sürdürülebilirlik – TheCityFix Turkiye Sürdürülebilir Ulaşım Tue, 09 Mar 2021 14:09:13 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.0.2 Pandemi ve Kent Yaşamı ../../../pandemi-ve-kent-yasami/index.html ../../../pandemi-ve-kent-yasami/index.html#respond Tue, 17 Nov 2020 23:28:59 +0000 https://thecityfixturkiye.com/?p=38405

Önemli olan pandemi sonucunda yaşanacak sosyal dönüşüme en iyi ve etkin cevabı vermek üzere, akıllı kentsel sistemlerin çok daha hızlı bir biçimde hayatlarımıza entegre edilmesi.

Kaynak: AARP

Dünyadaki kentsel topluluklar, krizden önce de daha düşük yaşam maliyetleri ve iklim değişikliği ile mücadele için daha güçlü planlar talep ediyorlardı. Pandemiden sonra şehirlerde hayat nasıl olacak peki?

İklim değişikliği ile mücadele konusunda pek fazla bir şeyin değişmeyeceğini düşünüyorum. Çünkü halihazırda yaşadığımız ve yaşamaya devam ettiğimiz pek çok kriz aslında iklim değişikliği kaynaklı. Haziran ayında Birleşmiş Milletler yetkilisi Lise Kingo’nun da dediği gibi: “COVID-19 krizi, iklim değişikliği etkilerinin yalnızca bir tatbikatı”. Bu bağlamda gündeme gelen her konu kaçınılmaz olarak kentsel adalet, sürdürülebilir kalkınma ve planlama konusunu gündeme getiriyor. Ve aslında, daha kapsamlı bir şekilde tasarlanmış, daha güçlü planlara ihtiyaç duyduğumuzu gösteriyor.

Bununla birlikte bu pandemi bize kentsel yayılmanın zararlarını bir defa daha hatırlattı. Maalesef kentsel yayılmanın hava ve su kirliliğinde artışa, tarımsal kapasitenin, doğal yaşam alanlarının, vahşi yaşam alanlarının ve açık alanların kaybına, bireysel taşıt kullanımında ve trafik çarpışmalarında artışa, buna bağlı olarak kamu sağlığını tehdit eden obezite, kronik hastalıklar, yüksek tansiyon gibi bulaşıcı hastalıklara neden olduğunu biliyoruz. Pandemi sürecinde zaten bildiğimiz ama hayatlarımızı daha çok etkileyen bir yönü ile karşılaştık: Erişilebilirlik. Erişilebilirlik kavramı 1959 senesinde Hansen tarafından etkileşim için bir potansiyel olarak tanımlanmıştır. 2011 senesinde Todd Litman, ürünlere, hizmetlere, aktivite ve hedef noktalara (ki bunların hepsi bir arada ‘olanaklar’ şeklinde ifade edilebilir) kolay erişimi ifade eden bir kavram olarak tanımlamıştır.

Pandeminin hayatımıza en temel etkilerinden biri olanaklara erişim kısmında yaşandı. Çünkü özellikle kentsel yayılma süreçlerini yaşamış kentlerimizde iş yerlerine, hizmetlere erişim bir sorun haline geldi. İstanbul’da ulaşım kullanımı %70 civarında düşüş gösterdi. Bu aslında bütün dünya kentlerinde benzer şekillerde gerçekleşti. Korona virüsü kentleşme modellerini, yapılaşma biçimlerini ve insan yoğunluğunu sorgulamamıza sebep oldu. Salgın nedeniyle ulaşım tercihlerimizi değiştirdiğimizde bazı olanaklardan mahrum kaldık ve kendi kendine yeten mahallelerin, yürüme ya da bisiklete binme mesafesinde kalan kentsel hizmetlerin, kompakt yapılaşmanın değerini anladık.

Şehirler bu pandeminin merkezinde yer alıyor. Şehirlerde ekonomik yıkımı önlemek amacıyla COVID-19 sonrası şehir hayatının küçüleceğine yönelik endişeler var nasıl değerlendirirsiniz?

COVID-19 salgınının başından bu yana çeşitli mecralarda da konuşuldu, aslında kent, kent planlama ve salgın hastalıklar arasında çok sıkı bir ilişki mevcut. 1850’lerde Londra’da yaşanan kolera salgınını çözümleyebilmek için Dr. John Snow vaka haritalamaları gerçekleştirdi. Bu vaka haritalarına su kaynakları gibi ek katmanlar ekledi, fiziksel haritaları ve infografikleri birleştirerek kolera vakalarının Londra’daki yayılmasını haritaladı. Ve bu sayede kolera virüsünün daha önce varsayıldığı gibi hava ile değil de su kaynakları yoluyla yayıldığı keşfedildi. Kent planlamada çok büyük önem taşıyan veri toplama, veri analiz etme ve verinin haritalanmasının önemini bu süreçte bir defa daha gördük.

1850’lerde Londra nasıl ayakta kaldıysa ya da korona virüsü ile gündeme gelen İspanyol gribinden sonra pek çok şehir nasıl ayakta kaldıysa bence bu pandemi sonrasında da şehirler ayakta kalmayı başaracak. Ancak burada önemli olan pandemi devam ederken ve sonrasında kent yönetimi ve sürdürülebilir kalkınma alanında neler olacağı. Kolera salgınının veriye dayalı planlama ve veri haritalama konusundaki katkısı nasıl önemli bir gelişme ise COVID-19 pandemisinin de farklı katkıları olacağına inanıyorum. Metropoller ve büyükşehirler için akıllı şehirler konseptini daha çok duyacağımız, açık veri paylaşımının, sağlıklı ve güvenilir veri toplama yöntemlerinin, veriye dayalı kent planlamasının daha fazla gündemde olduğu, sürdürülebilir ve yeşil ulaşım sistemlerine yatırımın artacağı ve döngüsel kent kavramının konuşulacağı bir döneme gireceğimizi düşünüyorum.

