motorsuz ulaşım – TheCityFix Turkiye

Kent İçi Ulaşımda Güvenli Bisiklet Yolları Nasıl Olmalı?*

Merve Akı — Wed, 10 Aug 2016 08:25:08 +0000

Kentlerin plansız büyüyerek daha geniş alanlara yayılması, yerleşim yerlerinin iş ve sosyalleşme alanlarından uzaklaşması, yolculuk mesafelerini ve kent içi ulaşımda motorlu taşıt kullanımını arttırmıştır. Bu sorun, ülkelerin ekonomik itici gücü olan birçok metropol ve önemli şehirlerin kent içi alanlarının yaşanılamaz hale gelmesine neden olmuş ve karar alıcılar tarafından yeni politikaların geliştirilmesini zorunlu hale getirmiştir. Karar alıcılar, daha yaşanılabilir çevreler yaratmak, enerji verimliliği sağlamak, sürdürülebilir çevre yaklaşımları oluşturmak ve kişilerin daha aktif bir yaşama sahip olmasını sağlamak amacıyla pek çok kentte aktif ulaşım türlerinden biri olan bisikleti, sürdürülebilir ulaşım planlamasının önemli bir parçası olarak değerlendirecek bir ulaşım politikası ön plana çıkartmaktadır.

Bisikleti kent içi ulaşımın bir parçası olarak görmekte olan WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler (Sürdürülebilir Ulaşım Derneği) olarak, Türkiye genelinde güvenli bisiklet yollarının uygulanmasını ve bisikletin kent içi ulaşımın bir parçası olarak değerlendirilmesini önemsiyor ve bu doğrultuda Türkiye’nin çeşitli kentlerinde çalışmalar yürütüyoruz. Bisiklet yollarının kent içi ulaşıma hizmet verecek şekilde güvenli bir biçimde tasarlanmasının başta bisikletli yol kullanıcı türü olmak üzere tüm yol kullanıcı türleri için önemli bir durum oldığunu ise gerek hazırladığımız raporlar gerekse gerçekleştirdiğimiz çalıştaylar kapsamında vurguluyoruz.

Peki bir kentin güvenli bisiklet yollarına sahip olmasını sağlayan unsurlar neler? “Copenhagenize Design Company” tarafından 2011 senesinden bu yana her iki senede bir düzenli olarak gerçekleştirilen Dünyanın En Bisiklet Dostu Kentleri Endeksi’ne (Index of the Most Bike-Friendly Cities In The World) baktığımızda, nüfusu 600.000’in üzerinde 122 kentin dahil olduğu endeks çalışmasında, Kopenhag ve Amsterdam’ın ilk iki sırada yer aldığını görüyoruz. Bu kentleri ilk sıralara taşıyan pek çok ölçü mevcut, ancak en kapsayıcı ve toparlayıcı şekilde sıralamak gerekirse: kent için güvenli bisikletli ulaşım ağının mevcudiyeti, kavşaklarda bisiklet güvenliğinin sağlanması ve bisiklet park alanlarının oluşturulması.

Bisiklet ağı ve yolları

Bisiklet kullanıcılarının ihtiyaçlarını karşılamak, güvenlik ve trafik akış sistemlerini kavşak ve yol ayrımlarını göz önünde tutarak bisiklet yollarını bir ağ oluşturacak şekilde tasarlamak; daha bütüncül bir ifade ile “bisiklet yollarının devamlılığını sağlayarak”, başlangıç-varış noktalarını gözeterek tasarlamak temel önceliklerden bir tanesi. İstanbul’da Güvenli Bisiklet Yolları Uygulama Kılavuzu kapsamında gerçekleştirilen ve yaklaşık 4000 bisikletli yol kullanıcısına ulaşılan anket çalışmasında yolların devamlılık göstermemesi ve güvensiz olması anket katılımcılarının ifade ettiği en önemli sorunlar olarak karşımıza çıkıyor. Katılımcılara göre trafikte yaşanan en önemli sorunlardan biri yüzde 50’lik değer ile yolların devamlılık göstermemesi.

