Ancak, bu küresel hedefleri verimli hareketler ve dünyanın farklı yerlerindeki insanlar için somut faydaya çevirmek büyük bir emek gerektiriyor.  Farklı süreçlerin ve girişimlerin küresel, bölgesel, ulusal ve yerel seviyelerde aynı doğrultuda olmaları ve uygulamalardan sorumlu ulusal ve yerel yetkililerin desteği gerekiyor.

Çözüm olarak Ulaşım

Ulaşım, sadece iklim ve sürdürülebilirlik ile olan bağları nedeniyle değil, çözümün de büyük bir parçası olduğu bu taahhütlerin kalbinde yer alıyor.

Her şeyin normal olduğu bir senaryoda, enerji kaynaklı sera gazı salınımlarının toplam salınıma oranının 2050’ye kadar %23’ten %33’e yükselmesi bekleniyor. Yine 2050’ye kadar özel araçlar sayısının üç katına çıkarak iki milyar üstünde bir sayıya ulaşacağı, ağır vasıtalar ile gerçekleştirilen nakliyelinin iki katına çıkacağı ve hava ulaşımının kendini dört katına varacağı öngörülüyor.

Ayrıca, %90’ı düşük gelirli ülkelerde olmak üzere, karayollarında yılda 1.25 milyon hayatını kaybediyor.

Buna rağmen, karayollarından; demir ve deniz yollarına, metrolara, banliyö trenlerine ve kent içi otobüslere doğru yapılabilecek kapsamlı bir yönelme ile şehir merkezlerinde oldukça geniş bir etki yaratılabilir. Toplu taşıma; sera gazı salınımlarını ve enerji kullanımlarını düşürür, sıkışıklılık ve kirliliği azaltır, yolları daha güvenli hale getirir ve ihtiyacı olan kesimlerin mal ve hizmetlere ulaşımını kolaylaştırır.

Örneğin, Mexico City’nin Metrobüs sistemi günde 150.000 kişisel araç yolculuğunun yanında, yılda 122.000 ton CO2 salımını ve şehrin sakinlerinin diğer kirletici maddelerle etkileşmesini engelliyor. Sistemin Linha 4 hattı, WRI Ross Sürdürülebilir Şehirler Merkezi ve FIA Vakfı arasında kurulan yeni bir partnerliğin hedefi olan; yayaların, bisikletlerin, arabaların ve otobüslerin aynı yolda rahatlıkla ve güvenle yolculuk edinmesi amaçlayan bir “tam cadde” projesinin bir parçası.

Hindistan’ın yeni verimli demiryolları Yeni Delhi, Mumbai ve Kolkata’nın finansal bölgelerini bir araya bağlıyor. Yeni hatlar, 178 yüksek güçlü elektrik lokomatif ve 10.000 vagon ile 2042’ye kadar 67 milyon ton CO2 salınımının azaltılmasına katkı sağlayacak.

Benzer şekilde, iklim değişiminin getirdiği sonuçlara uyum sağlayabilen esnek ulaşım yöntemlerine yatırım yaparak, hareketlilik ve bağlılık arttırabilir. Doğal afetlerde ise bu yeni yöntemler uyum sağlayarak afetlerin etkilerini minimize edebilir.

Taahhütleri Etkilemek

2015 içerisinde ulaşım konusunda ciddi taahhütler verildi. COP 21 Paris Antlaşmasına ek olarak ülkeler ulusal iklim planlarını ve önerilerini sundular. Bu önerilerin %61’inden fazlası, ulaşım kaynaklı gaz salınımların azaltılmasına yönelikti. Kasım 2015’te yayınlanan Brasilia Yol Güvenliği Deklarasyonu, uluslararası toplumun Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri 3.6’ya —2020’ye kadar karayollarında yaşanan kaza kaynaklı ölümleri yarı yarıya azaltmayı amaçlayan madde — olan bağlılığını gösterdi.

Şimdi görev, bu taahhütleri yerine getirmek için ulaşım topluluğunda.