Bildiğiniz üzere İzmir’de bir deprem felaketi yaşandı. Ağustos ayında ise Malatya’da yaşanmıştı. İstanbul için ise çok uzun zamandır gündemde olan ve bütün kentlileri tedirgin eden bir felaket. Bu afetler, salgınlar bize aslında kentlerimizi dirençli bir şekilde yapılandırmamızın önemini hatırlatıyor. İlk sorunuzda da dediğim gibi iklim krizi ve buna bağlı afetler son derece hayati. Dünya nüfusunun şu anda %55’inin 2050 yılında ise yaklaşık %70’inin yaşamasını beklediğimiz tüm dünya kentleri için dirençli, sürdürülebilir ve döngüsel yaklaşımları gözeterek planlama yapmamız gerekiyor.

*Bu röportajın orijinali, 15.11.2020 tarihinde Sivil Sayfalar’da yayınlanmıştır.

Pöportajın tamamı için: https://www.sivilsayfalar.org/2020/11/15/yasanabilir-sehirler-forumu-covid-19-sonrasi-sehirler-temasi-ile-gerceklesti/

]]>
../../../pandemi-ve-kent-yasami/feed/index.html 0
İSTANBUL’DA BİSİKLET KULLANICILARININ SORUN VE BEKLENTİLERİ KAPSAMLI BİR ÇALIŞMA İLE ORTAYA KONDU. ../../../istanbulda-bisiklet-kullanicilarinin-sorun-ve-beklentileri-kapsamli-bir-calisma-ile-ortaya-kondu/index.html ../../../istanbulda-bisiklet-kullanicilarinin-sorun-ve-beklentileri-kapsamli-bir-calisma-ile-ortaya-kondu/index.html#respond Fri, 28 Nov 2014 18:02:36 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=35212 İstanbul Kalkınma Ajansı 2014 yılı Doğrudan Faaliyet desteği kapsamında EMBARQ Türkiye – Sürdürülebilir Ulaşım Derneği tarafından hazırlanan “İstanbul’da Güvenli Bisiklet Yolları Uygulama Kılavuzu” düzenlenen basın toplantısı ile anlatıldı. Kılavuzun amacı ise bisikletin, kent içi ulaşımın bir parçası olarak algılanması, bisikletin diğer ulaşım sistemlerine entegre edilmesi ve İstanbul’da bisiklet altyapısının oluşturulmasının gerekliliğine dikkat çekmek.

İstanbul'da Güvenli Bisiklet Yolları Uygulama Kılavuzu

EMBARQ Türkiye Direktörü Arzu Tekir ve EMBARQ Türkiye Proje Yöneticisi Çiğdem Çörek Öztaş tarafından sunumu yapılan Kılavuz ile

  • Bisiklet kullanımına yönelik farkındalığı arttırmak,
  • Güvenli altyapı ile İstanbul’da bisiklet yolları ve
  • Kent içi ulaşımda bisiklet kullanımının yaygınlaşmasını sağlamak hedefleniyor.

Kılavuz, öncelikle yetki sahibi kurumlar olan İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İlçe Belediyeleri ve ilgili STK’ların koordineli olarak çalışması gerekliliğine dikkat çekiyor. Ayrıca uluslararası standartlar uygulanmaya çalışırken İstanbul’un yerel yapısının göz ardı edilmemesi gerektiği ve en uygun şartlarda bisiklet yolu düzenlemeleri gerçekleştirmesinin zorunlu olduğuna vurgu yapıyor.

Özellikle, İstanbul’da bisiklet kullanıcılarının sorun ve beklentilerini tespit edip sorumlu kurumların yetki ve sorumluluklarını ortaya koyarak mevcut yolların daha güvenli hale gelmesine yönelik çözüm önerileri ile eğim ve kullanım açısından en uygun alanlarda yeni bisiklet yolu tasarımları önerilen Kılavuz üç ana bölümden oluşuyor. “Bisiklet Kullanımının Yararları”, “Bisiklet Altyapısının Yönetim Boyutu” ve “Bisiklet Yolu Uygulamaları” başlıklarından oluşan bu üç bölümde, ekonomik, çevresel, sosyal ve sağlık boyutu mercek altına alınıyor.

Güvenli Bisiklet Yolları Saha Çalışması

Raporda özellikle, “Bisiklet Yolu Uygulamaları” ana başlığı altında ele alınan “Güvenli Bisiklet Yolları Saha Çalışması” dikkat çekiyor. Proje dahilinde gerçekleştirilen yerel yönetim ve STK görüşmeleri ile bisiklet kullanıcılarıyla yüz yüze ve çevrimiçi olarak gerçekleştirilen anketlerden elde edilen veriler ışığında, İstanbul’un Anadolu ve Avrupa Yakalarından yapılan güzergah seçimleri ile Şemsettin Günaltay Caddesi – Fahrettin Kerim Gökay Caddesi, Ortaköy-Bebek, Cumhuriyet Caddesi örnek çalışmalarla anlatılıyor.