Bisiklet kullanıcılarının hareket ve seyahat süresince güvende hisssetmelerini sağlamak adına bisiklet yollarının motorlu trafikten fiziksel ayırıcı ile ayrılması ya da farklı diğer yöntemlerle bisiklet yollarının tanımlanması sıklıkla başvurulan bir yöntem. Bisiklet yolları, diğer kullanımlarla birlikte, uzun vadede bisiklet kullanıcılarının sayısında bir artış sağlayabiliyor. Jensen, karma trafikte bulunan bisiklet şeritlerinin bisiklet kullanımını yüzde 5-7, fiziksel engellerle motorlu taşıt trafiğinden ayrılmış bisiklet yolunun ise yüzde 18-20 civarında arttırdığını belirtiyor. Yine, İstanbul’da bisiklet kullanıcıları ile gerçekleştirilen anket çalışması kapsamında katılımcıların bisiklet güzergâhı öncelikli tercih durumunun yüzde 31’lik oranla mevcut araç trafiğine paralel güzergâhlar olduğu tespit edilmişti. Bununla birlikte trafikte yaşanan temel sorunlardan bazıları, altyapı yetersizliği, yolların güvenli olmaması, trafiğin hızlı akması şeklinde tanımlanmıştı. Bu durum, bisikletli kullanıcıların kent içi ulaşımda kullanmayı öncelikle tercih ettikleri güzergâhların doğrudan ulaşım sağlayan ve güvenli bisiklet yolları ve şeritleri olduğunu göstermektedir.

Kavşaklarda bisiklet güvenliği

Bisiklet kullanıcılarının güvenliği açısından özel öneme sahip bir diğer konu ise, farklı yönlerden gelen trafik ile etkileşimin yarattığı risk nedeniyle kavşaklar. Genel olarak bisiklet yolu tasarımlarında, kavşaklarda bisiklet kullanıcılarının görünürlüğünün sağlanması ve bisiklet kullanıcılarına öncelik verilmesi, dönüşlerde ise motorlu araçlarla oluşabilecek sorunların azaltılması için çeşitli tasarım elemanları uygulanması büyük önem taşıyor. Bisiklet kullanıcıları için güvenli bir kavşak tasarımı için renklendirilmiş asfalt, yatay ve düşey işaretlemeler, sinyalizasyon, bisikletli bekleme alanı (bike box) gibi elemanlar kullanılıyor. Örneğin renklendirilmiş bisikletli bekleme alanının, kavşaklarda motorlu araçların bisiklet yollarını işgalini yüzde 20 oranında azalttığı tespit edilmiş.

Kavşak geçişleriyle birlikte bisiklet kullanıcılarının yönlendirilmesi ve güvenliği bağlamında önem taşıyan yatay ve düşey işaretlemelerden trafik ışıkları ve sinyalizasyon sistemleri; bisikletlilere özel sağlanabileceği gibi, motorlu taşıtlar için olan sistemlerle de kombine edilebiliyor. Dikey işaretlemeler ise genelde birden fazla bisiklet yolunun kesiştiği kavşaklarda bulunuyor.

İstanbul’da gerçekleştirilen anket çalışmasında, bisikletli kullanıcıların en önemli taleplerinden biri yüzde 49,1’lik değerle kavşak geçişlerindeki yaya ve araç çatışmalarının en aza indirgenmesi olarak ön plana çıkıyor. Yol veya bisiklet kaynaklı yaşanan sorun tipi değerlendirmesinde ise katılımcıların %35’i levhalandırma eksikliğine dikkat çekerken %34’ü sinyalizasyon eksikliğini vurguluyor.

Bisiklet park alanları

Bisiklet, bir otomobilin kapladığı park alanının 1/8’ini kaplıyor. Bisikletlerin güvenli olarak bırakılabileceği, toplu olarak park edilmesi için tasarlanmış özel alanlar özellikle kent içi ulaşımda bisiklet kullanımını ciddi anlamda teşvik ediyor. Kentlerin önemli işlevlere sahip noktalarında ve özellikle toplu taşıma duraklarında bisiklet park alanlarının oluşturularak bu ulaşım türünün toplu taşıma ile entegre edilmesi bisiklet kullanımının yaygınlaşmasını sağlıyor.