İlk aşamada, kısa sürede uygulanabilinecek iki farklı eylem akla geliyor. Birincisi, küresel taahhütlerin; yerel, bölgesel ve sektörel seviyelerdeki diğer girişimlerle birlikte çalışmasının sağlanması. Örneğin, Lima-Paris Eylem Ajandası (LPAA) tarafından COP çatısı altında ulusal taahhütler içeren 15 farklı bağımsız girişim başlatıldı. Önümüzdeki Mayıs Washington DC’de gerçekleşecek olan İklim Eylem Zirvesi, ulaşım camiasını bir araya getirme konusunda etkili olacak.

İkincisi, ulusal seviyelerde verilen taahhütlerin gerçekleşmelerini takip edecek birleşik bir çerçeve oluşturmak. Bu çerçeve, bu yıl içerisinde BM Habitat tarafından düzenlenecek olan Habitat III zirvesi için momentum yaratmada önemli bir adım olacaktır.

Aslında, bu eylemlerin çoğu şehirlerde gerçekleşerek küresel hedefler yerel somut çözümlere dönüşecek. Bu yüzden ulaşım camiası, yerel otoritelere, şehir planlamacılara ve diğer kent içi paydaşlara yardım etmeye odaklanarak, onların ulusal hedeflere ulaşmalarına yardımcı olmalı.

Transforming Transportation

Transforming Transportation 2016 bu hedefleri hayata geçirme noktasında önemli bir rol oynayacak. 14-15 Ocak tarihlerinde Washington DC’de gerçekleşecek konferans, canlı yayınlarla dünyanın farklı yerlerinden yerel ve ulusal hükümet temsilcilerini, uluslararası finansal ve araştırma enstitülerini, sivil toplumu ve ulaşım camiasının temsilcilerini ulaşım, sürdürebilir kalkınma ve şehir başlıklarını tartışmak için bir araya getirecek.

Konferans, ulaşım sektörün ve şehirlerin sürdürebilir kalkınma politikalarını uygularken karşılaşabilecekleri zorluklar ve fırsatlar üzerine odaklanacak. Küresel hedefleri detaylı ve yatırıma değer projelere dönüştürme konusunda en yenilikçi ve pratik yöntemlerin aranacağı toplantı, değişik ulaşım türleri ve sektörler arasında ortak çalışmayı arttırmayı hedefliyor.

Sürdürülebilir ulaşım türlerine geçişte bizleri uzun bir yol bekliyor. Umarız ki, tartışmalarda bizlere katılır ve ulaşımı sürdürülebilir büyüme için bir motora çevirme konusunda yardım edersiniz.

*Tunç Ekin Yavuz’un Türkçe’ye çevirdiği ve Holger Dalkmann ile Pierre Guislain’in birlikte kaleme aldığı “Transforming Transportation: From Global Targets to Local Action” başlıklı yazının orijinaline TheCityFix.com’dan ulaşabilirsiniz.

Şehirlerin sürdürülebilir kent içi ulaşım adına zamanında harekete geçmesi için iki seçeneği bulunmaktadır. İlki, otomobil odaklı şehirler inşa etmeye devam ederiz ve sürdürülemez yollarda sıkışıp kalırız. İkincisi ise daha kapsayıcı, erişilebilir ve birbirine bağlı şehirler oluşturmak için mevcut modelleri iyileştiririz. Kent içi yenilikçi ve akıllı hareketlilik seçeneklerini takip etmek, şehirlerin otomobil odaklı büyümesini engeller ve kapsayıcı ekonomik büyümeyi canlandıran hayat kalitesini de iyileştiren stratejileri benimsemelerine katkı sağlar, büyümesine yardım edebilir.