Beklentiler karşılanacak

EMBARQ Türkiye Direktörü Arzu Tekir, özellikle uzun hatlar boyunca değil, mahalle içlerinde hizmet edecek şekilde ve ana toplu taşım duraklarına  entegre olan bisiklet güzergahları, kent içi ulaşımda bisikleti tercih eden kullanıcıların beklentilerini karşılayacağına vurgu yaptığı konuşmasında, “Bisiklet kullanımının yararlarına, yerel yönetimlerin ve STK’ların görüşlerine yer verilen raporumuz, kapsamlı bir anket çalışmasını da kapsamaktadır. Yüz yüze anket ve online anket yöntemi ile 3516 bisiklet kullanıcısına ulaşılarak sonuçlanan ankete göre; trafikte yaşanan sorunlara bakıldığında polis denetiminin yetersizliği, altyapı yetersizliği, yolların güvenli olmaması trafiğin hızlı akması ve ana yol geçişlerinin sağlanması konusunda yaşanan problemlerin öne çıktığı görülmektedir. Bisiklet kullanımının yaygınlaştırılması hakkında katılımcılar bisiklet konusunda toplumu bilinçlendirmek için kamu spotlarının yaygınlaştırılması, motorlu taşıt kullanıcılarının kurallara uyması ve bisikletlilere saygı göstermesi, şoför ve polislerin bisikletli hakları konusunda eğitilmesi başlıkları üzerinde durmuşlardır. Yüz yüze anket katılımcılarının %86’sı politikacıları bisiklet kullanırken görmenin, toplumda bisiklet kullanımını arttıracağını düşünürken; online anket katılımcılarının %63,8’i politikacıların da bisiklet kullanmasının yararlı olabileceğini ifade etmiştir.” dedi.

]]>
../../../istanbulda-bisiklet-kullanicilarinin-sorun-ve-beklentileri-kapsamli-bir-calisma-ile-ortaya-kondu/feed/index.html 0
23-24 Eylül 2014 Sürdürülebilir İş Buluşması ../../../23-24-eylul-2014-surdurulebilir-is-bulusmasi/index.html ../../../23-24-eylul-2014-surdurulebilir-is-bulusmasi/index.html#respond Thu, 25 Sep 2014 13:32:26 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=35130 EMBARQ Türkiye Yönetim Kurulu üyesi Prof. Dr. Pınar Mengüç açılış konuşmasını yaparken

EMBARQ Türkiye Yönetim Kurulu üyesi Prof. Dr. Pınar Mengüç açılış konuşmasını yaparken

Eylül’ün son haftasında katıldığım Sürdürülebilir İş Buluşması’nın 2. gün açılışını EMBARQ Türkiye Yönetim Kurulu üyemiz Prof. Dr. Pınar Mengüç yaptı. Tanımayanlar için Pınar Mengüç; Özyeğin Üniversitesi’nde Enerji, Çevre ve Ekonomi Merkezi’nin başkanlığını yapıyor. Pınar Bey; konuşmasında sürdürülebilir şehircilik adına Türkiye’de akıllı binalar, döngü ekonomisi, atık yönetimi gibi konuların çekici ve uygulanabilir hale gelmesi için daha ucuz olması gerektiğinden bahsetti. Türkiye’nin sürdürülebilir şehircilik konusunda dünyadaki ülkeler arasında alt sıralarda olduğunu, bu nedenle de kendi merkezlerinde bu konu üzerine çalıştıklarını ve kamuya destek olduklarını anlattı.

Pek çok oturumu içeren, kamu ve özel sektörü sürdürülebilir çözümler üzerinde buluşturmak için bir araya getiren bu toplantıda ben “Sürdürülebilir Belediyeler” oturumunu takip ettim, bu oturumda çalışmakta olduğum EMBARQ Türkiye-Sürdürülebilir Ulaşım Derneği’nin Türkiye Direktörü Arzu Tekir de sürdürülebilir ulaşım çözümleri ve yaptığımız projeleri anlattı.  Kısaca bu oturumdan öğrendiklerimi size aktarmak isterim:

EMBARQ Türkiye - Sürdürülebilir Ulaşım Derneği Türkiye Direktörü Arzu Tekir'in "Sürdürülebilir Ulaşımın İş Dünyasına Katkısı" başlıklı konferans konuşmasından

EMBARQ Türkiye – Sürdürülebilir Ulaşım Derneği Türkiye Direktörü Arzu Tekir’in “Sürdürülebilir Ulaşımın İş Dünyasına Katkısı” başlıklı konferans konuşmasından

Belediyeler, Türkiye’deki yasalara göre sürdürülebilir şehirlerin yapılanması için en önemli karar verici ve uygulayıcı organ.

Belediyelerde sürdürülebilir şehircilik kavramı ulaşım, sağlık ve çevre çözümlerini içeriyor. Belediyelerin, sürdürülebilirlik adına yapması gerekenlerin başında şehirleri sürece, çözümlere ve değişime hazırlamaları ve buna uygun vizyon geliştirmeleri geliyor. Bu vizyonu geliştirirken her ne kadar Türkiye’deki ve dünyadaki başarılı uygulama örneklerini takip etmeleri gerekse de her şehrin var olan kaynakları, ihtiyaçları ve içinde bulunduğu durum farklı olduğundan farklı uygulamalara gitmeleri gerekiyor. Türkiye’de Eskişehir, Seferihisar, Kocaeli ve Gaziantep belediyeleri gibi sürdürülebilir şehircilik adına güzel örnekler olmasına rağmen bu alanda hala bebek adımlarıyla ilerliyoruz. Bunun da en önemli sebebi olarak, yerel yönetimlerde kadro değişimleri gösteriliyor.  Bir önceki iktidara ait, emek ve kaynak harcanan projeler her iktidar değişiminde rafa kalkıyor, bunların varsa eksikliklerinin düzeltilmesi yoluna gidilmiyor ve yeni baştan yeni siyasi yapılanmayla eskileri tamamlanmadan, yeni projeler üretiliyor.