İstanbul’da gerçekleştirilen anket çalışmasında, hem yüz yüze hem çevrimiçi anket katılımcılarının çoğunlukla mevcut bisiklet park alanlarını kullanmadıkları görülüyor. Yüz yüze anket katılımcılarının, %75’i park alanlarından haberdar olduğunu, ancak %79,3’ü park alanlarını hiç kullanmadığını; çevrimiçi anket katılımcılarının ise %38,9’u park alanlarından haberdar olduğunu, %71,4’ü park alanlarını hiç kullanmadığını belirtiyor. Bu noktada park alanlarında 24 saat güvenlik koşullarının sağlanmasının önemini gösteriyor.

Kısacası bisiklet, geleceğin ulaşım sorunu çözecek en önemli araçlardan biri. Aktif ulaşım türlerinin çevresel, ekonomik, toplumsal ve bireysel açılardan her geçen gün önemini daha çok kavradığımız bu dönemde, bisikleti gerçekten bir ulaşım aracı olarak değerlendirmek ve kullanıcıların güvenli bir şekilde bisiklet sürmelerini sağlayacak altyapı unsurlarını sağlamak büyük önem kazanıyor. Bisiklet yol ağının tasarımında, en azından İstanbul genelinde, kent içi hareketliliğin önemli bir kısmının mahalle içinde olduğunu hatırlatmak ve yerel trafik çözümlerinin bir gereksinim olduğu söylemek mümkün. Bu bağlamda özellikle ilçe ya da semt bazında bisiklet yolu ağı inşa edilmesi ve sistemin ana toplu taşım duraklarıyla bütünleşik düşünülmesi, bu noktaların güvenli bisiklet park alanlarıyla çözülmesi kent içi ulaşımda bisikleti tercih eden ve etmek isteyen kullanıcıların da beklentilerini karşılayacaktır.

NEW YORK NEW YORK

Trafikten fiziksel olarak ayrılan bisiklet yollarının bisiklet kullanımına katkısı oldukça fazla New York kentinde, ulaşım ve hobi amaçlı bisiklet kullanımını arttırmak amacıyla altyapı sistemi geliştirilmiş ve bisikletli ulaşım konusunda yol güvenliğini arttırmaya yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Şehrin bisiklet ağını genişletmek için Ulaşım ve Planlama Departmanı, su kenarında yer alan alanları bu çerçevede düzenlemiş ve sokaklarda fiziksel engellerle motorlu taşıt trafiğinden ayrılmış bisiklet yollarının uygulanmasını sağlanmıştır. New York City’de 1400km’lik bisiklet ağı oluşturulmuş, böylelikle 1990-2008 yılları arasında bisiklet yolcusu sayısı %153 oranında artmıştır. Ulaşım ve Planlama Departmanı, bisiklet ağını 2030 senesine kadar 2900 km’ye genişletmeyi planlamaktadır.

*Merve Akı tarafından kaleme alınan bu yazı, Cyclist Türkiye 2016 Mayıs Sayısı’nda yayımlanmıştır.