Otomobil ve yolculuk paylaşımı sağlayan uygulamalar konferans katılımcılarının ilgi odağı oldu

Kuzey Amerika ve Avrupa’da yoğun olarak kullanılan otomobil ve yolculuk paylaşımı sağlayan uygulamalar Uber, Zipcar ve Buzzcar ile ilgili akıllı paylaşım çözümleri katılımcıların ilgi odağı oldu. Mevcut uygulamalarda araç paylaşımının ulaşım amacı ile iki şekli bir de üçüncül uygulama sayılabilecek sosyal ve kültürel amaçlı yolculuk görünmektedir. Uygulamaların ilki “yolculuk paylaşımı” olarak adlandırılan herhangi bir kişinin sahibi olduğu otomobilin, aynı rotada ya da aynı yöne giden insanlarla paylaşılmasıdır. Bu durumda ya otomobil sahibi sürücü ya da eşlik eden kişi olabilirsiniz. İkincisi bir şirkete ait otomobili, birçok insanın kiralayıp ortak kullanmasıdır. Bu iki paylaşım uygulamasının da amacı; kent içi bireysel otomobil kullanımını azaltarak, fosil yakıt kaynaklı kirleticilerin atmosfere saldığı sera gazı miktarını azaltmak ve ekonomik tasarruf sağlamaktır.

http://www.ortakkullanimhareketi.com/2013/09/araba-paylasm-turkiyede-gelisiyor.html

Otomobil paylaşım sistemleri Türkiye’de de yayılıyor

Türkiye’de de benzer uygulamalar büyük şehirlerde yerini almakta. Uber, İstanbul’lu kullanıcıların hizmetine bir süre önce açıldı. Akıllı telefonlarda bir uygulama üzerinden kullanılan Uber’in, Türkiye’de de hem taksi hem de şoförlü araç kiralama versiyonları bulunmaktadır. Nisan 2015’e kadar Uber üzerinden seyahat ettiğiniz taksiler de yüzde 20 indirimli olacak. Yine İstanbul ve Ankara’da da aktif olarak kullanılan ikinci taksi çağırma uygulaması ise BiTaksi’dir. Bu uygulamaya İstanbul’da yaklaşık olarak 5 bini aşan taksi şoförü kaydolmuş olup hem şoförler hem de yolcular için farklı ödül ve puanlama hizmetleri sunmaktadır.

Zipcar ve benzeri otomobil paylaşım sistemleri de aslında ihtiyaç duyulduğunda kullanılan pratik bir otomobil kiralama servisidir. Zipcar kurucusu Robin Chase’in Transforming Transportation konferansında söylediğine göre; uygulamanın kullanıcıları, otomobil sahiplerine göre ayda 500 Dolar masraf ve 219 milyon galon benzin tasarrufu yapmaktadır. Zipcar’ın benzeri Türkiye’de çeşitli şirketler tarafından ugygulanmaktadır. Daha önce bahsettiğim Uber, Mobicar ve Atlagit gibi şirketlerin hızla sayısı artarak bu uygulama büyükşehirlerimizde yaygınlaşmaktadır. Bu kapsamda otopark, benzin, sigorta, vergi, bakım, temizlik gibi bir otomobil sahibinin üzerinde dürekli yük oluşturan meseleleri, kullanıcıları düşünmesini sağlamaktadır.

Akıllı paylaşım uygulamaları teknoloji ve altyapı ile desteklenmesi gereken kilit bir pozisyona sahip; ancak koordine bir planlama ve kompakt bir tasarım ve kapsayıcı bir vizyon olmaksızın, bir ileriye gitmesi mümkün görünmemektedir. Bu uygulamalar sosyal, çevresel ve finansal açıdan sürdürülebilir şehirler sağlayacağı gibi hayat kalitesini iyileştirmek ve karar verme sürecini bilgilendirmek üzere teknoloji yatırımını geri getirebilir.

*EMBARQ Türkiye Projeler Koordinatörü Pınar Köse’nin Şubat 2015′te yayınlanan Unibusiness yazısıdır.