Son olarak, belediyelerimizin sürdürülebilir şehircilikte dünyadaki son sıraları terk ederek yukarılara tırmanma hedeflerine ulaşmaları için halkın, sivil toplumun ve eğitim kurumlarının desteğini alarak farkındalık artırımına gitmeleri; uzun vadeli stratejilerle, doğal iklime, tarihe uygun çözümler üretmeleri gerekmektedir.

images

]]>
../../../23-24-eylul-2014-surdurulebilir-is-bulusmasi/feed/index.html 0
Vivapolis/İstanbul Sürdürülebilir Şehircilik Sempozyumu ../../../vivapolisistanbul-surdurulebilir-sehircilik-sempozyumu/index.html ../../../vivapolisistanbul-surdurulebilir-sehircilik-sempozyumu/index.html#respond Wed, 24 Sep 2014 14:00:39 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=35138 Vivapolis - Logo

23 Eylül’de yapılan Vivapolis İstanbul Sürdürülebilir Şehircilik Sempozyumu’na ben de katıldım. Vivapolis, Sürdürülebilir Şehirler yaratmak için projelere destek vermek amacıyla bir yıl önce Fransa’da kurulan,  özel ve kamu kurumlarının birlikte çalıştığı bir oluşum. Dünyanın pek çok ülkesinde farklı şehirlerle çalışan Vivapolis, Türkiye’de de şu anda Gaziantep Belediyesi’yle birlikte çalışıyor.

Sürdürülebilir Şehir de ne ola ki diyenler için sempozyumda Sürdürülebilir Şehir kavramı, nitelikleri ve örnekleri anlatıldı. Ben de katılımcı olarak öğrendiklerimi sizlerle paylaşmak istedim:

Sürdürülebilir Şehircilik kavramı, şehirlerin varlığını daha uzun süre sürdürebilmesi ve biz şehirlilerin de bu şehirlerde yaşamlarımızı daha mutlu, daha kolay, daha sağlıklı sürdürmemiz için yaratılmış.

Sempozyumda Sürdürülebilir Şehrin Nitelikleri olarak birinci sırada “Çekicilik” geliyor ve  bu da şehirliler için şehrin yaşanabilirliğini ifade ediyor.  Şehrin yaşanabilirliği dediğimizde de EMBARQ Türkiye çalışanı olarak, bizim çalışma alanımız ulaşım çözümleri şehir yaşamının her alanını etkilediği için sağlık, çevre ve istihdamın önünde geliyor. Sürdürülebilir şehrin ikinci niteliği olarak “Doğal Kaynaklar Açısından Performansının Yüksekliği” şehrin var olan kaynaklarından yararlanılarak varlığını sürdürebilmesini ifade ediyor.  Üçüncü olarak ise şehrin “Yönetişim Kabiliyetinin Yüksek Olması”. Bir diğer deyişle, sürdürülebilir şehrin yapılanmasına tüm paydaşların katılması ve kararların çoğulculukla alınmasını ifade ediyor. Son bileşen ise  sürdürülebilir şehrin “Kültür Mirasına Uyumlu” bir değişim-dönüşüm yaşamasıdır.

Bu nitelikler sıralandığında, sürdürülebilir şehir kavramı kafalarımızda daha bir oturdu sanki. Ancak önemli olan nokta, bence sürdürülebilir şehirler yaratılırken neler yapılması gerektiği. Benim sempozyumdan çıkarımlarım öncelikle şehirlerimizin altyapıları, kaynakları, elindeki değerleri nedir? Bunlar kamu otoritelerince iyi belirlenmeli, bu kaynakların akıllı çözümler üretilirken nasıl optimum kullanılacağına karar verilmeli, bu aşamada atıkların tekrar kaynağa dönüştürülmesi çalışmaları üzerinde durulmalı, orta uzun vade planlamalar bu kaynaklar üzerinden gerçekçi, doğru ve insan odaklı olarak özel-kamu ortaklıklarıyla yapılmalı. Şehirlerimizin şu anki sürdürülemezliği düşünüldüğünde bu dönüşüm ivedi olmalı. En son da dönüşümü takip etmek için doğru göstergeler belirlenmeli ve sıkı takip edilmelidir.

]]>
../../../vivapolisistanbul-surdurulebilir-sehircilik-sempozyumu/feed/index.html 0
Ayrıklaştırma (Decoupling) Nedir? ../../../ayriklastirma-decoupling-nedir/index.html ../../../ayriklastirma-decoupling-nedir/index.html#respond Mon, 10 Mar 2014 09:34:10 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=34765 Prosperity without growth

Ayrıklaştırma (Decoupling) Kavramı – Esrar Perdesini Aralıyoruz!

Çeviren: Arif Cem Gündoğan

Bir dahaki sefer klasik ekonomi eğitimi almış bir ekonomist ile karşı karşıya geldiğinizde (bu pek çok sefer oluyor, değil mi?) Onunla ekolojik limitler hakkında konuşmayı deneyin. İlk başta içi kıpır kıpır olacak olsa da muhtemelen aldığı eğitim doğrultusunda adeta bir zombi gibi yanıtları birer birer yapıştırmaya başlayacaktır, özellikle de “ayrıklaştırma” (decoupling) kavramından yola çıkarak…

Ayrıklaştırma da ne? Basitçe şöyle anlatabiliriz: ayrıklaştırma, ekonomik çıktıları çevreye verilen zararda herhangi bir ek bir artış olmadan arttırmaya devam edebileceğimiz varsayımını sahiplenen bir kavramdır. Bu kavram aslında üretim verimliliğinde artış sağlayarak daha azıyla daha çok üretebilme durumunu ifade etmek için kullanılır. Teorik olarak, verimliliği arttırmamız mümkün ve aynı miktardaki kaynak ile daha fazlasını üretebiliriz ancak bu durum gerçekte daha fazla üretim yaparak yine aynı miktarda kaynak kullanmaya ve/veya aynı miktarda kirliliğe yol açmamıza yol açacaktır.

Bu kavramı yenilenebilir kaynaklara uygulamak muazzam derecede yararlı olabilirdi. Eğer ekonomik büyümeyi kaynak kullanımından ayrıklaştırabilseydik örneğin, (sürdürülebilirlik modasına çok uygun şekilde) ormanların yenilenmesi ile ilgili ekolojik limitler dahilinde çok daha fazla miktarda odun kullanabilirdik.