YENİ NESİL ITS EKİPMANLARI BİSİKLETLİ YOL KULLANICILARININ YOL GÜVENLİĞİNİ SAĞLIYOR

Celal Tolga İmamoğlu — Tue, 24 Mar 2015 11:39:01 +0000

Kent içi ulaşım türü olarak bisiklet kullanımının kente ve kentliye sağladığı önemli avantajları bulunmaktadır. Bisiklet yolculuklarının verimli enerjiyi kullanması, yolculuğa başlangıç ve bitiş zamanına kullanıcının karar verebilmesi ve tarifeye bağımlı olmaması, kapıdan kapıya yolculuk sağlayarak erişebilirliğinin fazla olması, yakıt kullanmadığı için çevreye duyarlı ulaşım türü olması, park alanlarının kapasitesinin araç otoparklarına oranla az olması, kullanıcı ve kamuya düşük maliyet getirmesi, kişilere fiziksel egzersiz yapma imkanı sağlaması nedenlerinden dolayı desteklenmesi gereken bir ulaşım türüdür. Ancak; bisiklet kullanımını kısıtlayan bazı unsurlarda bulunmaktadır. Bunlar; iklim koşularından kullanıcıların hemen etkilenmesi, topoğrafyadan dolayı yüksek eğimli alanlarda fazla efor gerektirmesi, yolculuk mesafesinin 5-8 km arasında olabilmesi, bisiklet ulaşımına yönelik altyapının yetersizliği, kazaları az hasarlı olmakla birlikte kaza ihtimalinde bisikletin korumasız olması nedeni ile kazaların ölümle ve ağır yaralanmalı sonuçlanabilmesi ve araç trafiği ile sık ve güvensiz kesişimi bisiklet kullanımını kısıtlamaktadır.

Kent içinde karma trafikte kesişimlerin yoğun olduğu kesişim noktalarında öncelikle hakkın korumasız ulaşım türlerinden olan bisikletlere verilmelidir. Karma trafik içeresinde en korumaSIZ ulaşım türü bisiklet olduğundan kazalar çoğulukla ölümle sonuçlanmaktadır. Bu sebepten ötürü bisikletin kente ve kullanıcılara sağladığı avantajlardan istifade edilmesi için bu ulaşım türünün güvenlik sorunu çözülerek desteklenmelidir.

OECD’nin (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği) 2013’ün yılında yayınladığı rapor; bisikletli yol kullanıcı türünün yol güvenliği unsurları bakımından özellikle tasarım aşamasında unutulduğunu vurgulamaktadır. İstatistiki veriler de tasarım aşamasındaki bu yol güvenliği eksikliğini açıkta ortaya koymaktadır. Amerika Birleşik Devletler merkezli Alliance for Biking and Walking (ABW) açıkladığı rakamlara göre Birleşik Devletler’de günlük toplam yolculukların %1’i bisikletli yol kullanıcı türleri tarafından yapılırken; tüm bu yolculuklarda meydana gelen ölümlü trafik çapışmalarındaki bisiklet yol kullanıcılarının oranı ise %1.8’dir. Yine bu rapor doğrultusunda durumun bundan daha da kötü olduğu; toplam günlük yolculukların %1.1’den fazla bisiklet yol kullanıcıları tarafından yapılan 51 şehirde trafik çarpışmalarında bisikletli yol kullanıcılarının ölüm oranı %3.1’dir. İngiltere’deki durum ise Birleşik Devletleri’ndekinden daha da kötü olmakla birlikte buradaki istatistiki veriler toplam günlük yolculukların %2’sinin bisikletli yol kullanıcıları tarafından yapıldığını ama tüm bu yolculuklarda meydana gelen ölümlü trafik çarpışmalarındaki bisiklet yol kullanıcılarının oranı ise %6.7 oranına sahip olarak Birleşik Devletler’den bisikletlilerin 3.35 kere daha tehlikede olduğu sonucunu ortaya koymaktadır.

Bu olumsuz istatistiki tabloyu değiştirmek ve sürdürülebilir ulaşımın en önemli parçalarından biri olan bisiklet için yol güvenliği unsurlarını iyileştirmek adına farklı ve yeni nesil akıllı ulaşım sistemleri, bisiklet yolları için kullanılmaya başlanmıştır.

Video algılama alanında uzman olan Birleşik Devletler merkezli Iteris tarafından geliştirilen SmartCycle yazılımı buna en iyi örneklerden biridir. Yazılım kavşak noktalarındaki bisikletli yol kullanıcı türünü algılamaktadır. Kavşak yaklaşımlarında yerleştirilen belli bir sanal algılama bölgesine yerleştirilen tek bir kamera ise sistem trafik şeritleri için seyreden hem bisikletli hem de motorlu taşıt kullanıcılarını algılamaktadır. Sistem tarafında kavşak noktası dahilinde bisikletli yol kullanıcı türü algılanırsa; sistem otomatikman bisikletli yol kullanıcılarının kavşağı güvenli bir şekilde boşaltmaları için ekstra yeşil faz süresi tanırken; bisikletli yol kullanıcı türü olmadığı durumlar için ise yeşil faz süresini kısa tutmaktadır.

