Mimarlık ve kentsel planlama alanlarında aktif tasarım yaklaşımı benimsenerek, şehir hayatının içine günlük fiziksel aktivite yerleştirilebilir. Park, yaya kaldırımı ve yürümeye elverişli kamusal alanların toplumların sağlığına etkisi dikkate alındığında aktif tasarımın fiziksel aktiviteyi teşvik ettiği görülüyor. Aktif tasarım yaklaşımını benimseyen şehirlerin, içinde yaşayan insanların fiziksel aktivitelerinde artış ve halk sağlığında iyileşme olduğu gözleniyor.

İstanbul Aktif Kent için Bisikleti Tercih Ediyor

Son zamanlarda pek çok şehir entegre ulaşım planlaması, yürüyüş ve bisiklet gibi aktif tasarım unsurlarına yoğunlaşıyor. Türkiye’de de bisiklet kültürü ve altyapı hem merkezi yönetim hem yerel yönetimler tarafından destekleniyor. Örneğin, geçtiğimiz yıllar içerisinde bisiklet projeleri İstanbul’da daha önemli ve popüler hale geldi. 14 milyon kayıtla nüfusa sahip İstanbul, yoğun trafik sıkışılığı ve hava kalitesinde düşüşle karşı karşıya kalmakta. Yaşanabilirliği ve toplum sağlığını geliştirmek için İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) 2023 yılına kadar 1,050 km bisiklet yolu inşa etmeyi taahhüt ederek aktif tasarım hedeflerine yöneliyor.

Karar Vericilere Yönelik Kapsamlı Kılavuz

İstanbul’da bisikletli ulaşımı güçleştiren faktörlerden birisi de diğer ulaşım türleriyle entegrasyon eksikliği. Pek çok vapur iskelesinde, metro ve metrobüs durağında bisiklet parkı olsa da İstanbul’un boyutu göz önüne alındığında bu parklar yeterli gelmiyor. Ayrıca kalabalıktan dolayı toplu taşıma araçlarıyla bisiklet taşımak da bir hayli güç. Şuan bisiklet askılarıyla donatılmış 20 otobüs bulunmakta ancak otobüslerde bulunan bu bisiklet alanlarının ulaşımın diğer tüm modlarında da yaygınlaştırılması gerekmektedir.

İstanbulda bulunan bisikletlilerin tam sayısı bilinmemesinin yanı sıra, çarpışma verileri de kesinlik taşımıyor. Bu yüzden de planlama aşaması zorlaşmaktadır. Bir bisiklet yolu güzergahı belirlemek için planlamacı ve tasarımcıların ilgili bölgedeki bisiklet kullanıcısının tam sayısını, tercihlerini ve güvenlik beklentilerini bilmeleri gerekiyor. Bunun haricinde bisiklet yollarının güzergahının eğim, genişlik ve sokak koşullarına dair bilgiye ihtiyaçları var.  İBB her zaman bu kadar detaylı bilgiye sahip olamayacağı için yereldeki bisikletlilerin deneyimlerine daha aşina olan bölgedeki diğer kurumlar ve STK’lar ile bir araya gelerek bisiklet projeleri üzerinde birlikte çalışması gerekmektedir.

EMBARQ Türkiye’nin hazırladığı İstanbul’da Güvenli Bisiklet Yolları Tasarım Kılavuzu İstanbul’daki bisiklet planlama zorlukları ve iyileştirme için öneriler sunuyor. Kılavuz kapsamında sivil toplum kuruluşları ve bisiklet dernekleriyle görüşmeler yapıldı. Güvenli ve erişilebilir bisiklet altyapısını geliştirmek için standardize edilmiş araçlar geliştirirken yereldeki yönetimlerin çapraz koordinasyonu iyileştirmesine yönelik öneriler sunuyor.

