Transforming Transportation (#TTDC16), WRI Ross Center for Sustainable Cities‘in sürdürülebilir kent içi ulaşım girişimi  EMBARQ ile Dünya Banka’sının birlikte düzenlediği bir konferanstır. 14-15 Ocak 2016’da Washington’da düzenlenen etkinliğin bu yılki teması ise “Sürdürülebilir Ulaşım: Küresel Gündemden Yerel Eyleme”.

“Paris’in bir başarı olup olmadığı, şimdi ne yaptığımızla belli olacak.” Bu sözlerle, Andrew Steer, Dünya Kaynakları Enstitüsü başkanı ve CEO’su, Washington DC’de düzenlenen Transforming Transportation Konferansı’nın ambiyansını yarattı ve konferansın ilk gününü başlattı.

Steer sahnede Dünya Bankası Sürdürülebilir Kalkınmadan görevli Başkan Yardımcısı Laura Tuck ile giriş konuşmasını yaparken, 2015’in bizlere İklim Antlaşması, Sürdürülebilir Kalkınma Hedeleri ve Brezilya Yol Güvenliği Deklarasyonu gibi birkaç önemli küresel taahhüt kazandırdığından bahsetti. 2016 yılının ise bu taahütleri şehirlerde eyleme dökmek açısından kilit bir göreve sahip olacak.

Ancak ne kadar hızlı davranabiliriz? İklimimiz hala değişiyor ve biz şu an sahip değişiklik gösteren yaklaşımdan daha fazlasına ihtiyaç duyuyoruz. Sistemsel değişimi küresel ölçütte harekete geçirebilecek kalıcı çözümlere ihtiyacımız var. Kendimize temelde şehirlerimizi nasıl tasarladığımız sorusunu sormalıyız.

Hedeflerimizi Birleştirmek, Ulaşımımızı Birleştirmek

İlk günün sabahında, tartışma özellikle hedeflerimizin, planlarımızın ve ulaşım modellerimizin entegrasyonu üzerindeydi. Naoko Ishii’nin açıkladığı gibi, iklim, ulaşım ve kalkınma konusunda alınan kararları birbirinden bağımsız görmemek gerekiyor. New Climate Economy (Yeni İklim Ekonomisi) tarafından hazırlanan yeni bir rapora göre, şehirler akılcı bir şekilde hazırlandığı takdirde, Amerika Birleşik Devletleri önümüzdeki 15 yılda 3 trilyon dolar tasarruf edebilir. Ancak, karar verme süreçlerimizi birbirinde bağımsız silolarda yürüttüğümüz sürece, hedeflediğimiz kompakt, bağlı ve iyi koordine edilmiş şehirlere ulaşmamız mümkün değil. Tek sektörel yatırımlardan uzaklaşarak ve birbirine bağlı yaklaşımlara sahip kararlar alarak hedeflediğimiz kalıcı değişimleri gerçekleştirebiliriz.

Her ne kadar dünya liderlerinin küresel ve yerel politikalarını iklim dostu haline getirmeleri oldukça önemli olsa da, şehirlerin birbirinden farklı ulaşım yöntemlerini  hayata geçirmeleri de oldukça kritik. Sonuç olarak, her ne kadar hafif raylı sistemler ve kent içi toplu taşımada kullanılan otobüsler yolculara hızlı bir şekilde seyahat imkanı sunsa da, her evin bir metro, tren veya tramvay istasyonuna ya da otobüs durağına direkt olarak bağlı olması mümkün değil. Suresh Prabhu, Hindistan Demiryolu Bakanı, Hindistan’da hafif raylı sistemlere olan talebi aktarırken “Çoklu ulaşım politikalarına ihtiyacımız var.” sözleri ile sadece tek ulaşım türünün yeterli olmadığını vurguladı.

Ayrıca, konuşmacılar insanları şahsi araçlarını evde bırakıp toplu taşımaya yönlendirebilmek için toplu taşımanın konfor ve kalitesinin arttırılması gerektiğini belirttiler. Şehirlerde otobüsler, hafif raylı sistemler ve bisiklet yolları gibi kaliteli sistemlerin yokluğunda insanların şahsi araçlarına yönelerek, sıkışık ve adaletsiz şehirler yarattıkları üstünde duruldu. Eğitimin bir başlangıç noktası olduğu, fakat verilen kararların başlangıçta sürdürülebilir hareketliliğe dönük olması gerektiği vurgulandı. Morten Kabell, Kopenhag Teknik ve Çevre İşleri Başkanı bu konudaki başarısını şu kelimelerle aktardı: “Kar yağdığında, bisiklet yollarını araç yollarından daha önce temizliyoruz. Bu durum, bisiklet ulaşımını uygun bir model olarak gördüğümüz konusunda net bir mesaj yolluyor.”