FLIR tarafından geliştirilen diğer bir algılama sistemi olan ThermaCam ise bisikletli yol kullanıcıları için ayrı bir faz ayrılmamış kavşak noktalarında bisikletli yol kullanıcılarını tespit etmektedir. Tokyo’daki ITS World Congress’de ilk lansmanı yapılan ürün termal kamera özelliği ile bisikletli yol kullanıcı türünü diğer yol kullanıcı türlerinden ayırmaktadır. FLIR tarafından geliştirilen ThermaCam her türlü yol aydınlatma ve hava koşullarından bağımsız olarak bisikletli ve motorsikletli yol kullanıcı türlerini tespit etmektedir.

Wavetronix tarafından geliştirilen başka bir ürün olan SmartSensor Matrix ise; bir kutu içine yerleştirilmiş algılama sistemi ile ışık değişmeden bisikletli yol kullanıcılarının kavşağı boşaltmalarını sağlamaktadır.

Eco-Counter tarafından geliştirilen sistem ise kavşak yaklaşımlarının yanı sıra tünel girişlerine de yerleştirilen looplar sayesinde bisikletli yol kullanıcı türlerinin algılanmasını ve diğer yol kullanıcı türlerinin tünel içinde bisikletli olduğuna dair uyarıyı tünel yaklaşımdaki ve içindeki mesajlı LED’li işaretlemeler aracılığı ile göstermektedir.

Volvo tarafından geliştirilen Cyclist Detection sistemi ise bisikletli yol kullanıcı türlerini algılayarak olası çarpışmayı önlemek için aracı otomatik olarak frenlemektedir.

Bisiklet, yazımın ortasında da bahsettiğim üzere sürdürülebilir ulaşımın en önemli parçalarından biri ve bu ulaştırma türündeki yol güvenliği sorunlarından bazıları yeni geliştirilen AUS uygulamaları ile iyileştirilebilir. Bununla birlikte bu ulaştırma türündeki trafik çarpışmaları sonucu meydana gelen ölümlü ve yaralanmaları en aza indirgemek adına yol güvenliği teftiş ve denetim çalışmaları yol güvenliği mühendisleri tarafından yürütülmeye devam edilmelidir.

‘Motorsuz Ulaşım Türü Bisiklet’, Ulaştırma Yüksek Mühendisi Tolga İmamoğlu’nun Halk Ulaşım Dergisi’nde Çıkan Şubat Yazısı

WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler — Tue, 11 Mar 2014 15:12:34 +0000

MOTORSUZ ULAŞIM TÜRÜ BİSİKLET

Motorlu araç odaklı ulaşım sistemlerinin kentlere getirdiği sorunların boyutları büyüyerek, insan sağlığı ve çevre açısından önemli bir tehdit haline gelmektedir. Bu sorunların çözümü için özel araçlara alternatif oluşturacak ulaşım sistemlerinin geliştirilmesi gerekmektedir ve bu noktada bisiklet ulaşımı faydalı bir çözüm oluşturmaktadır.

Motorsuz Ulaşım

Hareket etmek için herhangi bir motora veya makineye ihtiyaç duymayan her türlü ulaşım şekli motorsuz ulaşım kapsamına alınabilir. Fakat dünyada bir ulaşım türü olarak kabul edilen motorsuz ulaşım şekilleri yaya ulaşımı ve bisiklet ulaşımıdır.

Motorsuz ulaşımın şehirlerde ulaşım türleri arasındaki payları genelde düşüktür. Bunun en önemli sebeplerinden biri kentlerin hızlı ve düzensiz bir şekilde genişlemesidir. Kentlerin plansız genişlemesi sonucunda kentsel alanlar birbirinden uzaklaşmış (örneğin konut alanları ve iş alanları), yolculuk mesafeleri çok uzamış ve mesafeler yaya olarak veya bisikletle gidilebilecek sınırların çok üzerine çıkmıştır. Bu planlama yaklaşımı özel araç kullanımını özendirmektedir.