#TTDC14 Açılış Konuşması

Taşımacılığın iş, eğitim, sağlık hizmetleri ve daha fazlasına ulaşımı sağladığını belirten EMBARQ Direktörü Dalkmann:“Kentleşme, 21. yüzyılın meydan okumasıdır. Günümüzde 3,5 milyar insan şehirlerde yaşamaktadır ve yüzyılın sonunda bu oran dünya nüfusunun %90’ına kadar çıkacaktır. 21.yüzyıl çözümleri üretmeliyiz. Uluslararası dengeler açısından heyecan verici bir dönemden geçiyoruz. Küresel eylem çerçevesinde olan sürdürülebilir şehirler ve sürdürülebilir ulaşımı doğru ele almak zorundayız, bekleyemeyiz.”dedi.

Bu görüşü tabana yayarak genişleten Dünya Bankası Ulaştırma, Su ve Enformasyon ve İletişim Teknolojileri Departmanı Direktörü Irigoyen: “Bir işçinin, gecekondu mahallesinde çöplerle kirlenmiş tehlikeli yollardan yürüyerek düşük ücretli işine ulaşmaya çalışması yerine yayalaştırılmış alanlardan rahatça yürüyebildiği günü hayal edebiliyor muyuz?” diye sordu.

Son olarak Dalkmann ve Irigoyen, iki gün sürecek olan konferansın üzerinde duracağı ve paydaş kuruluşlarla birlikte belirlenen “21. Yüzyıl Ulaşımının Beş Fırsatı” hakkında konuştu. Bu beş fırsat: yol güvenliği, orta ölçekli şehirler, bölgesel ve yerel yönetimler, finans ve veri ve teknoloji olarak belirlendi.

TTDC14 AÇILIŞ KONUŞMALARI – “İstediğimiz Geleceği Şekillendirmek”

Neden 2014 Ulaşımı Dönüştürmek için kritik bir yıl? Konferans kapsamında özellikle bu yıl ilk defa iş dünyası liderleri konferansta önemli rol almak üzere davet edildi. “İstediğimiz Geleceği Şekillendirmek: Belediye ve Kurumsal Liderlerle Konuşma” Oturumu, özel sektörün bu yılın gündemindeki önemini yansıtmaktadır. Ayrıca bu yıl ve önümüzdeki yıl 20. ve 21. Partiler Konferansı (COP21)’ndan 2014’te Lima’da ve 2015’te Paris’te düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC)’ne ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SDG’ler)’nin tanımına kadar pek çok dönüm noktası yer almaktadır. Bu kritik etkinlikler 2015 sonrası küresel aksiyonların çerçevesini oluşturacaktır.

Açılış oturumunda belediye başkanları ve kurumsal liderlerden neden kentsel ve ulaşım konularının Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini (SDG’ler) şekillendirilirken uluslar arası diyaloğun merkezinde bulunması gerektiğine dair görüşlerini paylaşmaları istendi. El Cezire’den Femi Oke’nin moderatörlüğünü yaptığı oturumun konuşmacıları; Grand Lyon’dan Hubert Julien-Laferriere, Dünya Kaynakları Enstitüsü Başkan Yardımcısı ve İdari Müdür Manish Bapna, Macaristan’ın Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Csaba Kőrösi, Dünya Bankası’ndan Mahmoud Mohieldin, IBM’den Jeff Rhoda ve Fas Agadir Şehri Belediye Başkanı Tariq Kabbage’di.

Fransa, Grand Lyon’daki vizyonlarını anlatan Jullien-Laferriere: “İnsanların şehirlerini nasıl algıladığına ve kent içinde nasıl hareket ettiğine dair kültürü değiştirmek istiyoruz. Yaklaşmakta olan Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nin (SDG) çözümünün kalbi şehirlerdir ve şehirlerdeki kamu politikaları iklim değişikliğinin de çözümünün anahtarıdır” dedi.

Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI) Başkan Yardımcısı ve İdari Müdürü Manish Bapna ve Macaristan’ın Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Csaba Kőrösi de benzer şekilde 2014’ün her nesilde bir kere rastlanabilecek bir fırsat yılı olduğunu belirterek şehirlerin, sürdürülebilir kalkınmanın ya kazanılacağı ya da kaybedileceği yer olduğunu vurguladı. Ardından IBM’den Jeff Rhoda, şehirleri sürdürülebilir yapmakta iş dünyasının oynadığı role değinerek farklılık yaratmanın tek yolunun büyük yatırımlar olmadığını söyledi. “Politikalar, bilinç ve davranışlar değiştirilerek şehirlerde çok fazla yol alabiliriz. Örneğin Kopenhag’da seyahatların %36’sı bisiklet ile yapılmaktadır. Bu da çok büyük bir yatırım değildir.” diye ekledi. Dünya Bankası’ndan Mahmoud Mohieldin de şehirlerde sürdürülebilirliği garanti altına almak için gereken kentsel özellikler hakkındaki görüşlerini sundu. İyi planlama, güçlü yönetim ve çevreye özen göstermenin altını çizen Mohieldin, planlamanın ulaşım sistemlerine uzandığını söyledi ve “İş yerlerinde, insanların ulaşım sorunlarından ötürü bir ayrımcılık var. Söz konusu ulaşım olduğunda kimseyi geride bırakamayız. İş ve sürdürülebilir geçim kaynağı yaratmanın anahtarı ulaşımdır.” diye ekledi.

Ulaşım ve Teknoloji – “Ulaşımı Teknolojiyle Genişletmek” Oturumu

Sabahın ikinci oturumu “Ulaşımı Teknolojiyle Genişletmek” oldu. Oturumda dört ulaşım ve teknoloji uzmanı konuşmacı yer aldı; Kore Ulaştırma Enstitüsü’nden Gyengchul Kim, Autodesk’ten Paul McRoberts, IBM Akıllı Ulaşım Bölümü Küresel Yöneticisi David Pickeral, Stanford Üniversitesi Öğretim Görevlisi Balaji Prabhakar.

Oturumu açan Kore Ulaştırma Enstitüsü’nden Gyengchul Kim, Güney Kore’nin başkenti Seul’un ulaşım sisteminden örnekler verdi. Seul 1960 ve 1970’lerde hızla kentleşmeye başlayan bir şehir, 1990’lara gelindiğinde bu durum şehrin toplu taşıma kapasitesinin yetersiz kalmasına ve yoğun bir trafik problemi yaşanmasına yol açtı. Günümüzdeyse Seul’un toplu taşıma sistemi tüm ulaşımın %65’ini kapsamaktadır. Bu değişimi mümkün kılan ise Seul ulaştırma operatörleri tarafından şehirde çalışan 10.000 otobüsün akıllı ödeme sistemi ile vatandaşların ödemelerini cep telefonu ya da kredi kartıyla yapmalarını sağlayacak şekilde entegrasyon gerçekleştirmeleri gibi teknolojik yeniliklere önem vermeleri olmuştur. Bu durum ayrıca trafik ve hat yoğunluğunun saatlere göre dağılımını incelemelerini de sağlamıştır. Seul ayrıca trafik kazalarından dolayı meydana gelen ölüm ve maddi zararları azaltmak amacıyla  yol güvenliğine de çok önem vermiştir. Hız kameraları, kavşak kameraları ve “araç kara kutuları” gibi uygulamalarla trafik kazalarında %17.2’lik, trafik kazalarına bağlı ölümlerdeyse %22’lik bir düşüş yaşanmıştır. Bu örnekler diğer şehir ve ülkelerin de teknoloji ve toplu taşıma sistemlerinin entegrasyonu için değerli veriler oluşturmaktadır.