Sizin de çoktan tahmin etmiş olabileceğiniz üzere, bu konuyla ilgili pek çok sıkıntılı nokta mevcut. İlk bakışta bu kavramın çok geniş bir tanıma sahip olduğunu da çoktan fark etmiş olabilirsiniz. Yine de şunu söyleyebiliriz ki, ekonomik ayrıklaştırma kavramının yaygın olarak kabul gören iki çeşidi vardır: göreceli ve mutlak ayrıklaştırma. Birincisinin gerçekleşme ihtimali biraz da olsa vardır ancak ikincisinin gerçekleşmesi temelinde yatan sorunlardan dolayı imkansızdır.

Göreceli ayrıklaştırma, her birim ekonomik çıktıya karşılık gelen çevresel zarardaki azalmayı ifade eder. Bunun anlamı gayri safi yurtiçi hasıladaki (GSYH) artışa karşın kaynaklar üzerindeki baskının göreceli şekilde azalmasıdır. Fakat bu azalma baskının tamamen sona ermesini ifade etmemekte, aksine baskıdaki artışın GSYH’nin artışından biraz daha az bir hızla artmaya devam ettiğini ifade etmektedir. Mutlak ayrıklaştırma, ekolojik yoğunluğun (ecological intensity) “mutlak şekilde” azaldığı veya GSYH arttıkça belirgin şekilde azalma yönünde seyretmesi halinde olur.

Göreceli Ayrıklaştırma (Relative Decoupling)

Üretimin girdileri (yani kaynaklar ve doğal sermaye) üretici için maliyet anlamına gelir. Bu açıdan bakıldığında serbest pazar ekonomisinde üreticilerin verimliliklerini arttırarak maliyetleri aşağıya çekmeye çalışacakları iddiasını savunmak gayet mantıklı gözüküyor. Bu durum zamanla daha az hammadde kullanarak normalde üreteceğimizden daha fazlasını üretmemizin mümkün olacağına (göreceli ayrıklaştırma) inanmamıza sebebiyet verir. Buna bir örnek vermek gerekirse, her bir birim ekonomik çıktıyı üretmemiz için gereken enerji miktarının geçtiğimiz 50 yıl boyunca sürekli olarak azalmıştır.

Fakat bu gidişat yalnızca bazı kalkınmış ülkelerde gözlemlenebilmiştir. ABD ve Avrupa dışında buna benzer bir gidişata dair tutarlı örneklere rastlamak şöyle dursun, bu gidişatın tam tersini (yani birim ekonomik çıktı için harcanan enerji miktarının arttığını) gözlemleriz. Bu tablo, büyüme odaklı ekonomilerin serbest pazarların enerji yoğunluğunda sürekli bir düşüşe veya göreceli ayrıklaştırmaya zemin hazırlayacağını iddia etmeyi oldukça güçleştirir. Birileri küresel ekonominin toplam enerji yoğunluğun azaldığını, dolayısı ile salım yoğunluğumuzun da (emission intensity) azaldığını pekala düşünebilir. Hatırlayalım, birim ekonomik çıktı veya GSYH’deki her bir dolar başına karşılık gelecek bir azalmadan söz ediyoruz. Maalesef azalma yönündeki bu gidişat bocalama dönemine girdi ve geçtiğimiz on yılda yavaş bir şekilde artış yönüne doğru döndü. Bu, sınırları olan bir dünyada ekonomik büyümeye devam edilmesine çekinceyle bakanları gittikçe endişelendiren bir durum. Tim Jackson’un “Büyüme Olmadan Refah” (Prosperity Without Growth) adlı kitabında ortaya koyduğu gibi:

“Ayrıklaştırmanın tünelin ucundaki ışığı görebilmemiz için bize sunması gereken seçenek şu: kaynak verimliliğini -en az- ekonomik çıktı miktarının artış hızı kadar hızlı arttırmamız gerekiyor. Halihazırda gezegen ve kaynaklar üstündeki baskının artmaması için bu durumun ekonomik büyüme devam ettikçe devam etmesi bir zorunluluk. Bu çok zor görevi yerine getirebilmemiz için mutlak ayrıklaştırmayı gerçekleştirmemiz gerekmekte. Maalesef bunu başardığımıza/başarabileceğimize dair iyi bir örnek/kanıt sunabilmek zor.”

Mutlak Ayrıklaştırma (Absolute Decoupling)

Birim enerji yoğunluğunda genel bir düşüşten bahsediyorsak, toplam ekonomik çıktımızın arttığını aklımızda tutmamız gerekir. Büyümeye dayalı ekonomi modeli bu yazıyı şu an okuyor olmanızın temel sebebidir! Sera gazı salımları örneğinden yola çıkacak olursak, genel olarak birim salım yoğunluğumuzun azaldığından bahsetmemiz mümkün ancak buna rağmen toplam salım miktarımız sürekli şekilde yükselmiştir. Göreceli ayrıklaştırmayı seçenek olarak tartışabileceğimiz bir arifede büyümemizin yarattığı olumsuz sonuçlar verimlilik konusunda yaptığımız iyileştirmelerin olumlu etkilerini çoktan solda sıfır bırakmış durumdadır.