Arazi planlamasının dışında ulaşım planlamasının özel araç öncelikli ve motorlu taşıt odaklı yapılması da motorsuz ulaşım türleri için bir dezavantaj oluşturmaktadır. Bisiklet ve yaya ulaşımı, yöneticiler tarafından ulaşım türleri arasında görülmemektedir. Ulaşım planlamasında tamamen motorlu taşıtların ihtiyaçları düşünülmekte, motorlu araç trafiğinin rahatlamasına yönelik yollar, kavşaklar, trafik düzenlemeleri yapılmakta, motorsuz ulaşım türleri düşünülmemektedir. Yollarda yayalara çok az yer ayrılmakta, bisikletlilere ise nerdeyse hiç yer ayrılmamaktadır. Kavşak düzenlemeleri motorlu araçlara göre yapılmakta, bisikletli ve yayaların geçişleri düşünülmemektedir. Bu durum bisiklet ve yaya ulaşımını tercih edenler için tehlike ve sıkıntı yaratmakta, özel araca yönelimi arttırmaktadır.

Bisiklet Ulaşımı ve Özellikleri

Motorlu araç odaklı ulaşım sistemlerinin kentlere getirdiği sorunların boyutları giderek büyümüş, insan sağlığı ve çevre açısından önemli bir tehdit haline gelmiştir. Bu sorunların çözümü için özel araçlara alternatif oluşturacak ulaşım sistemlerinin geliştirilmesi gerekmektedir ve bu noktada bisiklet ulaşımı faydalı bir çözüm oluşturmaktadır.

Bisiklet ulaşımının faydaları

Bisiklet ulaşımı çevre dostu bir ulaşım türüdür. Motorsuz bir ulaşım türü olduğu için kullanımında herhangi bir yakıt gerekmemekte, enerji kaynağı olarak beden gücünü kullanmaktadır. Bisiklet enerji kullanımı açısından yaya da dahil olmak üzere tüm ulaşım türleri içerisinde en az enerji sarfiyatıyla en fazla mesafe kat edebilen, enerjiyi en verimli kullanan araç olarak öne çıkmaktadır. Fosil yakıt veya motor kullanmadığıiçin sera gazı salımı da yapmamakta ve hava kirliliği yaratmamaktadır. Diğer ulaşım türlerine göre çok daha sessiz çalışan bisiklet, gürültü kirliliği de oluşturmamakta ve çevreye hiçbir olumsuz etkisi bulunmamaktadır.

Bisiklet kullanımının insan sağlığı açısından olumlu etkileri vardır. Gün içerisindeki yolculukların bisikletle yapılması, ulaşım ihtiyacını gidermenin yanı sıra fiziksel aktivite yapmaya da imkan sağlamaktadır. Fiziksel aktivitenin artışının kalp-damar hastalıkları ve obezite gibi problemlerin azalmasında ve ölüm oranlarının düşmesinde belirgin bir etkisi olduğu yapılan pek çok bilimsel çalışmayla kanıtlanmıştı.

Bisiklet ekonomik anlamda hem kullanıcılar hem de yöneticiler açısından pek çok fayda sağlamaktadır. Bisiklet yolculukları araçlı yolculuklar içinde en düşük maliyetle gerçekleştirilen yolculuklardır. Otomobillerle ve diğer araçlarla karşılaştırıldığında bisikletin ilk yatırım maliyeti oldukça düşüktür, dar gelirli ve alım gücü düşük kesimler tarafından da karşılanabilecek maliyettedir. Herhangi bir yakıt gideri bulunmadığı ve bakım giderleri az olduğu için toplam maliyeti de çok düşük kalmaktadır. Altyapı açısından baktığımızda ise bisiklet yollarının inşaat ve bakım maliyetleri motorlu araçlar için yapılan yatırım maliyetlerine göre oldukça düşük kalmaktadır. Bu durum yerel yönetimler açısından bir avantaj oluşturmaktadır. Bisiklet park yeri maliyetleri de otomobil park yeri maliyetlerine göre yaklaşık 20 kat daha düşük bir seviyededir.