Autodesk’ten Paul McRoberts,  veri toplanması, görselleştirilmesi ve analizinin kentsel toplu taşımacılık çözümlerinde karar verme süreçlerine olan faydası hakkında sunum yaptı. Autodesk ulaşım projelerinin daha gerçekçi değerlendirilmesini sağlayacak şekilde Coğrafi Bilgi Sistemleri (GIS) kullanarak “gerçek dünya için gerçek veri” üretiminde büyük ilerleme kat etmiştir. Bu teknoloji Çin’den Katar ve Norveç’e kadar kamuoyu nabzını tutmak için kullanılmaktadır. Örneğin Norveç’in başkenti Oslo’da bir köprü yapımı için seçilen 7 tasarım GIS sistemi ile modellenerek maliyet, fayda ve estetik değerlendirmesine sunulmak üzere kamuoyu ile paylaşılmıştır. McRoberts: “Büyük veriler, büyük çaplı ve daha iyi bir gelecek inşasına olanak sağlamaktadır.” diyerek GIS teknolojilerini özetledi.

IBM’den David Pickeral, “Yeni Teknolojiler Ulaşımın Geleceğini Şekillendirecek” başlıklı sunumunda 21.yüzyıl ulaşımında  gerçek inovasyonun veri olduğunu savundu. Sunumunda model optimizasyonu üzerinde duran Pickeral, elimizde bulunan varlıklarla hareketliliğin nasıl sağlanabileceğini anlattı: “Yeni şeyler inşa edip insanların onları kullanmasını beklemek zorunda kalmadan hareketliliği nasıl sağlarsınız? 21.yüzyılda bunu insanların nerede olduklarını ve nereye gitmeleri gerektiğini inceleyerek yapabiliyoruz.”

İstanbul’dan İrlanda’nın başkenti Dublin’e kadar IBM, model optimizasyonunu geliştirmek için “anonim demografik veri” denilen sistemi kullanmaktadır. Bu sistem gereksiz inşaatlara yatırım yapılmasını engelleyerek bu paranın toplumun başka ihtiyaçları için kullanılmasına olanak sağlamaktadır.

Son sunumu yapan Stanford Üniversitesi’nden Balaji Prabhakar, banliyöde yaşayan insanlarla ulaşım operatörlerini birbirine bağlamak için inovatif bir yaklaşım olan Insinc’ten bahsetti. Insinc, ev-iş arası seyahatlerinde insanların toplu taşımayı tercih etmesi için kullanıcılarına para ödülü kazanma gibi fırsatlar sunan bir teşvik platformudur. 100.000’in üzerindeki kullanıcısıyla Insinc’in yakaladığı başarı, yeni teknolojiler ve sosyal dürtülerin kombinasyonunun gücünü vurgulamaktadır.

İlk gün Entegre Hareketlilik, Kentsel Hareketlilik İçin İklimsel Finans ve Bölgesel Odak: Afrika oturumları ile devam etmiş olup, günün son seansı , “Yönetişim: Sürdürülebilir Ulaşımın Engellerinin Üstesinden Gelmek”ti. Moderatörlüğünü Dünya Bankası Ulaşım Departmanı’ndan Marc Juhel’in yaptığı “Yönetim” panelinin konuşmacıları; Toyota Motor Kuzey Amerika  Enerji ve Çevresel Araştırma Grubu Müdürü William Chernicoff, Arjentin Buenos Aires Belediyesi Ulaştırma Sekreteri Guillermo Javier Dietrich, UITP Genel Sekreteri Alain Flausch, Kentsel Gelişim Bakanlığı Sekreteri Sudhir Krishna, Meksika Banobras Finans, Bankacılık ve Fonlar Genel Müdürü Francisco Gonzalez Ortiz Mena’di.

Dünya genelinde pek çok şehir kentsel ulaşımın karmaşıklığını anlamaya başladı ve aynı şehir içinde devletin farklı kademelerine karşı sorumlu olan birden fazla aktörün varlığı da bu karmaşaya yol açan etmenlerden biridir. Bu aktörler çabalarını nadiren koordine ederler bu da harcanan emeğin katlanması, kamu kaynaklarının ziyan olması ve yeterli standartların altında kalan ulaşım sistemleri kurulmasına yol açmaktadır. Bu engelleri aşmak için çatı olacak bir ulaşım kurumu ihtiyacı gittikçe daha fazla şehirde kabul görmektedir. Fakat konuşmacıların da belirttiği gibi bu hiç de basit bir süreç değildir.