kurallarını gevşetebileceğine işaret etti.

2. Toplu Taşıma Sistemlerinin Güçlendirilmesi

İstanbul, kamu ve belediye tesislerini sterilize etmek için 40 araç ve yüzlerce personelden oluşan bir hijyen filosu kurdu. Filo, kütüphaneler, ortak çalışma alanları, kültür merkezleri, engelliler için tesisler ve ibadethaneler gibi belediyeye ait kamusal alanların temizlenmesinden de sorumlu.

İstanbul ayrıca, günde 5 milyondan fazla kişiye hizmet veren yaygın toplu taşıma sisteminde rutin temizlik protokollerini artırdı. 40’tan fazla metrobüs istasyonuna dezenfektanlar yerleştirildi. Hong Kong’dan Washington, DC’ye kadar diğer büyük metro sistemleri de temizliği artırıyor.

Hubei’de yapılan bir araştırmanın uzun mesafeli tek bir otobüs yolculuğu boyunca COVID-19’un bir kişiden dokuz kişiye nasıl yayıldığını göstermesinden sonra, virüsün yayılmasını önlemek için hala çalışan otobüs hatlarının işletmesinde değişiklikler yapılıyor.

Ruanda’nın Kigali kenti, kent genelinde otobüs duraklarında, taksi bekleme noktalarında ve otoparklarda portatif el yıkama istasyonları kurdu. Almanya liderliğindeki Transformative Urban Mobility Initiative, Almanya, Polonya, İsviçre ve Çin’deki belediye otobüs filoları tarafından yapılan birçok düzenlemenin özetini çıkardı. Bunun yanı sıra, küresel çapta toplu taşımada yeni çalışmaları derleyen bir Twitter paylaşımı yapıyor. Sürücülerle teması azaltmak için, birçok operatör yolcuların ön kapıdan binmesini yasaklıyor ve aracın içinde bilet satışını durdurdu. İsviçre’de, bazı otobüslerde sürücüler geçici barikatlarla yolculardan ayrıldı. Hem Avrupa hem de Çin’de, otobüs operatörleri biniciler arasındaki güvenli mesafeleri belirtmek için zemin işaretlerini kullanmaya başladı.

Moğolistan’ın başkenti Ulaanbaatar, seyahat talebini azaltmak için otobüs operasyonlarını %50 oranında düşürdü ve Çin’in Shenzhen kenti, hastalığın yayılma ihtimalini azaltmak için otobüs ve diğer toplu taşıma araçlarında maksimum doluluk oranını normal sınırlarının yarısına düşürdü.

3. Toplu Ulaşıma Alternatifler Yaratmak

İnsanlar kalabalıklardan kaçınır ve hareketler de kısıtlanırken, şehirler toplu taşıma kullanımında keskin bir gerileme kaydedildiğini bildiriyor. İstanbul, Mart ayının ilk üç haftasında 2 milyondan fazla yolcusu olan toplu taşıma sisteminin kullanımında yaklaşık %50’lik bir düşüş olduğunu açıkladı. San Francisco’nun BART sistemi, salgının yolcuları uzak tutması nedeniyle haftalık 5 milyon dolarlık zararı olduğunu açıklayarak acil durum fonu istedi. Çin’in Wuhan ve Huanggang gibi bazı şehirleri virüsün yayılmasını engellemek için toplu taşımayı tamamen askıya aldı.

Kolombiya’nın Bogotá kenti, tren ve otobüslere yaratıcı bir alternatif arıyor. Belediye Başkanı Claudia Lopez, normalde sadece Pazar günleri düzenlenen dünyaca ünlü Ciclovía‘nın, yani kentin açık sokaklar ve caddeler günlük rotasının, arabalara kapatılacağını ve hafta içi günlerinde bisikletlilere ve yayalara açılacağını duyurdu. İnsanlara işlerine gidip gelirken toplu taşıma sistemi yerine kullanabilecekleri alternatifler sunmak için artık hafta içi 76 kilometreden fazla sokak ve caddenin araç trafiğine kapatılması yürürlüğe girecek. Kentin 500 kilometrelik kalıcı bisiklet yollarına yeni geçici bisiklet yolları eklenecek.

Yaya trafiğinin özellikle turistlerden en çok etkilenen şehirlerde genel olarak azaldığı görülmektedir. Ancak New York, Philadelphia ve Çin‘deki çeşitli şehirlerde bisiklet kullanımında bir artış olduğu bildirilmektedir. Bisiklet trafiğindeki artış, birçok şehirde bisiklet altyapısının güvenliğini test edebilir. New York Belediye Başkanı Bill de Blasio’nun “mümkünse işe bisiklete veya yürüyerek gidin” teşvikine cevaben Ulaşım Alternatifleri tarafından acil bisiklet şeritleri ve diğer altyapı değişiklikleri talep eden bir dilekçe başlatıldı.