Bisiklet bireysel hareket özgürlüğü sağlayan ulaşım özelliklerine sahiptir. Toplu taşıma araçlarından farklı olarak herhangi bir güzergah veya zaman tarifesine bağlı değildir. Bisiklet kullanıcısı kendi istediği zaman, kendi güzergahını belirleyerek yolculuğunu gerçekleştirebilir. Bisikletle kapıdan kapıya ulaşım yapılabilmekte, özellikle kısa mesafelerde aktarma yapmaya ihtiyaç duymadan hızlı bir şekilde yolculuklar tamamlanabilmektedir. Bu ulaşım özellikleri açısından bisiklet otomobille benzerlik göstermektedir. Bu nedenle özellikle kısa mesafeli seyahatler için özel araçların yerini alma potansiyeline sahip olduğu söylenebilir.

Bisiklet kentsel alanın verimli kullanımı açısından önemlidir. Hem hareket hem de park halindeyken bisikletin kapladığı alan diğer taşıtlara göre çok daha az olmaktadır. Alan ihtiyacının düşük olması yolun ve park alanlarının çok daha verimli ve yüksek kapasitede kullanılmasını sağlamaktadır. Karayolunda 3m genişliğindeki bir şeritte saatte 400-600 otomobil taşınabilirken, aynı şeritte 6-7 bin bisiklet düzeyinde bir kapasite yaratılabilmektedir. Park açısından ise bir tek otomobilin park ettiği alana 16 bisiklet park edebilmektedir.

Bisiklet sosyal, keyifli ve eğlenceli bir ulaşım aracıdır. Bisiklet kullanıcısı ulaşımını sağlarken, otomobilde olduğu gibi kapalı bir ortam içerisinde bulunmadığından, çevreden soyutlanmak yerine çevrenin bir parçası olmaktadır.

Türkiye’de Bisiklet Ulaşımı

Son yıllarda Türkiye’de bazı şehirlerde bisiklet konusuna olan ilgi artmış ve bisiklet altyapısına yönelik çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Bazı ulaşım planları içerisinde bisiklet için ayrılmış bölümler bulunmaktadır.

Bursa Kentsel Gelişme Projesi Kentsel Ulaşım İyileştirme Çalışması (1997)
İstanbul Ulaşımında Acil Eylem Planı (Ulaşım Sorunlarının Çözümü İçin Kısa ve
Orta Vadeli Çözüm Önerileri) (1998)
Ankara Trafik ve Ulaşım İyileştirme Etüdü (1998)
Denizli Kentiçi ve Yakın Çevre Ulaşım Master Planı (2003)
Eskişehir Ulaşım Ana Planı (2003)
Gaziantep Kent içi ve Yakın Çevre Ulaşım Ana Planı (2006)
Konya Kentiçi ve Yakın Çevre Ulaşım Master Planı (2001)
Samsun Kentiçi Ulaşım Ana Planı, Ulaşım Etüdü ve Toplu Taşım Fizibilite
Etüdü (2002)

Dünyada olduğu gibi ülkemizde de motorlu araç kullanımının hızlı bir şekilde artması, bisikletin bir ulaşım aracı olarak kullanımının azalmasına ve hatta bir ulaşım aracı olarak görülmemesine neden olmuştur. Ayrıca altyapı konusundaki eksiklikler ve yetersizlikler de bisiklet kullanımını etkilemektedir

Bisikleti bir ulaşım türü olarak gören ve halihazırda en yüksek metrajlı bisiklet yollarına sahip illerimiz Kayseri ve Konya’dır. Konya’da 250km’lik, Kayseri’de ise 75km’lik bir ağ bulunmaktadır. İstanbul’da ise 2023 yılı 1100km’lik bisiklet yolu hedefi doğrultusunda 05.09.2008 tarihli ve UTK2008/24-23 sayılı UTK (Ulaşım ve Trafik Düzenleme Kurulu) kararı ile tespit edilen 1. Öncelikli güzergahlardan biri olan Veliefendi’de pilot uygulama olarak yapılan 2.7 km’lik bisiklet yolu vardır.