Kılavuzun hazırlık aşamasında yapılan anketlere göre İstanbul’daki bisikletliler kısa mesafelerde (5-6 km) bisikleti kullanmayı tercih ediyorlar. Ankete katılanların çoğu bisiklet seyahatlerinin 60 dakikadan uzun sürmediğini ve genellikle seyahatin başlangıç noktasında veya civarında bittiğini belirtti. Katılımcıların  yüzde 90’ı bisiklet kullanımındaki asıl sorunun altyapı olduğunu düşünüyor. Yüzde 50’si ise bağlantısız bisiklet yollarının bisiklet ve araçlar arasında tehlike oluşturabileceğini düşünerek kendilerini güvende hissetmediklerini söyledi. Son olarak yüzde 35’i ise yollardaki eksik işaret ve tabelaların şehri güvenli gezmeyi zorlaştırdığını belirtti.

Bisiklet yolları bu bilgiler ışığında tasarlanmalıdır. Yollar hem semt hayatına hem de entegre toplu taşıma sistemlerine elverişli, ayrıca tutarlı, direkt ve sürekli olmalıdır. Bisikletlilerin güvenliğini sağlamak ve onlar için seyahati kolaylaştırmak için mevcut yol ve bisiklet park alanlarının iyileştirilmesi gerekli hale gelmiştir.

İstanbul’u bisiklet için tasarlanmış bir şehir haline getirmek

Gün geçtikçe büyüyen fiziksel hareketsizlikle mücadele etmek için, yerel karar vericiler bisikletin uygun ulaşım seçeneği olduğu yönünde farkındalığı arttırmalı ve İstanbul genelinde erişebilir altyapı düzenlemeleri gerçekleştirmelidir. Bunu sağlayabilmek için de İBB, bölge yetkilileri, STK’lar ve bisiklet dernekleri arasında daha güçlü koordinasyon gerekiyor. New York merkezli Center for Active Design’dan Mükemmellik ödülüne layık görülen bu kılavuz yerel yönetimlere, plancılara, tasarımcılara kent genelinde entegre, bağlantılı ve erişilebilir bisiklet altyapısı için rehberlik sağlamaktadır. Güçlü yönetim ve aktif tasarımla birlikte İstanbul tüm sakinleri için bisikleti daha güvenilir ve elverişli hale getirebilir.

EMBARQ Türkiye Direktörü Arzu Tekir ve EMBARQ Türkiye Proje Yöneticisi Çiğdem Çörek Öztaş tarafından sunumu yapılan Kılavuz ile

• Bisiklet kullanımına yönelik farkındalığı arttırmak,
• Güvenli altyapı ile İstanbul’da bisiklet yolları ve
• Kent içi ulaşımda bisiklet kullanımının yaygınlaşmasını sağlamak hedefleniyor.

Kılavuz, öncelikle yetki sahibi kurumlar olan İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İlçe Belediyeleri ve ilgili STK’ların koordineli olarak çalışması gerekliliğine dikkat çekiyor. Ayrıca uluslararası standartlar uygulanmaya çalışırken İstanbul’un yerel yapısının göz ardı edilmemesi gerektiği ve en uygun şartlarda bisiklet yolu düzenlemeleri gerçekleştirmesinin zorunlu olduğuna vurgu yapıyor.

Özellikle, İstanbul’da bisiklet kullanıcılarının sorun ve beklentilerini tespit edip sorumlu kurumların yetki ve sorumluluklarını ortaya koyarak mevcut yolların daha güvenli hale gelmesine yönelik çözüm önerileri ile eğim ve kullanım açısından en uygun alanlarda yeni bisiklet yolu tasarımları önerilen Kılavuz üç ana bölümden oluşuyor. “Bisiklet Kullanımının Yararları”, “Bisiklet Altyapısının Yönetim Boyutu” ve “Bisiklet Yolu Uygulamaları” başlıklarından oluşan bu üç bölümde, ekonomik, çevresel, sosyal ve sağlık boyutu mercek altına alınıyor.