Bazı hükümetler ise bisiklet kullanımında tam tersi bir yön takip etti. Yeni vakaların keskin bir şekilde artış gösterdiği İspanya’da, polisin; insanların işe, hastaneye gitmek veya yiyecek ya da ilaç almak dışında evde kalmaları yönünde karar çıktıktan sonra gerekli olmayan yolculuklar yaptığı fark edilen bisikletlilere para cezası verdiği bildiriliyor.

4. Köklü veri şeffaflığı

Güney Kore’deki enfeksiyonlar Daegu şehrinde yükseldiğinde, ülke açık veri ve halkın katılımı stratejisini yürürlüğe koydu. Bu bazı eleştirilere neden oldu, ama aynı zamanda yeni bir yaklaşım da ortaya koydu.

Güney Kore, karantinadaki kişilerden, kendilerini sağlık personeline bağlayan kendi kendine teşhis uygulamalarını kullanmalarını istedi ve hastalığın yayılması hakkında ayrıntılı bilgi paylaşan bir dizi uygulama ve web sitesi başlattı. Bir üniversite öğrencisi tarafından oluşturulan ancak hükümet verileriyle doldurulmuş etkileşimli bir harita, enfekte kişilerin ziyaret ettiği yerleri ve bu kişilerin demografik özelliklerini gösteriyor. Özel olarak geliştirilen popüler bir mobil uygulama ise, bu enfekte kişilerin ziyaret ettiği bu konumlara 100 metre mesafede olduklarında kullanıcılara uyarı göndermek için bu verileri referans alıyor.

Güney Kore’nin halkın katılımını istemesinin başka bir yolu ise şuan test aşamasında. Goyang şehri yenilikçi, temassız, kesintisiz bir test yöntemine öncülük etti. Şehir bir otopark alanine kullanarak insanların sadece araba pencerelerini açıp koruyucu giysilerini giymiş tıbbi personel tarafından temizlenebilecekleri bir tesis açtı. Seul dahil diğer şehirler Goyang’ın örneğini izledi ve benzer tesisler açtı.

3.300 kişilik İtalya’nın Vò kasabasında araştırmacılar, her bir sakini tekrar tekrar test etmeyi içeren kapsamlı bir test stratejisi izlediler. Test sonucu pozitif çıkan kişilerin yarısında hiçbir belirti yoktu. Erken teşhis edildikleri için temas ettikleri herkesle birlikte karantina altına alınabildiler. Sağlık yetkilileri artık bu küçük toplumda hastalığın yayılmasını durdurduklarına inanıyorlar.

Şehirler için acil odak noktası COVID-19’un yayılmasını durdurmak olmalıdır, ancak mevcut sosyal mesafe şehirlerin işleyiş şekline de bir tehdit getiriyor: insanların bir araya gelme isteği. Hayat normale döndüğünde ve artık bu yeni normal dediğimiz şey de ne olursa olsun, planlamacıların bu konuyu hesaba katmaları gerekecek. Birçok şehirde zaten geride kalan ve muhtemelen salgın sırasında daha da fazla acı çekecek olan kentlerin yoksul kesimlerine ise özellikle dikkat vermeleri gerekecek.

Hükümetler öncelikleri yeniden değerlendirip teşvik paketlerini değerlendirirken, daha dayanıklı, eşitlikçi, düşük karbonlu şehirlerin gerekliliği aynen devam ediyor. Örneğin, mevcut kriz, hava yolculuğu da dahil olmak üzere birçok farklı seyahat türünün yeniden düşünülmesini gerektirse de, toplu taşıma sistemleri kent sakinleri için hala bir gereklilik ve finansal olarak zor durumda kalmasına izin verilmemelidir.

Günümüz ekonomilerinin kırılganlığının da ortaya koyduğu üzere, şehirler herkes için daha iyi işlemelidir. Dünya bu yeni gerçekliğe uyum sağlarken, şehirlerin birbirlerinden hızlı bir şekilde öğrenmelerine yardımcı olmaya ve herkes için dayanıklı, gelişen şehirler yaratan çözümler bulmaya kararlıyız.

 

Bu yazının orijinali Schuyler Null ve Hillary Smith tarafından kaleme alınmış olup WRI’s Insight sayfasında yayınlanmıştır. Orijinaline buradan ulaşabilirsiniz. 

]]>
../../../covid-19un-etkisi-sehirlerde-uzun-yillar-devam-edebilir-4-alanda-aldiklari-tedbirlerle-bu-etkilerle-sehirler-simdiden-mucadele-ediyor/feed/index.html 0