Veliefendi’deki bisiklet yolu, deniz ulaştırma türü olan İDO Bakırköy ve D-100 karayolu üzerindeki lastik tekerlekli ulaştırma türü olan otobüsleri birbirine bağlayan bir güzergah tasarımına sahip olması oldukça önemlidir. Hizmet bölgeleri dahilinde bu güzergah tasarım yapıları dikkate alınarak bisiklet yolları bir ulaştırma türü olarak vurgulanmaları açısından çok önemlidir.

Yol Güvenliği

Ulaştırma sistemlerindeki en önem verilmesi gereken hususlardan biri de yol güvenliğidir. Yol güvenliği çalışmaları ana olarak iki alt kırılım dahilinde yapılmaktadır. Halihazırda hizmet veren bir sistem üzerinde yapılan yol güvenliği inceleme (inspection) çalışmaları ve plan aşamasındaki projler için yapılan yol güvenliği denetim (audit) çalışmalarıdır. Bütün yol kullanıcıları sistem içeresindeki güvenliklerinin sağlanması için en sağlıklı çözüm ve gelişmiş ülkelerde uygulanan metodoloji proje aşamasında yol güvenliği unsurlarının eklenerek tasarıma eklendiği denetim (audit) çalışmalarıdır.

Türkiye’deki bisiklet projelerindeki yol güvenliği çalışmaları ise halihazırda bulunan standartların (TSE 9826 Şehir içi Yollarda Bisiklet Yolları Standartları) yetersizliği ve bu alanda yetişmiş teknik personel sayısındaki kısıtlar nedeniyle gelişmiş ülkelere göre kıyaslandığında çok gerilerdedir.

EMBARQ Türkiye, özellikle kadrosundaki ulaştırma yüksek mühendisleri ve EMBARQ Ağı dahilindeki diğer uzmanların da katkılarıyla İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne, Konya Büyükşehir Belediyesi’ne ve Kayseri Büyükşehir Belediyesi’ne Halk Sağlığı ödüllü BikeLAB (Bisiklet Laboratuarı) projesi kapsamında bisiklet yolları için yol güvenliği inceleme çalışmaları gerçekleştirerek danışmanlık vermektedir. Şehirlerdeki mevcut bisiklet ağı yol güvenliği unsurları bakımında saha gezileri dahilinde ulaştırma yüksek mühendisleri tarafından incelenerek yerel yönetimlere bu alandaki mühendislik sorunları ile ilgili raporlar sunulmaktadır. Veliefende bisiklet yolunun yol güvenliği inceleme çalışmaları tamamlanarak rapor İ.B.B. Trafik ve Sinyalizasyon Birim ile paylaşılmış ve bu yılın ikinci çeyreğinde rapor dahilinde önceliklendirilmiş iyileştirme önerileri İ.B.B.’ye ait farklı birimler tarafında gerçeleştirilecektir. Konya ve Kayseri illeri için saha çalışmaları tamamlanmış olup raporlar önümüzdeki ay yerel yönetimlerle paylaşılması planlanmaktadır.

Yol güvenliği unsurlarının dahil edilmediği hiçbir ulaştırma türü o sistem dahilindeki yol kullanıcıları için güvenli bir hizmet sunmamaktadır. Özellikle bisiklet yolu projeleri gibi ilk kaza anında ölüm ve ağır yaralanma olasılığının yüksek olduğunu göz önünde tutarsak yol güvenliği çalışmalarının ne kadar önemli olduğunu anlamış oluruz.

Sonuç olarak bisiklet, rekreasyon ve spor olanaklarını bir arada sağlayabilen, ekonomik, çevre dostu ve insan sağlığına faydalı önemli bir ulaşım aracıdır. Sahip olduğu ulaşım özellikleriyle özellikle kısa ve orta mesafeli yolculuklar için özel araçların yerini alma potansiyeline sahiptir. Yapılacak düzenlemelerle bu potansiyelin harekete geçirilmesi, bisiklet kullanımının teşvik edilmesi ve kent içi ulaşımda bisikletin payının arttırılması hem kentler hem de insanlar için faydalı olacaktır.