Konuşmalar sırasında liderler, toplu taşıma ve şehir sakinlerinin hayat kaliteleri arasındaki büyük ilişkiyi de öne çıkardılar. Suresh Prabhu, bu konudaki görüşlerini “Ulaşım profillerini değiştirmek sadece çevresel hedeflere ulaşmak için değil, ayrıca hayat kalitesini arttırabilmek için son derece önemli.” kelimeleri ile aktardı.

Yerel liderler ve yönetimlerin önlerindeki zorlu görev ise bu fikirleri bulundukları bölgedelerde harekete geçirmek. Ani Dasgupta, WRI Ross Sürdürülebilir Şehirler Merkezi Global Direktörü, bu konuda BRT gibi küresel örnekler vererek, şehirlerin en iyi yöntemleri paylaşmaları ve bu çözümleri yerel şartlara uygun hale getirerek en etkili sonuçlara alabileceklerini aktardı. Örneğin, Kopenhag politikalarını değiştirmeden Mumbai’de uygulamak başarılı bir girişim olmayacaktır.

Yerel çalışmalar ve hareketlerin önlerinde yatan büyük birer engel ise politik kapasiteleri. John A. Roome, Dünya Bankası İklim Değişimi Durdurma Çözümleri Üst Yöneticisi, bu konuya dair bir soru sordu;“Anahtar soru, sürdürülebilir politikalar için gerekli olan teknik kapasiteyi siyaseten/politik olarak nasıl yaratabiliriz?” Roome ayrıca, sivil toplumların yerel politik iklimlerle uzlaşamadığı durumlarda hata yapmalarının çok daha olası olduğunu ve yerel ihtiyaçlara dair çözümler üretmede başarısız olduklarını belirtti.

Şehirleri Geride Tutan Ne? Ulusal Hükümetler Neler Yapabilir?

İlk günün sabahı, ulusal hükümetlerin şehirlerin harekete geçmeleri konusunda nasıl yardımcı olabilecekleri konusundaki bir tartışmayla sona erdi. WRI Ross Merkezi’nden Holger Dalkmann bu konuda şu sözleri sarf etti: “Bu konu, ulusal seviyede fırsat veren şartlarla alakalı.” Eğer ulusal hükümetler, şehirleri ve yerel yönetimleri arsa değerleri veya arazi vergilerini arttırma gibi yöntemlerle kendi fonlarını yaratma konusunda teşvik ederlerse, şehirler bağımsız bir şekilde elde ettikleri bu imkanları sürdürülebilir ulaşım sistemlerine yatırabilirler. Ek olarak, ulusal hükümetler inşa kapasitesi ve kurumların verimli çalışmaları konusunda esas konumdalar. Gereğinden fazla ulusal hükümet, yerel yönetimleri teşvik eden birer kurum olmak yerine, bu yönetimler üstünde engelleyici rollere sahip. Bu durumun değişimleri kolaylaştırması için gelecekte değişmesi gerek.

 * Tunç Ekin Yavuz’un Türkçe’ye çevirdiği ve Ryan Winstead ile Alex Rogala’nın kaleme aldığı “Live from Transforming Transportation 2016: Meeting Our Global Commitments Will Require Disruptive Change” başlıklı yazının orijinaline TheCityFix.com’dan ulaşabilirsiniz.

Ancak, bu küresel hedefleri verimli hareketler ve dünyanın farklı yerlerindeki insanlar için somut faydaya çevirmek büyük bir emek gerektiriyor.  Farklı süreçlerin ve girişimlerin küresel, bölgesel, ulusal ve yerel seviyelerde aynı doğrultuda olmaları ve uygulamalardan sorumlu ulusal ve yerel yetkililerin desteği gerekiyor.

Çözüm olarak Ulaşım

Ulaşım, sadece iklim ve sürdürülebilirlik ile olan bağları nedeniyle değil, çözümün de büyük bir parçası olduğu bu taahhütlerin kalbinde yer alıyor.

Her şeyin normal olduğu bir senaryoda, enerji kaynaklı sera gazı salınımlarının toplam salınıma oranının 2050’ye kadar %23’ten %33’e yükselmesi bekleniyor. Yine 2050’ye kadar özel araçlar sayısının üç katına çıkarak iki milyar üstünde bir sayıya ulaşacağı, ağır vasıtalar ile gerçekleştirilen nakliyelinin iki katına çıkacağı ve hava ulaşımının kendini dört katına varacağı öngörülüyor.

Ayrıca, %90’ı düşük gelirli ülkelerde olmak üzere, karayollarında yılda 1.25 milyon hayatını kaybediyor.

Buna rağmen, karayollarından; demir ve deniz yollarına, metrolara, banliyö trenlerine ve kent içi otobüslere doğru yapılabilecek kapsamlı bir yönelme ile şehir merkezlerinde oldukça geniş bir etki yaratılabilir. Toplu taşıma; sera gazı salınımlarını ve enerji kullanımlarını düşürür, sıkışıklılık ve kirliliği azaltır, yolları daha güvenli hale getirir ve ihtiyacı olan kesimlerin mal ve hizmetlere ulaşımını kolaylaştırır.