Günümüzde küresel sera gazı salımları Kyoto anlaşmasının baz aldığı 1990 yılına göre %40, 1970 seviyesine göre ise %80 daha fazladır. Bazı kalkınmış ülkelerdeki salım azaltımlarından bahsederken bu sonuçların ne kadar yanıltıcı olabileceğini görmezden gelmemeliyiz. Salımlardaki azaltım çoğu zaman üretimin o ülkeden bir diğerine (tabii ki sebep oldukları kirlilikle beraber) kaydırılmasından kaynaklanmaktadır. Salım miktarlarını azalttığını belirten Avrupa ülkeleri artan ithalat ve buna bağlı karbon salımlarını hesaba katmadan bu iddiayı ortaya atmaktadırlar. Bu bizi kritik bir noktaya getirir: önemli olan küresel istatistiklerdir. Dünya çapında kaynak kullanımımız artmıştır. Çimento üretimi örneğinde toplan üretim iki katına çıkmış, metal madenlerinin çıkarılması faaliyetleri ise GSYH artış hızından daha fazla artış göstermiştir. Bazıları kalkınmış ülkelerin hava kirliliğine yol açan (örneğin sülfür dioksit) gazların azaltımı konusunda önemli ilerlemeler kaydettiklerini söyleyedursun, bunu ortaya sürenler CO2 gibi sera gazları salımları veya canlı türlerindeki kayıplar gibi diğer kritik göstergelere karşı çelişen hislere sahiplerdir.

Kahredici gerçek şudur ki her birim büyümeye karşın daha fazla kaynak kullanmakta ve daha fazla atık üretmekteyiz. Ayrıklaştırmayı başarmak şöyle dursun, herhangi yakın bir gelecekte başarabilme ihtimaline dair umut besleyebilecek bir konumda bile değiliz.

Akla Yatkın Olmayan Bir şeyler Var!

Ekonomik denklemlerin çoğu çuvallıyor olabilir ancak tamamen iş görmez hale gelmeyen birkaç tane bulmamız pekala mümkün. Özellikle Paul Ehrlich ve John Holdren tarafından bulunan bir tanesi yaklaşık 40 yıldır hayatımızda. Ehrlich-Holdren denklemi insan faaliyetlerinin gezegen ve kaynaklar üzerindeki etkisinin üç temel etkenin çarpımından ibaret olduğunu söyler: nüfus, refah, ve teknoloji (harcanan her bir dolara karşılık kaynaklar üstünde yarattığımız olumsuz baskı). Basit bir denklemdir: I = P*A*T.

Büyüyen bir nüfusu ve refahı (ekonomiyi) sürdürmek için T’nin etkisini azaltmaya mecburuz (yani her bir dolara karşılık gelen kaynaklar üzerinde yarattığımız olumsuz baskıyı). İşte tam da bu noktada bu “basit denklemin” içinden çıkmak zorlaşmaya başlıyor. Örneğin büyüyen bir nüfus ve ekonomi ile atmosferik CO2’yi 450ppm’de (ppm: milyonda parçacık) sabitlemek için (ki bu aslında gayet iddiasız bir hedef) hiç umulmadık ve eşi benzeri görülmemiş teknolojik gelişmelere imza atmamız ve verimlilik konusunda radikal bir ilerleme kaydetmemiz gerekmekte.

Nüfus artışının azaldığını ve ekonominin yalnızca çok düşük bir artış hızı ile büyüdüğünü varsayarsak bile verimlilikle ilgili en azından geçmişte yapabildiğimiz düzeyden 10 kat daha hızlı bir şekilde iyileştirmeler yapmamız gerekiyor. Bu iyimser bir tahmin. Şayet nüfus ve/veya ekonomi bu beklentimizden daha hızlı büyürse verimlilikle ilgili yapmamız gereken iyileştirmeleri tam 21 kat daha hızlı yapmamız gerekecek, veya daha da hızlı. Maalesef ikinci bahsettiğim daha olası bir senaryo zira nüfus veya ekonomi artış hızını düşük bir düzeyde sabitlemek için gereken politik irade henüz ortada yok.

Alın size verimliliği sonsuz şekilde arttırabileceğimizi ve çok değerli büyüme ekonomimize devam edebileceğimizi iddia eden önermelere çomak sokan ve onları çürütecek bir denklem daha: termodinamiğin ikinci yasası. Bizler, verimliliğin sonsuza dek artamayacağı fiziksel sınırları olan bir dünyadayız. Doğanın yasaları ile yüzleşmek zorundayız, inanılmaz derecede radikal teknolojik gelişmelere imza atsak bile verimlilik artışında da sınırlar mevcut.

Mutlak ayrıklaştırmanın örneğine tarihte rastlanmaz. Hatta göreceli ayrıklaştırmanın izlerine bile ancak yanıltıcı istatistiklerde rastlamaktayız. Büyüme ve çevresel etkileri ayrıklaştıramazsak gezegenimizin sınırları ile yüzleşmek zorunda olacağız. Eğer yönümüzü doğru şekilde tayin edemezsek, gezegenimiz başının çaresine kendisi bakacak. Ve bu durumdan inanın hiçbirimiz hoşnut olmayacağız. Öyleyse durağan ekonomi ve sürdürülebilir bir topluma barışçıl, dostane bir geçiş yapmayı denemeliyiz.

Anahtar yanıt şu: durağan bir nüfus, durağan bir ekonomi, çevresel etkimizi azaltmamıza yardımcı olabilecek teknolojik verimlilik artışları (ki bu noktada sınırları ne kadar zorlarsak o kadar iyi) olmazsa olmaz! Bu koşulları oluşturabilirsek üzerinde yaşayan tüm canlılar için daha iyi bir dünya yaratabiliriz. Tim Jackson’un çağrısına kulak verelim: “İnsanoğlunun ekolojik limitler dahilinde ilerleyebilmesi ve refah içinde yaşayabilmesi için güvenilir bir vizyona ihtiyacımız var”. Bu vizyon limitleri kavramak ve tüm faaliyetlerimizi onlara göre yeniden tanımlamayı gerektiriyor.

Not: Bu yazının temel kaynağı Tim Jackson’un harika çalışması “Büyüme Olmadan Refah” kitabıdır. Okumanızı ısrarla tavsiye ederim. Eğer 215 sayfa okumaya vaktim yok derseniz, lütfen özet raporu indirin ve göz atın. Eğer dikkatinizi verebileceğiniz süre bunun için de kısa ise en azından raporun özet kısmına bir göz atın!