Güvenli Bisiklet Yolları Saha Çalışması

Raporda özellikle, “Bisiklet Yolu Uygulamaları” ana başlığı altında ele alınan “Güvenli Bisiklet Yolları Saha Çalışması” dikkat çekiyor. Proje dahilinde gerçekleştirilen yerel yönetim ve STK görüşmeleri ile bisiklet kullanıcılarıyla yüz yüze ve çevrimiçi olarak gerçekleştirilen anketlerden elde edilen veriler ışığında, İstanbul’un Anadolu ve Avrupa Yakalarından yapılan güzergah seçimleri ile Şemsettin Günaltay Caddesi – Fahrettin Kerim Gökay Caddesi, Ortaköy-Bebek, Cumhuriyet Caddesi örnek çalışmalarla anlatılıyor.

Beklentiler karşılanacak

EMBARQ Türkiye Direktörü Arzu Tekir, özellikle uzun hatlar boyunca değil, mahalle içlerinde hizmet edecek şekilde ve ana toplu taşım duraklarına  entegre olan bisiklet güzergahları, kent içi ulaşımda bisikleti tercih eden kullanıcıların beklentilerini karşılayacağına vurgu yaptığı konuşmasında, “Bisiklet kullanımının yararlarına, yerel yönetimlerin ve STK’ların görüşlerine yer verilen raporumuz, kapsamlı bir anket çalışmasını da kapsamaktadır. Yüz yüze anket ve online anket yöntemi ile 3516 bisiklet kullanıcısına ulaşılarak sonuçlanan ankete göre; trafikte yaşanan sorunlara bakıldığında polis denetiminin yetersizliği, altyapı yetersizliği, yolların güvenli olmaması trafiğin hızlı akması ve ana yol geçişlerinin sağlanması konusunda yaşanan problemlerin öne çıktığı görülmektedir. Bisiklet kullanımının yaygınlaştırılması hakkında katılımcılar bisiklet konusunda toplumu bilinçlendirmek için kamu spotlarının yaygınlaştırılması, motorlu taşıt kullanıcılarının kurallara uyması ve bisikletlilere saygı göstermesi, şoför ve polislerin bisikletli hakları konusunda eğitilmesi başlıkları üzerinde durmuşlardır. Yüz yüze anket katılımcılarının %86’sı politikacıları bisiklet kullanırken görmenin, toplumda bisiklet kullanımını arttıracağını düşünürken; online anket katılımcılarının %63,8’i politikacıların da bisiklet kullanmasının yararlı olabileceğini ifade etmiştir.” dedi.

Gerçekleştireceğimiz bisikletli ulaşım anketi kapsamında 2000 kişiye online olarak ulaşmayı ve bu şekilde İstanbul’da bisiklet kullanan kişilerin mevcut koşullar hakkında beklenti ve sorunlarını tespit etmeyi hedefliyoruz.

En doğru sonuçlara ulaşabilmek adına bisikleti yoğunlukla kullanan bisikletli dernek ve platformlarının üyelerine ulaşabilmemiz büyük önem taşıyor ve bu noktada sizlerin destek ve yardımlarınızı bekliyoruz.

Ankete katılımınız sonucunda ilk 500., 1000., 1500. ve 2000. kişilere çeşitli bisiklet aksesuarı hediyelerimiz olacak. 26 Kasım 2014 Tarihinde Studio-x te yapılacak proje kapanış toplantısında ise hediyeler sahiplerini bulacak.

Anket çalışması Akademetre araştırma firmasından  hizmet alımı yapmış bulunuyoruz. Birlikte çalıştığımız araştırma şirketi bağlı olduğu üst kurum gereği katılımcıların bilgilerini üçüncü şahıslarla paylaşmamaktadır. Bu anlamda anket katılımcılarına ait bilgilerin ve anket bilgilerinin kesinlikle üçüncü şahıslarla paylaşılmayacağının da altını çizmek istiyoruz. Ankete katılımınızın bisiklet kullanıcılarının beklenti ve sorunlarını dile getirmek için ne derece önemli olduğunu bir kez daha hatırlatmak istiyor, ankete katılımlarınızı bekliyoruz.

Anket için: http://goo.gl/0z6kXJ