Örneğin, Mexico City’nin Metrobüs sistemi günde 150.000 kişisel araç yolculuğunun yanında, yılda 122.000 ton CO2 salımını ve şehrin sakinlerinin diğer kirletici maddelerle etkileşmesini engelliyor. Sistemin Linha 4 hattı, WRI Ross Sürdürülebilir Şehirler Merkezi ve FIA Vakfı arasında kurulan yeni bir partnerliğin hedefi olan; yayaların, bisikletlerin, arabaların ve otobüslerin aynı yolda rahatlıkla ve güvenle yolculuk edinmesi amaçlayan bir “tam cadde” projesinin bir parçası.

Hindistan’ın yeni verimli demiryolları Yeni Delhi, Mumbai ve Kolkata’nın finansal bölgelerini bir araya bağlıyor. Yeni hatlar, 178 yüksek güçlü elektrik lokomatif ve 10.000 vagon ile 2042’ye kadar 67 milyon ton CO2 salınımının azaltılmasına katkı sağlayacak.

Benzer şekilde, iklim değişiminin getirdiği sonuçlara uyum sağlayabilen esnek ulaşım yöntemlerine yatırım yaparak, hareketlilik ve bağlılık arttırabilir. Doğal afetlerde ise bu yeni yöntemler uyum sağlayarak afetlerin etkilerini minimize edebilir.

Taahhütleri Etkilemek

2015 içerisinde ulaşım konusunda ciddi taahhütler verildi. COP 21 Paris Antlaşmasına ek olarak ülkeler ulusal iklim planlarını ve önerilerini sundular. Bu önerilerin %61’inden fazlası, ulaşım kaynaklı gaz salınımların azaltılmasına yönelikti. Kasım 2015’te yayınlanan Brasilia Yol Güvenliği Deklarasyonu, uluslararası toplumun Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri 3.6’ya —2020’ye kadar karayollarında yaşanan kaza kaynaklı ölümleri yarı yarıya azaltmayı amaçlayan madde — olan bağlılığını gösterdi.

Şimdi görev, bu taahhütleri yerine getirmek için ulaşım topluluğunda.

İlk aşamada, kısa sürede uygulanabilinecek iki farklı eylem akla geliyor. Birincisi, küresel taahhütlerin; yerel, bölgesel ve sektörel seviyelerdeki diğer girişimlerle birlikte çalışmasının sağlanması. Örneğin, Lima-Paris Eylem Ajandası (LPAA) tarafından COP çatısı altında ulusal taahhütler içeren 15 farklı bağımsız girişim başlatıldı. Önümüzdeki Mayıs Washington DC’de gerçekleşecek olan İklim Eylem Zirvesi, ulaşım camiasını bir araya getirme konusunda etkili olacak.

İkincisi, ulusal seviyelerde verilen taahhütlerin gerçekleşmelerini takip edecek birleşik bir çerçeve oluşturmak. Bu çerçeve, bu yıl içerisinde BM Habitat tarafından düzenlenecek olan Habitat III zirvesi için momentum yaratmada önemli bir adım olacaktır.

Aslında, bu eylemlerin çoğu şehirlerde gerçekleşerek küresel hedefler yerel somut çözümlere dönüşecek. Bu yüzden ulaşım camiası, yerel otoritelere, şehir planlamacılara ve diğer kent içi paydaşlara yardım etmeye odaklanarak, onların ulusal hedeflere ulaşmalarına yardımcı olmalı.

Transforming Transportation

Transforming Transportation 2016 bu hedefleri hayata geçirme noktasında önemli bir rol oynayacak. 14-15 Ocak tarihlerinde Washington DC’de gerçekleşecek konferans, canlı yayınlarla dünyanın farklı yerlerinden yerel ve ulusal hükümet temsilcilerini, uluslararası finansal ve araştırma enstitülerini, sivil toplumu ve ulaşım camiasının temsilcilerini ulaşım, sürdürebilir kalkınma ve şehir başlıklarını tartışmak için bir araya getirecek.

Konferans, ulaşım sektörün ve şehirlerin sürdürebilir kalkınma politikalarını uygularken karşılaşabilecekleri zorluklar ve fırsatlar üzerine odaklanacak. Küresel hedefleri detaylı ve yatırıma değer projelere dönüştürme konusunda en yenilikçi ve pratik yöntemlerin aranacağı toplantı, değişik ulaşım türleri ve sektörler arasında ortak çalışmayı arttırmayı hedefliyor.

Sürdürülebilir ulaşım türlerine geçişte bizleri uzun bir yol bekliyor. Umarız ki, tartışmalarda bizlere katılır ve ulaşımı sürdürülebilir büyüme için bir motora çevirme konusunda yardım edersiniz.

*Tunç Ekin Yavuz’un Türkçe’ye çevirdiği ve Holger Dalkmann ile Pierre Guislain’in birlikte kaleme aldığı “Transforming Transportation: From Global Targets to Local Action” başlıklı yazının orijinaline TheCityFix.com’dan ulaşabilirsiniz.