Kaynak: http://steadystaterevolution.org/decoupling-demystified/

]]>
../../../ayriklastirma-decoupling-nedir/feed/index.html 0
3. ULUSLARARASI YEŞİL BİNALAR ZİRVESİ’NİN ARDINDAN SÜRDÜRÜLEBİLİR YERLEŞMELERDE YEŞİL BİNA UYGULAMALARI – Şehir Plancısı Çiğdem Çörek Öztaş’ın kaleminden ../../../3-uluslararasi-yesil-binalar-zirvesinin-ardindan-surdurulebilir-yerlesmelerde-yesil-bina-uygulamalari-sehir-plancisi-cigdem-corek-oztasin-kaleminden/index.html ../../../3-uluslararasi-yesil-binalar-zirvesinin-ardindan-surdurulebilir-yerlesmelerde-yesil-bina-uygulamalari-sehir-plancisi-cigdem-corek-oztasin-kaleminden/index.html#respond Thu, 27 Feb 2014 09:29:06 +0000 http://thecityfixturkiye.com/?p=34728 Sürdürülebilir Kentlerde Yeşil Binalar 2
Kentleşme açısından bakılınca, günümüzün en önemli sorunlarının artan nüfus ve azalan enerji kaynaklarından meydana geldiğini görüyoruz . Bu sorunların önüne geçebilmek içinse, son yıllarda planlama gündeminin gözdesi haline gelen akıllı gelişme stratejilerinin yerleşmeler özelinde planlama ve tasarım sürecine entegre edilmesi gerekir. 1990’lı yılların başında ‘Yeni Kentleşme Hareketi’ (New Urbanism) ile başlayarak ‘Sürdürülebilir Kentler’ (Sustainable Cities), ‘Ekolojik Kentler’ (Ecological Cities, Green Cities), ‘Akıllı Büyüme’ (Smart Growth), ‘Yavaş Kentler’ (Slow Cities), ‘Düşük Karbon Kentler’ (Low Carbon Cities), ‘Yaşanabilir Kentler’ (Liveable Cities), ‘Dijital Kentler’ (Digital Cities) ve ‘Akıllı Kent Girişimleri’ (Smart Cities Initiatives) vb. adları altında gelişen planlama ve tasarım yaklaşımları benzer kaygılarla çeşitlenen çözümler sunuyor.

Yaşanan ekolojik ve kentsel sorunlar karşısında ekolojik mimarinin gelişmesi de aynı döneme rastlıyor. Doğayla uyumlu yapılar günümüzde sürdürülebilir, ekolojik, yeşil, çevre dostu gibi pek çok isim altında karşımıza çıkıyor. Bu yapıları arazi seçiminden başlayarak yaşam döngüsü çerçevesinde değerlendirilen, bütüncül bir anlayışla, sosyal ve çevresel sorumluluk ile tasarlanan, iklim verilerine ve o yere özgü koşullara uygun, ihtiyacı kadar tüketen, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmiş, doğal ve atık üretmeyen malzemelerin kullanıldığı katılımı teşvik eden, ekosistemlere duyarlı yapılar olarak tarif edebiliriz.

ÇEDBİK

20-21 Şubat tarihlerinde Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği (ÇEDBİK) tarafından yeşil dönüşüme liderlik etmek amacıyla “3. Yeşil Binalar Zirvesi” düzenlendi. “Sürdürülebilirlik-sınırları aşmak” temasıyla düzenlenen etkinliğin hedefi yukarıda bahsedilen ekolojik ve kentsel sorunlara bir çözüm önerisi yaratmak. Enerji verimliliğine odaklanan zirvede üzerinde durulan konular ise hızla yükselen nüfus artış oranı, kısıtlı enerji kaynakları, ekonomik alanda yaşanan rekabetin kaynakların verimli kullanılmasını gerektirmesi ve küresel ısınmaya yönelik etkin çözümlerin geliştirilmesi gerektiği. Türkiye’nin enerji konusunda %78 oranla dışa bağımlı olduğunun ve bu kaynakların çoğunluğunu da fosil kaynakların oluşturduğunun altını çizerek, yeşil bina sistemlerine geçmenin önemi üzerinde duruldu. Zirvenin ikinci gününde ele alınan başlıklardan olan “Sürdürülebilir Bina Değerlendirme Sistemleri” kapsamında ise, küresel bina değerlendirme sertifikaları yanında yerel bir sertifika sisteminin geliştirilip geliştirilemeyeceği de ele alındı.

Yapıların çevresel etkilerinin objektif ve somut olarak ortaya konmasında yeşil bina değerlendirme sistemleri ve sertifika programlarının önemli rolü vardır. Bu amaçla geliştirilen sertifika programları yapı sektörünün çevre üzerindeki yıkıcı etkilerini önlemede önemli adımlar atılmasını sağladı. İngiltere’de, 1990 yılında Yapı Araştırma Kurumu (BRE) tarafından ortaya konan Yapı Araştırma Kurumu Çevresel Değerlendirme Metodu (BREEAM) bu programların ilki. Bu metodu LEED (ABD), SBTool (Uluslar arası), EcoProfile (Norveç), PromisE (Finlandiya), Green Mark for Buildings (Singapur), HK-BEAM ve CEPAS (Hong Kong), Green Star (Avustralya), SBAT (Güney Africa), CASBEE (Japonya) ve Environmental Status (İşveç) gibi çok sayıda metot izledi.

LEED ve BREEAM yeşil binaların yapılmasında ve tanınmasında dünyada en çok tanınan, kullanılan ve en detaylı “yeşil” bina sertifika sistemleridir. Her iki sistem de yeşil binaların tanımlanması için bir dizi kriterler listesi oluşturuyor. Bu bağlamda bu sistemler büyük ölçüde hem yeşil binaların algılanmasında farkındalığın yaratılması hem de çoklukla kullanılarak sürdürülebilirliğin temel kriterini sağlayan binaların tanınmasına neden oluyor.

Sürdürülebilir Yerleşmelerde Yeşil Binalar

LEED VE BREEAM SERTİFİKA SİSTEMLERİNİN TÜRKİYE’DE UYGULANABİLİRLİĞİ

LEED ve BREEAM sertifika sistemleri, temelde aynı düşünceyle ortaya çıkmalarına rağmen farklı ülkelerde geliştirildikleri için değerlendirmelerde farklı ölçütler kullanılıyor. BREEAM sertifika sisteminin bol yağış alan ve yeşil alanı diğer bölgelere göre daha fazla yer kapladığı İngiltere’de ortaya çıkmasından dolayı yeşil alan ve su tasarruflu peyzaj kullanımına dikkat çekmediği, Amerika’da yayımlanan LEED sertifika sisteminde ise NOx ve CO2 salımlarının azaltılmasına yönelik bir çalışma olmadığı görülüyor.

Ülkemiz genelinde yurtdışı sertifikaların pahalı olmasından ve süreç içerisinde yoğun bir bürokrasi söz konusu olduğundan uluslararası sertifikalara uygun bina yapımı daha zordur. Yerel değerlerin dikkatten kaçtığı düşünüldüğü için de Türkiye’ye özel sertifika sistemlerinin ve standartların oluşturulması önem kazandı. Bu amaçla farklı bakanlıklar, kurum ve kuruluşlar, enerji, iklim değişimi, yeşil bina sertifikası gibi konularda çalışmalar yürütüyor.

Türkiye’de enerjinin etkin kullanılması, israfının önlenmesi, enerji maliyetlerinin azaltılması, çevrenin korunması ve enerji kaynaklarının ve enerjinin kullanımında verimliliğin artırılması için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından 2 Mayıs 2007 tarihinde Enerji Verimliliği Yasası ve sonrasında Bayındırlık Bakanlığı’nın 5 Aralık 2008 tarihli Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği yayımlandı [1].
Bunun dışında sürdürülebilir turizm kapsamında, çevrenin korunması, çevre bilincinin geliştirilmesi, turistik tesislerin çevreye olan olumlu katkılarının teşvik edilmesi ve özendirilmesi amacıyla, çevreye duyarlı konaklama tesislerinin sınıflandırılmasına ve belgelendirilmesine ilişkin usul ve esasları içeren “Çevreye Duyarlı Konaklama Tesisi Belgesi” düzenlendi. Belge ile Kültür ve Turizm Bakanlığından “Turizm İşletmesi Belgesi” sahibi tesislerin, “Çevreye Duyarlı Konaklama Tesisi Belgesi” ne başvurarak sürdürülebilir ve enerji tasarrufu sağlayan turizm işletmeciliğine geçmeleri bekleniyor [2].

Green-building-infographic
Türk Standartları Enstitüsü de Türkiye’de yeşil binalara yönelik standartlar belirlemeye çalışan bir diğer kurum. Yeşil Bina Sertifikası hazırlayan kurum, bu sertifika ile daha ekonomik bir belge sahibi olunabileceğini belirtiyor.
Alanında ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip eden bir diğer kurum da Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği (ÇEDBİK). Bina Kodu ve Sertifikasyon Komitesi, ülkemizde önemli bir boşluğu doldurmak amacıyla, alanında uzman isimlerin katılımıyla ulusal koşullara uygun bir değerlendirme sistemi oluşturmak için çalışıyor.
Bu konuda çalışma yürüten bir diğer kurum da Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. Bakanlık ulusal yeşil bina sertifikası üzerinde çalışmalarını sürdürüyor. Türkiye’nin sürdürülebilir kalkınmasına destek vermeyi amaçlayan, 100’ün üzerinde akademisyen, enstitü temsilcisi, şirket ve STK’nın katılımıyla şekillenen ve pilot proje çalışmaları devam eden Yeşil Bina Sertifika Sistemine dair detaylar da Yeşil Binalar Zirvesi’nde açıklandı. Bunun yanında Bakanlık, 2011-2023 dönemini kapsayacak İklim Değişikliği Eylem Planı’nda da inşaat sektöründe yaşanan talep artışı nedeniyle özellikle enerji verimliliği konusunun ivedilikle dikkate alınması gerektiği belirtiliyor. Türkiye açısından gündemde kentsel dönüşüm gibi bir konunun olması da bir fırsat olarak değerlendiriliyor.
Türkiye’nin kendi yeşil bina değerlendirme sistemini çıkarması yönünde çalışmalar başladı, ancak oluşturulacak sistemin geçerliliğini koruyabilmesi için devamlı olarak yenilenmesi ve tanıtılması gerekiyor. Sertifika oluşturma hususunda, LEED ve BREEAM güvenilir bir yol haritası sunuyor. Ancak, bu sertifikaların mevcut durumlarıyla, Türkiye’nin yapı sektörüne etkileri minimum olacaktır. Türkiye’de, uluslararası standartlara uygun, yerel değerleri gözeten ve kabul görecek bir sertifika sisteminin oluşturulması bu açıdan son derece önemli.

[1] Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği (2008) Sayı:27075, Resmi Gazete.
Enerji Verimliliği Yasası (2007) Sayı:5627, Resmi Gazete.

[2] Çevreye Duyarlı Konaklama Tesisi Belgesi Tebliği (2008) Sayı: 27005, Resmi Gazete.

]]>
../../../3-uluslararasi-yesil-binalar-zirvesinin-ardindan-surdurulebilir-yerlesmelerde-yesil-bina-uygulamalari-sehir-plancisi-cigdem-corek-oztasin-kaleminden/feed/index.html 0